*Ιωαννίκιος Φάκας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί για το δημογραφικό μέλλον της Κύπρου, την ώρα που η Βουλή εξετάζει αλλαγές στο Επίδομα Τέκνου
Ποιος θα πληρώνει τις συντάξεις μας, αν δεν γεννιούνται παιδιά;
Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026, παρουσιάζει μια ανησυχητική εικόνα για το δημογραφικό και οικονομικό μέλλον της Κύπρου.
Σύμφωνα με το 2027 Ageing Report, ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων (Old-Age Dependency Ratio) προβλέπεται να αυξηθεί από 30% το 2025 σε 73,2% το 2080. Δηλαδή, ενώ σήμερα αντιστοιχούν 30 ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών ανά 100 άτομα ηλικίας 20–64 ετών, το 2080 θα αντιστοιχούν 73.
Την ίδια περίοδο, η γονιμότητα προβλέπεται να παραμείνει μόλις στο 1,48 παιδί ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών (2,1 παιδιά), ενώ ο πληθυσμός εργασιακής ηλικίας θα μειωθεί κατά περίπου 62.000 άτομα. [1]
Δεν πρόκειται απλώς για στατιστικά στοιχεία. Πρόκειται για το μέλλον των συντάξεων, της οικονομίας και του βιοτικού επιπέδου όλων μας.
Ποιος θα πληρώνει τις αυριανές συντάξεις;
Το σύστημα Κοινωνικών Ασφαλίσεων στηρίζεται κυρίως στις εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών. Όταν αυξάνονται οι συνταξιούχοι σε σχέση με τους εργαζομένους, δημιουργούνται πιέσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση εισφορών, παράταση του εργασιακού βίου, πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση ή άλλες αλλαγές.
Η έκθεση προβλέπει επίσης αύξηση της μέσης ηλικίας αποχώρησης από την εργασία από περίπου 64,6 σε 68 έτη μέχρι το 2080, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη αποφασιστεί αντίστοιχη αύξηση του νόμιμου ορίου συνταξιοδότησης.
Δεν μπορούμε να συνεχίζουμε με τόσο χαμηλές γεννήσεις και να πιστεύουμε ότι αυτό δεν θα έχει συνέπειες στις συντάξεις μας.
Ακόμη και με τις προβλεπόμενες θετικές μεταναστευτικές ροές (Net Migration), η γήρανση του πληθυσμού θα συνεχιστεί.
Η βιωσιμότητα των συντάξεων περνά και μέσα από τους πολύτεκνους
Τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα είναι οι αυριανοί εργαζόμενοι, επιστήμονες, επιχειρηματίες και εισφορείς των Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Οι οικογένειες που μεγαλώνουν τέσσερα, πέντε ή περισσότερα παιδιά αναλαμβάνουν σημαντικό οικονομικό κόστος, ενώ η συμβολή τους στην ανανέωση των γενεών ωφελεί ολόκληρη την κοινωνία.
Η στήριξη των πολύτεκνων οικογενειών δεν είναι αναγκαία επειδή το ζητούν οι ίδιοι οι πολύτεκνοι. Είναι αναγκαία επειδή η κοινωνία χρειάζεται νέες γενιές για την οικονομική και κοινωνική της βιωσιμότητα.
Ασφαλώς, οι γεννήσεις δεν αποτελούν τη μοναδική λύση. Χρειάζονται παράλληλα παραγωγικότητα, απασχόληση και σωστός οικονομικός σχεδιασμός. Όμως καμία μακροπρόθεσμη στρατηγική δεν μπορεί να αγνοεί το δημογραφικό.
Από το 2012 χιλιάδες πολύτεκνες οικογένειες έμειναν εκτός στήριξης
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, οι δικαιούχες κυπριακές πολύτεκνες οικογένειες μειώθηκαν από 10.065 το 2012 σε μόλις 3.166 το 2024 — μείωση σχεδόν 7.000 οικογενειών ή 68,5%. [2]
Δεν μιλούμε για υποθετικές οικογένειες, αλλά για πραγματικούς δικαιούχους της κρατικής στήριξης, ο αριθμός των οποίων συρρικνώθηκε δραματικά.
