Τραμπ, Πούτιν και Σι στο ίδιο τραπέζι: Τα σενάρια για νέα Γιάλτα και οι φόβοι της Ευρώπης

Header Image

Οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας θα βρεθούν για πρώτη φορά σε τριμερή συνάντηση. Οι συζητήσεις για τα πυρηνικά, την Ουκρανία και το Ιράν, οι διαφορετικές επιδιώξεις των τριών πλευρών και η συζήτηση περί νέας «Γιάλτας».

Μια συνάντηση με ενδεχομένως σημαντικές επιπτώσεις στις διεθνείς ισορροπίες προγραμματίζεται για την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου στη Σενζέν της Κίνας, όπου ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ θα καθίσουν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι, στο περιθώριο της Συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC).

Η συνάντηση έχει επιβεβαιωθεί και από τις τρεις πλευρές, ενώ τα τελευταία δημοσιεύματα των διεθνών μέσων επικεντρώνονται τόσο στην ατζέντα όσο και στο ενδεχόμενο μιας ευρύτερης γεωπολιτικής συνεννόησης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.

Το Reuters, σε ανάλυσή του στις 14 Νοεμβρίου, έθεσε το ερώτημα κατά πόσον η τριμερής θα μπορούσε να παραπέμπει σε μια νέα «Γιάλτα», δηλαδή σε μια συμφωνία μεταξύ ισχυρών κρατών που θα επηρέαζε τις σφαίρες επιρροής και το μέλλον μικρότερων χωρών.

Ωστόσο, το πρακτορείο επισήμανε ότι οι προσδοκίες για μια συνολική συμφωνία είναι περιορισμένες, καθώς οι τρεις ηγέτες προσέρχονται με διαφορετικές προτεραιότητες.

Η Κίνα μιλά για συνάντηση ιστορικής σημασίας

Τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε επισήμως την τριμερή συνάντηση, χαρακτηρίζοντάς την εξέλιξη ιδιαίτερης σημασίας για την παγκόσμια ειρήνη και τη στρατηγική σταθερότητα.

Η εκπρόσωπος του υπουργείου, Μάο Νινγκ, δήλωσε ότι οι τρεις ηγέτες θα ανταλλάξουν απόψεις για τη διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και τη σταθερότητα στις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων.

Το Πεκίνο απέφυγε, πάντως, να παρουσιάσει συγκεκριμένη ατζέντα, παρά τις πληροφορίες για συζητήσεις που θα αφορούν τον πυρηνικό αφοπλισμό, το Ιράν και την Ουκρανία.

Σύμφωνα με το Reuters, πρόκειται για την πρώτη διά ζώσης συνάντηση των ηγετών των τριών χωρών, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στη διοργάνωση.

Η Μόσχα επικαλείται τη συνεργασία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Από τη ρωσική πλευρά, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δηλώσεις του συμβούλου του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ.

Όπως μετέδωσε το Reuters στις 16 Νοεμβρίου, ο Ουσακόφ ανέφερε ότι η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στην επίσημη κατοικία του Κινέζου προέδρου και ότι οι συνομιλίες θα βασιστούν στο πνεύμα της συνεργασίας των τριών χωρών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη συμβολή τους στη δημιουργία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Ο Ρώσος αξιωματούχος υποστήριξε ότι η σημασία και ο συμβολισμός της συνάντησης είναι εξαιρετικά μεγάλοι, εκτιμώντας ότι οι συζητήσεις θα επηρεάσουν ουσιαστικά τη διεθνή κατάσταση.

Η ιστορική αναφορά έχει ενδιαφέρον, καθώς η Σοβιετική Ένωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής τάξης. Στη σημερινή τριμερή, τη θέση της Βρετανίας ως τρίτου συνομιλητή καταλαμβάνει η Κίνα.

Πρόκειται, ωστόσο, για ιστορικό παραλληλισμό και όχι για επιβεβαίωση ότι προετοιμάζεται συμφωνία κατανομής σφαιρών επιρροής.

Το Κρεμλίνο απορρίπτει τις συγκρίσεις με τη Γιάλτα

Νέα διάσταση στη συζήτηση προστέθηκε σήμερα, Τρίτη 17 Νοεμβρίου, με δηλώσεις του εκπροσώπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.

Σύμφωνα με νεότερο τηλεγράφημα του Reuters, ο Πεσκόφ απέρριψε τις συγκρίσεις της επικείμενης τριμερούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, χαρακτηρίζοντάς τες παιχνίδια πολιτικών επιστημόνων.

Υποστήριξε ότι η Ρωσία και η Κίνα τάσσονται υπέρ μιας πολυπολικής διεθνούς τάξης και δεν επιδιώκουν να αποφασίζουν για το μέλλον άλλων κρατών, όπως δεν θα αποδέχονταν αντίστοιχες αποφάσεις τρίτων για τις ίδιες.

Παράλληλα, χαρακτήρισε τη συνάντηση εξαιρετικά σημαντική και πρωτοφανή, προσθέτοντας ότι μέρος των συνομιλιών θα είναι ανοικτό στα μέσα ενημέρωσης.

Η τοποθέτηση του Κρεμλίνου παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς επιχειρεί να αποσυνδέσει τη συνάντηση από την αντίληψη μιας νέας διανομής σφαιρών επιρροής, παρά τις σχετικές αναφορές που έχουν εμφανιστεί στον διεθνή Τύπο.

Ο Τραμπ βάζει στην ατζέντα και την Ουκρανία

Σημαντική εξέλιξη καταγράφηκε και από την αμερικανική πλευρά.

