Η αντίδραση του κυπριακού πολιτικού συστήματος για όλα όσα διαμείβονται τις τελευταίες ημέρες στη δημόσια σφαίρα σε σχέση με τις καταγγελίες και τους ισχυρισμούς του δημοσιογράφου και συγγραφέα Μακάριου Δρουσιώτη αναδεικνύει με έντονο τρόπο τις δομικές αδυναμίες αυτού του συστήματος να διαχειριστεί κρίσεις θεσμικής αξιοπιστίας. Το γεγονός ότι αυτές οι καταγγελίες έχουν εκκολαφθεί σε μια περίοδο έντονης προεκλογικής περιόδου, ιδιαίτερα φορτισμένης, οδηγεί τα κόμματα σε διαφορετικές και συχνά συγκρουσιακές προσεγγίσεις, ενώ συνολικά καταγράφεται μια εικόνα όχι τόσο αιφνιδιασμού αλλά έλλειψης προσλαμβανουσών παραστάσεων στο να να παρακολουθήσουν και να διαχειριστούν τις εξελίξεις με την αναγκαία επάρκεια.
Διαβάστε επίσης:
- Δεν έχουν ποιον να εμπιστευθούν για καταγγελίες Δρουσιώτη - Αποφάσεις για την κατεύθυνση των ερευνών
- Στο Αρχηγείο ο δικηγόρος της «Σάντη» για τους ισχυρισμούς Δρουσιώτη - Διήρκησε 6 ώρες η κατάθεσή του
- Ο Δρουσιώτης κατηγορεί Αστυνομία και Φυτιρή για επικοινωνιακά παίγνια - «Συμφωνήσαμε να μην γίνουν ανακοινώσεις»
- Δρουσιώτης: «Παρέδωσα συγκεκριμένο υλικό στην αστυνομία» – Διαψεύδει Υπουργό Δικαιοσύνης και αστυνομία
- Φυτιρής: «Ο Μακάριος Δρουσιώτης μετέβη στο Αρχηγείο αλλά δεν προσκόμισε στοιχεία - Θα επανέλθει»
Ναι μεν αλλά…
Τι είδαμε επομένως ως αντίδραση από τα κόμματα τα οποία, είτε αμέσως είτε εμμέσως, αισθάνονται ότι οι καταγγελίες επικρέμανται ως δαμόκλειος σπάθη επί των κομματικών τους οικοδομημάτων;
Είδαμε επαμφοτερίζουσα αντίδραση με προληπτικές διαστάσεις άμεσης και κάθετης αμφισβήτησης των καταγγελιών, από τη μια, αλλά και σπουδή υιοθέτησης έστω και ενός μέρους των όσων διαμείβονται, από την άλλη. Και οι δύο εικόνες των αντιδράσεων είναι αναμενόμενες. Οδηγούνται και μορφοποιούνται βεβαίως από την υφιστάμενη και μη αμφισβητούμενη δυσπιστία της κυπριακής κοινωνίας προς τους θεσμούς, κάτι που λειτουργεί ως υπόβαθρο πάνω στο οποίο εντείνονται οι πολιτικές αντιδράσεις.
