Καύσιμα: «Αποδεκτές» οι τιμές, ζητούν τη φόρμουλα υπολογισμού οι βουλευτές

Αποδεκτές χαρακτήρισε τις σημερινές τιμές καυσίμων ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας. Ανέφερε ότι οι αυξήσεις στην Κύπρο είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ και τόνισε πως οι τιμές πρέπει να αξιολογούνται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, καθώς διακυμάνσεις καταγράφονται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Επιτροπή εξέτασε αυτεπάγγελτα την αύξηση των τιμών καυσίμων και τις επιπτώσεις της στην οικονομία και στους πολίτες. Ο κ. Καραγιώργης είπε ότι, παρά την επιβάρυνση των καταναλωτών, δεν πρέπει να δημιουργείται η εικόνα πως η Κύπρος αποτελεί «ξεχωριστή περίπτωση ανεξέλεγκτων αυξήσεων». Πρόσθεσε ότι οι τιμές στη χώρα είναι συγκρίσιμες με εκείνες στην ΕΕ και σε πολλές περιπτώσεις η αύξηση είναι χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Κύπρος, ανέφερε, κατατάσσεται στην 4η ή 5η θέση μεταξύ των χωρών με τις χαμηλότερες τιμές βενζίνης 95 οκτανίων και βρίσκεται επίσης χαμηλά στις τιμές πετρελαίου θέρμανσης.

Η Υπηρεσία, είπε, παρακολουθεί συστηματικά την αγορά. Από την 1η Σεπτεμβρίου χρησιμοποιεί εκσυγχρονισμένα οικονομετρικά μοντέλα, τα οποία λαμβάνουν καθημερινά στοιχεία για τις τιμές Platts, την ισοτιμία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τις εισαγωγές των εταιρειών και τις λιανικές τιμές από όλα τα πρατήρια. Το μοντέλο συνυπολογίζει ιστορικά δεδομένα από το 2020 και τις εισαγωγές και αγορές των εταιρειών, ώστε να αξιολογεί αν οι τιμές είναι αποδεκτές. Ο κ. Καραγιώργης ανέφερε ότι η Υπηρεσία δεν μπορεί να παρεμβαίνει ανεξέλεγκτα στην αγορά, αλλά λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα όταν διαπιστώνει ότι οι τιμές ξεπερνούν τα αποδεκτά όρια.

Οι τοποθετήσεις προκάλεσαν αντιδράσεις από βουλευτές, οι οποίοι ζήτησαν τη φόρμουλα υπολογισμού της τελικής τιμής και στοιχεία για την επιβάρυνση από φόρους. Ο πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής του ΔΗΣΥ Νίκος Γεωργίου, δήλωσε ότι τρεις συναρμόδιες κρατικές υπηρεσίες δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσουν τη φόρμουλα ή να προσδιορίσουν με σαφήνεια τη φορολογική επιβάρυνση. Είπε ότι οι εποπτικές αρχές οφείλουν να διενεργούν προληπτικούς ελέγχους και να διασφαλίζουν διαφάνεια και σωστή εποπτεία. Η συζήτηση θα συνεχιστεί σε επόμενη συνεδρία, στις 27 Οκτωβρίου.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών, Μάριος Δρουσιώτης, αμφισβήτησε ότι η Υπηρεσία παρακολούθησε στενά την εφαρμογή της επιδότησης καυσίμων. Ανέφερε ότι, ενώ η Υπηρεσία είχε κάνει λόγο για ομαλή εφαρμογή χωρίς στρεβλώσεις, 19 πρατήρια δεν μείωσαν καθόλου τις τιμές και 97 τις μείωσαν λιγότερο από 8,33 σεντ το λίτρο. Είπε ότι ο Σύνδεσμος διαθέτει στοιχεία για τα πρατήρια και τις μειώσεις τους και ζήτησε να δοθούν στη Βουλή τα δεδομένα για τις διεθνείς τιμές και το οικονομικό μοντέλο. Κατέθεσε επίσης πίνακα με τις σημερινές τιμές, τις τιμές πριν από τον πόλεμο, τα πρόσθετα κρατικά έσοδα και σύγκριση με την ανακοίνωση της επιδότησης στις 26 Μαρτίου.