Παρότι χρειάζεται να διερευνηθεί πόσο μέρος της μείωσης οφείλεται στα εισοδηματικά κριτήρια και πόσο σε άλλους παράγοντες, είναι σαφές ότι τα περιοριστικά όρια που εφαρμόστηκαν από το 2012, χωρίς ουσιαστική τιμαριθμική αναπροσαρμογή, δημιουργούν σοβαρά προβλήματα πρόσβασης, ιδιαίτερα για τη μεσαία εισοδηματική τάξη.
Επιπλέον, καθώς τα παιδιά παύουν να θεωρούνται εξαρτώμενα, τα επιτρεπόμενα εισοδηματικά όρια μπορεί να μειώνονται, παρόλο που οι οικονομικές υποχρεώσεις των οικογενειών συνεχίζονται.
Η οικονομική κρίση πέρασε. Γιατί παραμένουν οι περιορισμοί;
Τα αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια θεσπίστηκαν λόγω των οικονομικών δυσκολιών του 2011–2012, όπως αναγνωρίζεται και στο Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Κύπρου για το 2012. [3]
Σχεδόν 15 χρόνια μετά, η οικονομική κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική.
Η χώρα έχει ανακάμψει, η πιστοληπτική της ικανότητα έχει αναβαθμιστεί και το δημόσιο χρέος έχει μειωθεί. Το 2025 καταγράφηκε δημοσιονομικό πλεόνασμα €1,24 δισ. ή 3,4% του ΑΕΠ, ενώ προβλέπονται πλεονάσματα και για τα επόμενα χρόνια. [4]
Αφού οι έκτακτες συνθήκες που οδήγησαν στους περιορισμούς έχουν παρέλθει, δεν έφτασε επιτέλους η ώρα να αποκατασταθούν οι αδικίες σε βάρος των πολύτεκνων οικογενειών;
Η οικονομική στήριξη των οικογενειών δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο ως σημερινή δαπάνη, αλλά και ως πιθανή μακροπρόθεσμη επένδυση στην οικονομία και στο δημογραφικό μέλλον της χώρας.
Οι επιστημονικές προειδοποιήσεις υπήρχαν από το 2007
Ήδη από τον Ιούνιο του 2007, ο οικονομολόγος Πάνος Πασιαρδής, σε μελέτη του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου, προειδοποιούσε ότι πολύ χαμηλά εισοδηματικά όρια μπορούν να αποκλείσουν πολύτεκνες οικογένειες με πραγματική ανάγκη στήριξης. [5]
Τόνιζε την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος της οικογένειας και επισήμαινε κινδύνους αδικιών λόγω απόκρυψης εισοδημάτων.
Δεν ζητούσε πλήρη κατάργηση των κριτηρίων, αλλά δικαιότερη εφαρμογή τους.
Σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, η μεγάλη μείωση των δικαιούχων πολύτεκνων οικογενειών καθιστά ιδιαίτερα επίκαιρες αυτές τις προειδοποιήσεις.
Η Βουλή αποφασίζει τώρα για το Επίδομα Τέκνου
Αυτές τις ημέρες, η Βουλή εξετάζει το κυβερνητικό νομοσχέδιο για το Επίδομα Τέκνου, με προτεινόμενη εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027. [6]
Οι προτεινόμενες βελτιώσεις αποτελούν θετική εξέλιξη, αλλά δεν αποκαθιστούν πλήρως τις αδικίες που δημιουργήθηκαν από το 2012.
Η Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων ζητά πρόσβαση όλων των πολύτεκνων οικογενειών στο Επίδομα Τέκνου, ανεξαρτήτως εισοδήματος, με ουσιαστικό ύψος παροχής και δίκαιη κλιμάκωση ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.
Ως μεταβατική λύση, έχει προτείνει εισοδηματικό όριο €150.000, το οποίο να διατηρείται μέχρι να πάψει να είναι εξαρτώμενο και το τελευταίο παιδί.
Δεν επιδιώκουμε τη στέρηση της στήριξης από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία οικογενειών. Αντίθετα, ζητούμε τη διεύρυνσή της, ιδιαίτερα προς τη μεσαία εισοδηματική τάξη.
Δεν πρέπει να επαναλάβουμε τα λάθη του 2012, νομοθετώντας χωρίς να συνεκτιμούμε επαρκώς τις δημογραφικές ανάγκες του μέλλοντος.
Χρειαζόμαστε ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση
Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών, τα υπόλοιπα πανεπιστήμια, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου και το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην επιστημονική αξιολόγηση του προβλήματος.