Υπό τις συνθήκες αυτές ήταν αναμενόμενη μια αρχική στάση συγκατάβασης από τον ΔΗΣΥ, μιας παράταξης η οποία βρισκόταν στην εξουσία για δύο πενταετίες και εμμέσως βρίσκεται στην καρδιά της εξουσίας και τα τελευταία τρία χρόνια. Η τάση της πλήρους αμφισβήτησης των καταγγελιών δεν γίνεται αμέσως αλλά μετατοπίζεται ως ακόλουθο της στάσης κομμάτων της αντιπολίτευσης. Προτιμάται επί της ουσίας μια προληπτική στρατηγική συμψηφισμού από τον ΔΗΣΥ. Όπως μάλιστα έλεγαν στον «Π» στελέχη του κόμματος, «ποσώς η σκληρή στάση περί της ύπαρξης «αδελφότητας» από το ΑΚΕΛ, το Άλμα και το Volt δεν ήταν αποτέλεσμα αστοχίας αλλά μια καλά μελετημένη στάση προκειμένου να σταλεί, όπως υποστηρίζουν, μήνυμα στην κοινωνία ότι η μοναδική «αδελφότητα» στην Κύπρο εξυφαίνεται και δημιουργείται με στόχο να αμφισβητηθεί το υφιστάμενο πολιτειακό και κομματικό σύστημα. Η παρέμβαση επομένως του ΔΗΣΥ, όπως ερμηνεύεται μέσα από τις ανοικτές του αναφορές αλλά και τα όσα σημειώνουν κατ’ ιδίαν τα στελέχη του, κλιμάκωσε στοχευμένα την πολιτική αντιπαράθεση, μεταφέροντας τη συζήτηση από την ανάγκη ανεξάρτητης και αξιόπιστης διερεύνησης προς την αμφισβήτηση των κινήτρων πίσω από τις αποκαλύψεις. Παρότι τυπικά αναγνωρίζει την ανάγκη διερεύνησης, στην πράξη υιοθετεί μια γραμμή που εστιάζει στον χρόνο δημοσιοποίησης των καταγγελιών και αφήνει σαφείς αιχμές περί πολιτικής σκοπιμότητας, κάνοντας λόγο για οργανωμένη προσπάθεια αποσταθεροποίησης, με εμπλοκή του ΑΚΕΛ και των νέων πολιτικών σχηματισμών όπως το Άλμα και το Volt. Με τον τρόπο αυτό, επιχειρεί να αντικαταστήσει τη συζήτηση περί μιας φερόμενης «αδελφότητας» διαφθοράς με ένα αντίπαλο πολιτικό αφήγημα, γεγονός που αποδυναμώνει τη θεσμική διάσταση του θέματος.
Διαφθορά και αδιαφάνεια
Η αντίδραση του ΑΚΕΛ κινείται στον αντίποδα, ερμηνεύοντας τη στάση του ΔΗΣΥ ως ένδειξη πανικού και επιμένοντας στην ανάγκη πλήρους διερεύνησης των καταγγελιών, ενώ ταυτόχρονα επαναφέρει στο προσκήνιο προηγούμενες υποθέσεις όπως το «μαύρο βαν», επιχειρώντας να εντάξει το ζήτημα σε ένα ευρύτερο αφήγημα περί διαφθοράς και αδιαφάνειας. Ωστόσο, και αυτή η προσέγγιση δεν αποφεύγει την ένταξη στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ενισχύοντας την πόλωση. Το ΑΚΕΛ προφανώς βλέπει τα υπό διαμόρφωση δεδομένα και ως μια προσπάθεια να εδραιώσει τη σκληρή αντιπολιτευτική του εικόνα, ενώ αμφισβητεί και τις προθέσεις του αντίπαλου δέους αφού ο ΔΗΣΥ από τη μια παρουσιάζεται ως αντιπολίτευση αλλά ενίοτε κινείται και στη βολή της συμπολίτευσης.
Πολιτικό ρίσκο
Τα δύο μεγάλα κόμματα από τη στάση τους στη συγκεκριμένη υπόθεση βρίσκονται σε μια τροχιά ρίσκου. Η εξέλιξη της διαδικασίας για τις καταγγελίες μπορεί να τύχει καταλυτικής επίδρασης στο πλαίσιο της προεκλογικής τους εκστρατείας. Ακόμη και σε περίπτωση κατά την οποία τις επόμενες εβδομάδες δεν θα υπάρξει ένας μπούσουλας και μια ένδειξη του εύρους των υφιστάμενων καταγγελιών είναι ξεκάθαρο ότι αυτές θα αποτελέσουν για τα δύο κόμματα σημείο αναφοράς για το πώς θα κλιμακώσουν την εκστρατεία τους.
Η συγκυρία για τους μικρούς
Τα μικρότερα κόμματα επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη συγκυρία με διαφορετικούς τρόπους. Το Volt, το οποίο έχει στα ψηφοδέλτιά του την υποψηφιότητα του καταγγέλλοντα για την ύπαρξη «αδελφότητας» στην οποία εντάσσονται καθέτως και οριζόντια μέλη πολιτειακών θεσμών, απορρίπτει τη λογική της πόλωσης και επαναφέρει στο επίκεντρο το βασικό ερώτημα της διερεύνησης των καταγγελιών, ασκώντας κριτική στην αποπροσανατολιστική, όπως τη χαρακτηρίζει, στάση του ΔΗΣΥ. Βρίσκεται βεβαίως αυτό το νεοφερμένο κόμμα σε ένα ιδιαίτερο στάτους αφού επαλήθευση ή μη των καταγγελιών είτε θα το εκτοξεύσει στη συνείδηση της κοινωνίας είτε θα το καταβαραθρώσει.
