ΑΚΕΛ: Η αναμονή αλλάζει τους συσχετισμούς

Του Νικόλα Ζαννέττου  – Διευθυντής Redwolf: The PR

Στην πολιτική υπάρχει μια συχνή ψευδαίσθηση. Ότι όσο ένα κόμμα δεν έχει λάβει την τελική του απόφαση, η πραγματικότητα περιμένει μαζί του. Δεν περιμένει.

Το ΑΚΕΛ βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια σύνθετη επιλογή για τις Προεδρικές του 2028. Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης έχει επανέλθει ενεργά στο δημόσιο πεδίο, έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο νέας υποψηφιότητας και πλέον έχει θέσει ξεκάθαρα το δικό του χρονοδιάγραμμα. Όπως δήλωσε, η ομάδα του θα αποφασίσει πριν από το τέλος του χρόνου και θα ανακοινώσει την απόφαση το αργότερο μέχρι τον Ιανουάριο, χωρίς να περιμένει τις εσωκομματικές διαδικασίες του ΑΚΕΛ. Το κόμμα, από την πλευρά του, τοποθετεί τη δική του απόφαση προς το τέλος Μαρτίου ή τον Απρίλιο.

Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει ήδη τους όρους της συζήτησης. Ο Μαυρογιάννης παύει να λειτουργεί ως μια πιθανός υποψήφιος που αναμένει το κομματικό χρίσμα. Επιχειρεί να δημιουργήσει τη δική του πολιτική πραγματικότητα και να αξιολογήσει αν η δυναμική που, κατά τον ίδιο, έχει αναπτυχθεί γύρω από το όνομά του μπορεί να μετατραπεί σε αυτόνομη υποψηφιότητα. Ο ίδιος ξεκαθάρισε μάλιστα ότι δεν θεωρεί μια πιθανή ανακοίνωση μη αναστρέψιμη, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αναθεώρησης αν αλλάξει το πολιτικό περιβάλλον ή δεν υπάρξει η απαραίτητη στήριξη.

Από πλευράς πολιτικής επικοινωνίας, αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Το ΑΚΕΛ χάνει σταδιακά τον αποκλειστικό έλεγχο του timing. Μέχρι σήμερα μπορούσε να θεωρεί ότι η επιλογή υποψηφίου ήταν πρωτίστως δική του διαδικασία. Πλέον ένας από τους βασικούς ανθρώπους που εξετάζονται για το 2028 έχει θέσει δημόσια διαφορετικό χρονοδιάγραμμα και εξηγεί ότι δεν θέλει να αφήσει να χαθεί η δυναμική που θεωρεί ότι διαθέτει.

Ο πολιτικός χρόνος, συνεπώς, αρχίζει να τρέχει με δύο διαφορετικές ταχύτητες.

Το ΑΚΕΛ θέλει να αξιολογήσει πρόσωπα, συνεργασίες και πολιτικές προϋποθέσεις πριν αποφασίσει και είναι θεμιτό. Ο Μαυρογιάννης όμως από την άλλη, θέλει να αξιοποιήσει ένα momentum που θεωρεί υπαρκτό πριν αυτό ατονήσει. Οι δύο λογικές είναι κατανοητές, αλλά δεν είναι επικοινωνιακά ουδέτερες.

Όσο ο Μαυρογιάννης κινείται αυτόνομα, ενισχύεται η εικόνα μιας υποψηφιότητας που αποκτά δικό της πολιτικό κεφάλαιο πριν από την επίσημη απόφαση του κόμματος. Αν τελικά το ΑΚΕΛ τον στηρίξει, θα χρειαστεί να ενταχθεί σε μια δυναμική που θα έχει ήδη αρχίσει να χτίζεται εκτός των δικών του διαδικασιών. Αν επιλέξει άλλον υποψήφιο, θα πρέπει να εξηγήσει γιατί δεν ακολούθησε μια επιλογή η οποία στο μεταξύ μπορεί να έχει αποκτήσει μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα και αυτονομία.

Η καθυστέρηση, με άλλα λόγια, δεν αφήνει αμετάβλητο το πεδίο πάνω στο οποίο θα ληφθεί η τελική απόφαση. Το αλλάζει. Παράλληλα, οι υπόλοιποι πολιτικοί παίκτες συνεχίζουν να κινούνται.

Ο παράγοντας Αβέρωφ

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου επιχειρεί ήδη να διευρύνει το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται. Η τοποθέτησή του στο Κυπριακό τον φέρνει σε θεματική εγγύτητα με ακροατήρια που παραδοσιακά βρίσκονται πιο κοντά στην Αριστερά, ενώ η πρόσφατη πρότασή του για επανεξέταση των ενεργειακών κυρώσεων κατά της Ρωσίας προσθέτει ακόμη ένα πεδίο στο οποίο επιχειρεί να συνομιλήσει πέρα από τα όρια της παραδοσιακής δεξιάς.

