Κτυπά καμπανάκι η Eurobank Research: Κίνδυνος να ξεπεράσει το 7,7% του ΑΕΠ το εξωτερικό έλλειμμα της Κύπρου

 Η κυπριακή οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται, αλλά η διεύρυνση της ανισορροπίας στις συναλλαγές της με το εξωτερικό αξίζει μεγαλύτερη προσοχή, τονίζει σε ανάλυσή της η Eurobank Research.

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών καταγράφει τις εισπράξεις και τις πληρωμές μεταξύ της Κύπρου και του υπόλοιπου κόσμου από το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, τα εισοδήματα από επενδύσεις και τις μεταβιβάσεις, όπως αυτές από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τα αναθεωρημένα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ), το έλλειμμα του 2025 ανήλθε στο 8,8% του ΑΕΠ, έναντι 6,4% που είχε δημοσιευθεί προηγουμένως . Αντίθετα, το έλλειμμα του 2024 αναθεωρήθηκε προς τα κάτω, στο 5,5% του ΑΕΠ από 8,2%. «Οι αλλαγές αυτές δείχνουν ότι το έλλειμμα διευρύνθηκε το 2025, ανατρέποντας την προηγούμενη εικόνα βελτίωσης. Τα στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2026 δείχνουν περαιτέρω επιδείνωση», προστίθεται.

Με την αναθεώρηση, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών για το 2025 αυξήθηκε κατά €870 εκατ., στα €3,21 δισ.. Η μεγαλύτερη προσαρμογή αφορούσε την αύξηση κατά €1,42 δισ. του εκτιμώμενου ελλείμματος στο πρωτογενές εισόδημα, κυρίως σε ό,τι αφορά τα καθαρά εισοδήματα από επενδύσεις.

Το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών αναθεωρήθηκε επίσης προς τα πάνω κατά €201 εκατ., ενώ οι καθαρές τρέχουσες μεταβιβάσεις προς το εξωτερικό ήταν κατά €108 εκατ. υψηλότερες από την προηγούμενη εκτίμηση. Οι μεταβολές αυτές αντισταθμίστηκαν εν μέρει από την προς τα πάνω αναθεώρηση του πλεονάσματος των υπηρεσιών κατά €855 εκατ., κυρίως λόγω υψηλότερων εκτιμώμενων καθαρών εισπράξεων από υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής και πληροφόρησης.

Στα €2,42 δισ. το έλλειμμα εξαμήνου

Το πρώτο εξάμηνο του 2026, το έλλειμμα έφθασε τα €2,42 δισ., ποσό που αντιστοιχεί στο 12,8% του ΑΕΠ της ίδιας περιόδου, έναντι 10,1% ένα χρόνο νωρίτερα. Το έλλειμμα διευρύνθηκε κατά €635 εκατ., με σχεδόν ολόκληρη την αύξηση να σημειώνεται στο δεύτερο τρίμηνο. Το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών αυξήθηκε κατά €441 εκατ., ενώ το πλεόνασμα των υπηρεσιών μειώθηκε κατά €432 εκατ.

Οι εξαγωγές υπηρεσιών συνέχισαν να αυξάνονται, αλλά οι πληρωμές για εισαγόμενες υπηρεσίες αυξήθηκαν ταχύτερα. Έτσι περιορίστηκε το πλεόνασμα που βοηθά την Κύπρο να καλύπτει το έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών. Στις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής και πληροφόρησης, το πλεόνασμα μειώθηκε κατά €212 εκατ., παρά την αύξηση των εξαγωγικών εσόδων. Μικρότερα πλεονάσματα κατέγραψαν επίσης οι ταξιδιωτικές και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κατά €183 εκατ. και €230 εκατ.  αντίστοιχα.

«Οι πιέσεις, επομένως, δεν περιορίστηκαν στον τουρισμό, αλλά επεκτάθηκαν και σε άλλες σημαντικές πηγές εσόδων από το εξωτερικό. Οι υψηλότερες καθαρές εισπράξεις από άδειες χρήσης και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, καθώς και από λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες, περιόρισαν εν μέρει τις απώλειες. Η βελτίωση του ισοζυγίου πρωτογενούς εισοδήματος κατά €333 εκατ. αντιστάθμισε επίσης μέρος των πιέσεων, ενώ η επιδείνωση του δευτερογενούς εισοδήματος κατά €94 εκατ. επιβάρυνε το έλλειμμα», υπογραμίζεται.