Η δημοσιονομική βιωσιμότητα (Fiscal Sustainability) δεν αφορά μόνο τις σημερινές δαπάνες, αλλά και τις οικονομικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Χρειαζόμαστε ανεξάρτητες μελέτες για το πραγματικό κόστος της υπογεννητικότητας, τις συνέπειες των εισοδηματικών περιορισμών και την αποτελεσματικότητα μέτρων που θα μπορούσαν να στηρίξουν περισσότερες γεννήσεις.
Δεν αρκεί να γνωρίζουμε πόσο κοστίζει σήμερα η στήριξη των οικογενειών. Πρέπει να εξετάσουμε και πόσο μπορεί να κοστίσει αύριο η ανεπαρκής στήριξή τους.
Έστω και την τελευταία στιγμή, ο Πρόεδρος να παρέμβει
Η Παγκύπρια Οργάνωση Πολυτέκνων έχει ήδη θέσει προσωπικά στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας την ανάγκη αποκατάστασης των αδικιών του Επιδόματος Τέκνου.
Καλούμε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κ. Νίκο Χριστοδουλίδη, να δώσει, έστω και την τελευταία στιγμή, οδηγίες προς τους αρμόδιους Υπουργούς για ουσιαστικές αλλαγές στο νομοσχέδιο πριν από την ψήφισή του.
Να εξασφαλιστεί η πρόσβαση όλων των πολύτεκνων οικογενειών ή, τουλάχιστον, να εγκριθεί άμεσα η μεταβατική ρύθμιση που έχει προτείνει η ΠΟΠ.
Η οικονομική κρίση αποτέλεσε την αφορμή για τους περιορισμούς του 2012. Σήμερα, που η οικονομία έχει ανακάμψει και το κράτος παρουσιάζει πλεονάσματα, η αποκατάσταση αυτών των αδικιών αποτελεί εύλογο και επίκαιρο αίτημα.
Πρώτα αποκατάσταση των αδικιών και στη συνέχεια ουσιαστικά, μακροπρόθεσμα δημογραφικά κίνητρα.
Δεν μπορεί η Πολιτεία να ανησυχεί για τις συντάξεις του 2050 και του 2080, αλλά να συνεχίζει να αποκλείει από τη στήριξη οικογένειες που μεγαλώνουν τέσσερα, πέντε και περισσότερα παιδιά.
Η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί προειδοποίηση. Η σημερινή συζήτηση στη Βουλή αποτελεί ευκαιρία για αποφάσεις.
Ας μην τη χάσουμε. Γιατί η στήριξη των γεννήσεων και των πολύτεκνων οικογενειών αφορά τις συντάξεις μας, την οικονομία μας και το μέλλον όλων μας.
*Αντιπρόεδρος Παγκύπριας Οργάνωσης Πολυτέκνων
Πηγές και παραπομπές
[1] Ευρωπαϊκή Επιτροπή – DG ECFIN (4/11/2026). 2027 Ageing Report: Underlying Assumptions and Projection Methodologies, Institutional Paper 347, σελ. 152, πίνακας «Cyprus».
[2] Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (8/1/2026). Απάντηση του Υπουργού Μαρίνου Μουσιούττα στην κοινοβουλευτική ερώτηση αρ. 23.06.012.04.539. Στοιχεία δικαιούχων Επιδόματος Τέκνου 2012–2024.
[3] Κυπριακή Δημοκρατία (2012). Cyprus National Reform Programme 2012, σελ. 102. Εισαγωγή εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων λόγω οικονομικών δυσκολιών.
[4] Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου (22/4/2026) και Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2026). Στοιχεία δημοσιονομικού πλεονάσματος και δημόσιου χρέους για το 2025 και οικονομικές προβλέψεις για το 2026–2027.
[5] Πάνος Πασιαρδής (Ιούνιος 2007). «Εναλλακτικά σενάρια στόχευσης του επιδόματος τέκνου», Κέντρο Οικονομικών Ερευνών Πανεπιστημίου Κύπρου, Σχόλιο Οικονομικής Πολιτικής, τεύχος 14.
https://www.ucy.ac.cy/erc2/wp-content/uploads/sites/125/2023/08/Commentary_No14_06_2007_gr.pdf
[6] Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας (10/9/2026). Ανακοίνωση για την έγκριση του τροποποιητικού νομοσχεδίου για το Επίδομα Τέκνου, με προτεινόμενη εφαρμογή από 1/1/2027.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