Η σημασία αυτών των κινήσεων δεν βρίσκεται στο αν θα μετακινηθούν μαζικά αριστεροί ψηφοφόροι προς τον Αβέρωφ. Δεν υπάρχει σήμερα βάση για εξαγωγή τέτοιου συμπεράσματος. Η σημασία βρίσκεται στο ότι επιχειρεί να εισέλθει σε θεματικούς χώρους που έχουν ιδιαίτερη πολιτική και συναισθηματική βαρύτητα για τμήματα του αριστερού και κεντροαριστερού ακροατηρίου.

Η σχετική βιβλιογραφία για το issue ownership εξηγεί γιατί αυτή η διάσταση έχει σημασία. Η έννοια αναπτύχθηκε κλασικά από τον John Petrocik και αφορά τη σύνδεση που κάνουν οι ψηφοφόροι ανάμεσα σε συγκεκριμένα ζητήματα και στα κόμματα που θεωρούν πιο ικανά να τα διαχειριστούν. Μεταγενέστερη έρευνα των Rune Stubager και Henrik Bech Seeberg, που δημοσιεύθηκε στο Electoral Studies, έδειξε μέσα από πειράματα σε αντιπροσωπευτικό δείγμα Δανών ψηφοφόρων ότι αυτή η αντίληψη δεν είναι απολύτως σταθερή. Η επικοινωνία ενός κόμματος για τις σχέσεις του με συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και για την απόδοσή του σε ένα θέμα μπορούσε να επηρεάσει το ποιος θεωρείται καταλληλότερος να το χειριστεί. Με άλλα λόγια, η θεματική «ιδιοκτησία» μπορεί να αμφισβητηθεί και να μετακινηθεί.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι παρεμβάσεις Αβέρωφ στο Κυπριακό, στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και στην ακρίβεια αποκτούν μεγαλύτερη επικοινωνιακή σημασία. Δεν αποδεικνύουν ότι μετακινείται ήδη το αριστερό ακροατήριο προς την υποψηφιότητα του. Δείχνουν όμως μια προσπάθεια να αποκτήσει παρουσία σε θεματικά πεδία όπου το ΑΚΕΛ διατηρούσε παραδοσιακά ισχυρότερη πολιτική ταύτιση.

Εν ολίγοις, όσο το ΑΚΕΛ σκέφτεται και αξιολογεί, οι άλλοι τοποθετούνται.

Η εξίσωση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη από το γεγονός ότι η επιλογή υποψηφίου δεν μπορεί να αφορά μόνο τη συσπείρωση της κομματικής βάσης. Η Εζεκία Παπαϊωάννου αναζητά ευρύτερες συγκλίσεις και έναν υποψήφιο που να μπορεί να απευθυνθεί πέρα από τα στενά κομματικά του όρια. Την ίδια στιγμή, το ΑΛΜΑ έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα στηρίξει υποψηφιότητα Μαυρογιάννη, ενώ στο εσωτερικό του ΑΚΕΛ συζητούνται και άλλες επιλογές.

Η σημερινή εικόνα, επομένως, δεν είναι αυτή ενός κόμματος που απλώς παίρνει τον χρόνο του. Είναι η εικόνα ενός κόμματος που αποφασίζει μέσα σε ένα περιβάλλον το οποίο αλλάζει καθημερινά γύρω του.

Η αναμονή μπορεί να είναι χρήσιμη όταν προσφέρει καλύτερη πληροφόρηση και περισσότερο χρόνο για συνθέσεις. Μπορεί όμως να αυξάνει και το κόστος της τελικής απόφασης. Κάθε μήνας που περνά επιτρέπει σε πιθανούς υποψηφίους να αποκτούν αυτονομία, σε ανταγωνιστές να διεκδικούν νέο πολιτικό χώρο και σε νέες συμμαχίες ή αποκλεισμούς να παγιώνονται.

Το ΑΚΕΛ μπορεί εύλογα να θεωρεί ότι έχει ακόμη χρόνο μέχρι το 2028. Τυπικά έχει αυτό το χρόνο.

Στην πολιτική επικοινωνία, όμως, ο χρόνος δεν μετριέται μόνο μέχρι την ημέρα της κάλπης. Μετριέται και από το πόσο έχει αλλάξει το πεδίο μέχρι να πάρεις την απόφαση. Η πολιτική αγορά δεν περιμένει.