Απαντώντας σε αναφορές ότι η Υπηρεσία είχε δώσει αντίστοιχες απαντήσεις και το 2022, ο κ. Καραγιώργης είπε ότι το κράτος κάνει ό,τι είναι δυνατό για να προστατεύσει τους καταναλωτές και ότι, αν δεν έχει αλλάξει κάτι από το 2022, θα επαναλαμβάνει την ίδια θέση μέχρι το 2030. Πρόσθεσε ότι η Υπηρεσία θα επανέλθει αν διαπιστώσει αλλαγή. Ανέφερε ακόμη ότι ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στη βενζίνη 95 οκτανίων ήταν 42 σεντ και, μετά τη μείωσή του, διαμορφώθηκε στα 35 σεντ.

Η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού ανέφερε ότι εξετάζει αν οι τιμές καθορίζονται ελεύθερα από τις επιχειρήσεις ή αν προκύπτουν από συνεννόηση ή πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Η ομοιομορφία στις τιμές, σημείωσε, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη συνεννόησης. Η εκπρόσωπός της είπε ότι η καθημερινή παρακολούθηση των τιμών από την Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή είναι διακριτή και συμπληρωματική προς το έργο της Επιτροπής. Ανέφερε ότι η ΕΠΑ έχει διεξαγάγει έρευνες στον κλάδο των πετρελαιοειδών, μεταξύ άλλων το 2014 για όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, και ότι έρευνα που άρχισε το 2024 βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Στοιχεία για πιθανή συνεννόηση ή άλλες πρακτικές που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της, πρόσθεσε, θα διαβιβάζονται εγκαίρως.

Εκπρόσωπος του Υπουργείου Οικονομικών είπε ότι χρειάζεται περισσότερα στοιχεία για να απαντήσει σχετικά με το ποσοστό της σημερινής τιμής καυσίμων που εισπράττει το κράτος, τους φόρους και το κατά πόσο ο ΦΠΑ εξανεμίζει τη φοροελάφρυνση του ειδικού φόρου κατανάλωσης που έγινε τον Απρίλιο του 2026. Ανέφερε ότι τα έσοδα από τον φόρο κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή μειώθηκαν κατά 16,5 εκατ. ευρώ στο οκτάμηνο, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους. Ο βοηθός Έφορος Φορολογίας Χρίστος Κάρουλλας είπε ότι τα καθαρά έσοδα του Τμήματος Φορολογίας από ΦΠΑ, δηλαδή ο φόρος εισροών και εκροών, δεν έχουν αυξηθεί: ανήλθαν σε 32 εκατ. ευρώ το 2024 και, αναλογικά, παραμένουν στα ίδια επίπεδα το 2025 και το 2026, με 24 εκατ. ευρώ μέχρι στιγμής.

Ο πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Ανδρέας Χαραλάμπους, είπε ότι έχει ετοιμάσει αξιολόγηση για τον πληθωρισμό, η οποία έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Συμβουλίου και θα σταλεί στα μέλη της Επιτροπής. Ανέφερε ότι ο πληθωρισμός στην Κύπρο είναι εισαγόμενος και ότι, σε περιόδους ενεργειακής κρίσης, οι αυξήσεις τιμών στη χώρα είναι δυσανάλογες. Κατά τον ίδιο, αυτό δείχνει ότι δεν έχει σημειωθεί αρκετή πρόοδος στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ότι η Κύπρος εξακολουθεί να εξαρτάται υπερβολικά από συμβατικές πηγές. Πρόσθεσε ότι το 2026 η Κύπρος βρέθηκε στην τρίτη θέση, ενώ προηγουμένως είχε σχετικά χαμηλό πληθωρισμό. Σε δημοσιονομικό επίπεδο, είπε, η αύξηση του πληθωρισμού μπορεί αρχικά να ωφελεί το κράτος, αλλά το όφελος ενδεχομένως να εξισορροπείται στη συνέχεια. Για τα αντισταθμιστικά μέτρα, τάχθηκε υπέρ των στοχευμένων δαπανών αντί των φορολογικών ελαφρύνσεων, οι οποίες, όπως είπε, ωφελούν κυρίως τους υψηλά αμειβόμενους.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Ανδρέας Πασιουρτίδης είπε ότι η ευθύνη της κυβέρνησης δεν εξαντλείται στην παρουσίαση των αρμόδιων υπηρεσιών και στην επισήμανση ότι οι τιμές ακολουθούν τις διεθνείς εξελίξεις. Ζήτησε κυβερνητικά μέτρα και επανέλαβε τις προτάσεις του ΑΚΕΛ για στοχευμένο επίδομα σε οικογένειες με παιδιά, κατάργηση της διπλής φορολογίας, ουσιαστικότερο έλεγχο των τιμών, διαφανή καθορισμό του περιθωρίου κέρδους των εταιρειών καυσίμων, εισοδηματική στήριξη για το πετρέλαιο θέρμανσης και μείωση του τέλους άδειας κυκλοφορίας για τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα. Είπε ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί δεν είναι αρκετά. Ανέφερε ότι ο μέσος όρος του πετρελαίου είναι σήμερα 2,028 και ότι οι υπηρεσίες θα έπρεπε να γνωρίζουν πώς αναλύεται η τιμή. Σύμφωνα με τον ίδιο, το ένα τρίτο της λιανικής τιμής αποτελείται από φόρους και τέλη, ενώ σε μέση τιμή καυσίμου 1,50 οι φόροι αντιστοιχούν στο 45%-50%.

Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Παπαγιάννης είπε ότι άλλες χώρες διαθέτουν εναλλακτικές μεθόδους μετακίνησης που δεν υπάρχουν στην Κύπρο και ότι η κυβέρνηση έχει αποκομίσει έσοδα από τη διαχείριση της κατάστασης. Χαρακτήρισε θετικά τα μέτρα, αλλά όχι επαρκή, και ζήτησε αποτελεσματικότερη στήριξη των πολιτών. Ρώτησε αν υπάρχει έρευνα για απώλεια κρατικών εσόδων λόγω αυξημένων ροών προς τα κατεχόμενα, καθώς και ποιες ήταν οι τιμές πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης πριν από την έναρξη του πολέμου. Μετά τη συνεδρία είπε ότι δεν απαντήθηκαν τα βασικά ερωτήματα για τον καθορισμό των τιμών, τον φόρο που εισπράττει η κυβέρνηση και τη σύγκριση της Κύπρου με άλλες χώρες.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Αδάμος Ασπρής χαρακτήρισε το κόστος ενέργειας και καυσίμων δύσκολη εξίσωση και την περίοδο «εξωπραγματική κρίση». Είπε ότι χρειάζονται νέες ιδέες και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, εμπειρογνωμοσύνη από άλλους φορείς και το εξωτερικό. Πρόσθεσε ότι η υφιστάμενη φόρμουλα διαχείρισης δεν αποδεικνύεται επαρκής και ότι απαιτείται αποτελεσματικότερη προσέγγιση.

Η βουλευτής του κινήματος Άλμα Ειρήνη Χαραλαμπίδου είπε ότι οι συγκρίσεις είναι αδόκιμες, καθώς άλλες κυβερνήσεις προσφέρουν στους πολίτες μέσα μεταφοράς. Ανέφερε ότι οι τιμές καυσίμων στην Κύπρο ήταν πάντοτε υψηλές και επέκρινε την ΕΠΑ, λέγοντας ότι «ένιπτε χείρας» είτε λόγω προβλημάτων απαρτίας στο διοικητικό συμβούλιο είτε για άλλους λόγους. Πρόσθεσε ότι οι Κύπριοι δεν έχουν άλλες επιλογές και ότι οι κυβερνήσεις έχουν ευθύνη. Ο Γιάννης Λαούρης, εκ μέρους της Άμεσης Δημοκρατίας, είπε ότι η κυβέρνηση εισπράττει περίπου 100 εκατ. ευρώ λόγω της αύξησης του κόστους ηλεκτρισμού και καυσίμων και ότι προχωρεί σε επιδοτήσεις όταν τη βολεύει. «Δεν είμαστε εναντίον επιδοτήσεων αλλά είμαστε υπέρ μιας δίκαιης κοινωνίας», ανέφερε.

Πηγή: ΚΥΠΕ