Ενώ αρχικά Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι το Ουκρανικό δεν θα περιλαμβανόταν στην ατζέντα της τριμερούς, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι σκοπεύει να συζητήσει και το συγκεκριμένο ζήτημα.

Σύμφωνα με τον Guardian, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι οι συνομιλίες θα αφορούν τον πυρηνικό αφοπλισμό, τον πόλεμο στο Ιράν, την οικονομία, το εμπόριο και την Ουκρανία, την οποία χαρακτήρισε αγαπημένο του θέμα.

Η δήλωση αυτή διαφοροποιείται από τις προηγούμενες αμερικανικές τοποθετήσεις και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο το Ουκρανικό να αποτελέσει μέρος των συζητήσεων, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο διαπραγματευτικό πλαίσιο.

Οι διαφορετικές επιδιώξεις των τριών ηγετών

Στην ανάλυση του Reuters της 14ης Νοεμβρίου επισημαίνεται ότι η Μόσχα βλέπει στην τριμερή μια ευκαιρία να προωθήσει τη δική της προσέγγιση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιδιώκει μια διευθέτηση που θα εξυπηρετεί τους ρωσικούς στρατηγικούς στόχους, ενώ παράλληλα η παρουσία του στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας ενισχύει τη διεθνή εικόνα της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης.

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, προτεραιότητα αποτελεί μεταξύ άλλων η προώθηση συνομιλιών για τον περιορισμό των πυρηνικών εξοπλισμών. Η αμερικανική πλευρά επιθυμεί τη συμμετοχή της Κίνας σε μια τέτοια διαδικασία, παρά το γεγονός ότι το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει σημαντικά μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Το Πεκίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να το υποχρεώσει να αποδεχθεί αντίστοιχους περιορισμούς με τις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Reuters, η Κίνα είχε αντισταθεί στην προσπάθεια να ενταχθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία στην ατζέντα της συνάντησης.

Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους αναλυτές και διπλωμάτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην προοπτική μιας συνολικής συμφωνίας.

Οι φόβοι για μια νέα «Γιάλτα» και η προειδοποίηση Ζελένσκι

Η επικείμενη συνάντηση επανέφερε στο προσκήνιο τη Διάσκεψη της Γιάλτας του Φεβρουαρίου 1945, όταν ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Ιωσήφ Στάλιν συζήτησαν τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.

Στη συλλογική ιστορική μνήμη, η Γιάλτα συνδέθηκε με τη διαμόρφωση σφαιρών επιρροής, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με το Reuters, η προοπτική μιας νέας συνεννόησης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων έχει προκαλέσει ανησυχία από την Ουκρανία μέχρι την Ιαπωνία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει τον Οκτώβριο ότι δεν επιθυμεί μια νέα «Γιάλτα 2, 3 ή 4», η οποία θα οδηγούσε σε αναδιανομή της διεθνούς επιρροής.

Από την άλλη πλευρά, ο Ρώσος εθνικιστής διανοούμενος Αλεξάντρ Ντούγκιν αντιμετώπισε θετικά την προοπτική της τριμερούς, υποστηρίζοντας ότι η κοινή παρουσία των τριών ηγετών θα επιβεβαίωνε τη διαμόρφωση ενός πολυπολικού κόσμου.

Οι τοποθετήσεις αυτές αναδεικνύουν τις διαφορετικές αντιλήψεις για τη σημασία της συνάντησης: από τη μια πλευρά, την προσδοκία αναγνώρισης ενός νέου συσχετισμού ισχύος και, από την άλλη, τον φόβο ότι μικρότερες χώρες θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με αποφάσεις που επηρεάζουν το μέλλον τους.

Η Ευρώπη παρακολουθεί τις εξελίξεις

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες αναζητούν τρόπους να ενισχύσουν τον ρόλο τους στις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το ενδεχόμενο απευθείας συνεννόησης της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα και το Πεκίνο επαναφέρει το ερώτημα κατά πόσον η Ευρώπη θα έχει ουσιαστική συμμετοχή στη διαμόρφωση των αποφάσεων που αφορούν τη δική της ασφάλεια.

Παρά τη σημαντική οικονομική ισχύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών, ιδιαίτερα στα ζητήματα των σχέσεων με τη Ρωσία, των κυρώσεων και της ευρωπαϊκής άμυνας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για μια νέα Γιάλτα αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, χωρίς να σημαίνει ότι μια τέτοια συμφωνία βρίσκεται πράγματι υπό διαμόρφωση.

Χωρίς προοπτικές για μια μεγάλη συμφωνία

Παρά τον ιστορικό συμβολισμό της τριμερούς, τα μέχρι στιγμής δημοσιεύματα δεν δημιουργούν την εικόνα μιας ήδη συμφωνημένης διπλωματικής διευθέτησης.

Η Κίνα δεν έχει παρουσιάσει λεπτομερή ατζέντα, η Ουάσιγκτον έχει θέσει ως προτεραιότητα τον πυρηνικό αφοπλισμό και η Μόσχα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη συνάντηση για μια ευρύτερη συζήτηση περί διεθνούς ασφάλειας.

Το Reuters επισημαίνει ότι οι προοπτικές μιας μεγάλης συμφωνίας παραμένουν περιορισμένες, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος είχε ήδη προειδοποιήσει ότι δεν αναμένεται συμφωνία για τα πυρηνικά.

Έτσι, το βασικό ερώτημα ενόψει της 19ης Νοεμβρίου δεν είναι μόνο ποια θέματα θα συζητήσουν οι Τραμπ, Πούτιν και Σι, αλλά και κατά πόσον η πρώτη κοινή τους συνάντηση θα αποτελέσει την αφετηρία μιας ευρύτερης διαδικασίας συνεννόησης μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων.

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.