Ώθηση στις εισαγωγές από κατανάλωση, επενδύσεις

Παράλληλα, σημειώνεται ότι η ισχυρή κατανάλωση των νοικοκυριών και οι επενδύσεις συμβάλλουν στην αύξηση των εισαγωγών.

Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία για το εμπόριο αγαθών, ο μεταφορικός εξοπλισμός και τα εξαρτήματά του αντιπροσώπευαν περίπου το 77% της αύξησης των εισαγωγών αγαθών στο πρώτο εξάμηνο. Τέτοιες αγορές μπορούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να επεκταθούν και να στηρίξουν τη μελλοντική ανάπτυξη. 

Ο τουρισμός συνέχισε να προσφέρει μικρότερη στήριξη, με τα έσοδα την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου να μειώνονται κατά 6,2% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, στα €2,32 δισ.. Την αύξηση κατά 4,6% τον Ιούλιο ακολούθησε μείωση κατά 3,4% τον Αύγουστο. Η υποχώρηση του Αυγούστου οφειλόταν κυρίως στον μικρότερο αριθμό επισκεπτών, ενώ η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη. Παράλληλα, σύμφωνα με προκαταρτικά στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, το έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών διευρύνθηκε περαιτέρω τον Ιούλιο και τον Αύγουστο σε σχέση με τους αντίστοιχους μήνες του προηγούμενου έτους.

Κίνδυνος να ξεπεράσει το 7,7% του ΑΕΠ

Στην έκδοση Οκτωβρίου 2026 του World Economic Outlook, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προέβλεπε έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 7,7% του ΑΕΠ για το 2026, με βάση τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες πριν από τις τελευταίες αναθεωρήσεις της ΚΤΚ.

«Με τα νεότερα στοιχεία, εκτιμούμε ότι υπάρχει σημαντικός κίνδυνος το έλλειμμα να διαμορφωθεί σε υψηλότερα επίπεδα από την πρόβλεψη αυτή», τονίζεται.

«Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν τη σημασία της ενίσχυσης και της διαφοροποίησης των πηγών εσόδων της Κύπρου από το εξωτερικό, καθώς η οικονομία αναπτύσσεται. Η κατανάλωση των νοικοκυριών και οι επιχειρηματικές επενδύσεις δημιουργούν ζήτηση για εισαγωγές, ενώ τα κέρδη που αναλογούν σε επενδυτές του εξωτερικού επηρεάζουν επίσης τα μεγέθη του ισοζυγίου. Οι διεθνείς επιχειρήσεις συμβάλλουν στις εξαγωγές και στην απασχόληση, επομένως το έλλειμμα πρέπει να εξετάζεται ταυτόχρονα με τη συνεισφορά τους στην οικονομία. Η προσοχή πρέπει να εστιάζεται στον τρόπο χρηματοδότησης του ελλείμματος και στο κατά πόσο οι επενδύσεις δημιουργούν προϋποθέσεις για μελλοντικά εισοδήματα. Μακροπρόθεσμα, η σταδιακή μείωση του εξωτερικού ελλείμματος θα ενίσχυε την ανθεκτικότητα της οικονομίας και θα στήριζε μια πιο βιώσιμη ανάπτυξη».

Να αξιοποιηθεί η ανάπτυξη τομέα υπηρεσιών

Σύμφωνα με τη Eurobank Rersearch, η Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει την ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών, εστιάζοντας στις ακόλουθες ευκαιρίες:

• Ενίσχυση των εξαγωγικών εσόδων: Στήριξη των επιχειρήσεων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων τους, την εισαγωγή νέων προϊόντων και υπηρεσιών και την προσέγγιση πελατών σε νέες αγορές του εξωτερικού.
• Περισσότερες ευκαιρίες για τις τοπικές επιχειρήσεις: Στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων ώστε να προμηθεύουν αγαθά και υπηρεσίες σε διεθνείς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο. Έτσι, περισσότερες επιχειρήσεις μπορούν να επωφελούνται από τους αναπτυσσόμενους κλάδους.
• Μικρότερη εξάρτηση από την εισαγόμενη ενέργεια: Στήριξη βιώσιμων επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην αποδοτικότερη χρήση της ενέργειας, ώστε να περιοριστούν σταδιακά οι ανάγκες για εισαγόμενα καύσιμα.
• Αποταμίευση και επιχειρηματικές επενδύσεις: Ενίσχυση της χρηματοοικονομικής παιδείας και της αποταμίευσης για το μέλλον, παράλληλα με χρηματοδότηση που βοηθά τις επιχειρήσεις να επενδύουν και να αναπτύσσονται.