Από την άλλη, ο τρίτος άξονας της υπό διαμόρφωση αντιπολίτευσης, το Άλμα, υιοθετεί μια ιδιαίτερα επιθετική ρητορική, συνδέοντας ευθέως τον ΔΗΣΥ με τη διαφθορά των τελευταίων ετών και επιχειρώντας να εκφράσει τη συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια, ενισχύοντας όμως και αυτό την ένταση της αντιπαράθεσης.
Αντιδράσεις και γελοιότητες
Ιδιαίτερη είναι και η στάση της ΕΔΕΚ, η οποία μετατοπίζει τη συζήτηση από την ουσία των καταγγελιών στο πρόσωπο του καταγγέλλοντος, αποδίδοντας στον Μακάριο Δρουσιώτη πολιτικά και ιδεολογικά κίνητρα και επιχειρώντας να τον απονομιμοποιήσει, ακόμη και μέσω αναφορών περί εξυπηρέτησης τουρκικών θέσεων στο Κυπριακό. Βεβαίως αυτή η προσέγγιση εντάσσεται σε μια γνωστή πολιτική πρακτική, κατά την οποία η αντιπαράθεση μεταφέρεται από το περιεχόμενο των ισχυρισμών στην αξιοπιστία του προσώπου που τις διατυπώνει. Είναι ωστόσο μια στάση με στοιχεία γελοιότητας τα οποία αναδεικνύουν την τελεσίδικη ενσωμάτωση του κόμματος σε εθνικιστικές αναζητήσεις που οδηγούν σε πλήρη απώλεια κάθε σοβαρότητας. Η στάση της ΕΔΕΚ, η οποία ερμηνεύεται εξαιτίας της εμπλοκής με βάση τους ισχυρισμούς σειράς στελεχών του κόμματος, έχει πλέον υπαρξιακά χαρακτηριστικά. Αν αποδειχθεί διασύνδεση στελεχών της με τις καταγγελίες, τότε στην ουσία φρενάρονται οι όποιες πιθανότητες επιβίωσής της για τη μετά τις Βουλευτικές περίοδο.
Στη γραμμή ΔΗΣΥ;
Πέντε εικοσιτετράωρα μετά τη δημοσιοποίηση των καταγγελιών Δρουσιώτη, αντέδρασε και το ΔΗΚΟ. Το οποίο αναμένει το αποτέλεσμα των ερευνών σε σχέση με τις καταγγελίες Δρουσιώτη και καλεί τις αρμόδιες Αρχές άμεσα να προχωρήσουν στη διερεύνησή τους. Το ενδιαφέρον ωστόσο στην παρέμβαση του ΔΗΚΟ είναι πως από τη μια σημειώνει το αυτονόητο. «Αν οι καταγγελίες μετά από τη διερεύνηση αποδειχθεί ότι ευσταθούν, τότε η εκδίκασή τους θα πρέπει τάχιστα να πάρει τον δρόμο της Δικαιοσύνης». Από την άλλη, όμως, σημειώνει πως αν, αντιθέτως, οι καταγγελίες δεν αποδειχθούν, «τότε θα πρέπει ο κόσμος να αναρωτηθεί για το ποιοι επωφελούνται από την τοξικότητα και την αποσταθεροποίηση της χώρας», θέση που προσομοιάζει με εκείνη του ΔΗΣΥ περί εσκεμμένης υπόσκαψης του συστήματος.
Συνολικά, διαμορφώνεται μια εικόνα έντονης αλλά και άμεσης πολιτικής σύγκρουσης, όπου οι θέσεις των κομμάτων καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις εκλογικές τους επιδιώξεις. Η ουσία του ζητήματος, δηλαδή αν υφίσταται κύκλωμα διαφθοράς και με ποιον τρόπο θα διερευνηθεί, υποχωρεί μπροστά στις ανάγκες πολιτικής επιβίωσης, επικοινωνιακής διαχείρισης και κομματικής συσπείρωσης.
