Η βιομηχανία παραγωγής «απάτριδων» και «τουρκόφιλων»

Aυτό που έχω διαπιστώσει ως αρθρογράφος τις τελευταίες δεκαετίες είναι ότι, παρά την τραγωδία του 1974, εξακολουθούμε να κατασκευάζουμε χαρακτηρισμούς. Το πάθημά μας δεν μας έγινε μάθημα. Πρόκειται για ένα εφιαλτικό deja vu που ξυπνά μνήμες μιας σκοτεινής περιόδου της ιστορίας μας. Όποιος ασκεί αυτοκριτική βαφτίζεται «άπατρις» και όποιος επιμένει στην ιστορική αλήθεια χαρακτηρίζεται «τουρκόφιλος». Aυτό το φαινόμενο είναι πασιφανές στα ΜΚΔ. Για να διαπιστώσετε του λόγου το αληθές, αρκεί μια περιήγηση στο Facebook. Όχι, βέβαια, κάτω από τα δικά μου άρθρα, αφού φρόντισα να διαγράψω τα σχετικά «σχόλια»!

Πρόκειται για μια παλιά πολιτική βιομηχανία που δεν παράγει ούτε ιδέες ούτε λύσεις αλλά καλλιεργεί τη φίμωση της διαφορετικής άποψης και τροφοδοτεί την πόλωση της κυπριακής κοινωνίας.

Παρ' όλο που δεν υπήρξα ποτέ μέλος του ΑΚΕΛ, νιώθω ιδιαίτερη αηδία όταν βλέπω να αποκαλούνται οι ΑΚΕΛικοί, ή γενικότερα οι αριστεροί, «απάτριδες» από ανθρώπους που ανήκουν πολιτικά ή ιδεολογικά στον χώρο ο οποίος εξακολουθεί να εξωραΐζει την ΕΟΚΑ Β΄ και να αποφεύγει την ουσιαστική αυτοκριτική για τον ρόλο της στην κυπριακή τραγωδία του 1974. 0ι πολιτικοί απόγονοι μιας οργάνωσης που συνδέεται με το πραξικόπημα, που έφερε τους Τούρκους στην Κύπρο, εμφανίζονται σήμερα ως αποκλειστικοί διαχειριστές του πατριωτισμού! Αυτοί που προκάλεσαν τη μεγαλύτερη καταστροφή της πατρίδας μας έχουν το απύθμενο τώρα θράσος να αποκαλούν κάποιους άλλους «απάτριδες» και να μοιράζουν πιστοποιητικά εθνικοφροσύνης. O tempora! O mores!

Η αντίληψη ότι ο πατριωτισμός αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο μιας ιδεολογικής παράταξης είναι βαθιά αντιδημοκρατική. Η Ακροδεξιά πιστεύει ότι κατέχει μονοπωλιακά την αγάπη προς την πατρίδα, ενώ όλες οι άλλες είναι ύποπτες εθνικής μειοδοσίας. Η Ιστορία, όμως, διδάσκει ακριβώς το αντίθετο. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα προέρχεται από την Ελλάδα της κατοχής. Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), στο οποίο πρωταγωνιστικό ρόλο είχε η Αριστερά, υπήρξε η μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση κατά των γερμανικών, ιταλικών και βουλγαρικών δυνάμεων κατοχής. Αυτό είναι γεγονός -Κανένας ιστορικός δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Χιλιάδες αγωνιστές του ΕΑΜ φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν στο όνομα της απελευθέρωσης της πατρίδας τους. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι, μετά τον πόλεμο, πολλοί από αυτούς αντιμετωπίστηκαν ως «αντεθνικοί», «συμμορίτες» ή ύποπτοι για την εθνική τους νομιμοφροσύνη. Είναι κάτι που αποφεύγεται να αναφερθεί στους πανηγυρικούς για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου. Αποκρύπτεται επίσης ότι όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Ελλάδα βρήκαν πρόθυμους συνεργάτες αποκλειστικά από τη Δεξιά. Ο Πρωθυπουργός που συνεργάστηκε αγαστά με τους Γερμανούς κατακτητές ήταν ο Γεώργιος Τσολάκογλου που προερχόταν από τον συντηρητικό, αντικομμουνιστικό και φιλομοναρχικό χώρο της εποχής του. Σπεύδω, όμως, να προσθέσω πως το γεγονός ότι ο Τσολάκογλου ανήκε στη Δεξιά δεν σημαίνει ότι η Δεξιά συνολικά ταυτίζεται με τον δοσιλογισμό. Κατά τη διάρκεια της κατοχής υπήρξαν δεξιοί, κεντρώοι, βασιλόφρονες και αριστεροί που συμμετείχαν στην Αντίσταση, όπως υπήρξαν επίσης και πρόσωπα από συντηρητικούς κύκλους που συνεργάστηκαν με τους κατακτητές. Αντίστοιχα, στην Κύπρο η τραγωδία του '74 δεν προκλήθηκε από όσους χαρακτηρίζονταν «απάτριδες» αλλά από το πραξικόπημα το οποίο οργανώθηκε στο όνομα του πατριωτισμού και της σωτηρίας του Ελληνισμού. Επομένως, ο πατριωτισμός δεν κρίνεται από τις κραυγές ούτε από τους χαρακτηρισμούς ούτε από τις αγκαλιές με τις σημαίες. Κρίνεται από την προσήλωση στη δημοκρατία, την ελευθερία και το πραγματικό συμφέρον της πατρίδας. Και αυτά δεν ανήκουν ούτε στη Δεξιά ούτε στην Αριστερά. Ανήκουν σε όλους τους πολίτες.

Άρα πού καταλήγουμε; Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το να αγαπά κάποιος την πατρίδα του δεν σημαίνει ότι ανήκει υποχρεωτικά σε έναν συγκεκριμένο χώρο πολιτικό χώρο. Σε όλες τις χώρες υπάρχουν πατριώτες με πολιτική για το καλό της. Δύο άνθρωποι μπορούν να αγαπούν εξίσου την Κύπρο και να διαφωνούν για το πώς θα λυθεί το Κυπριακό.

Ένα από τα πιο παράδοξα φαινόμενα στη δημόσια συζήτηση για το Κυπριακό είναι η ευκολία με την οποία ορισμένοι μικρόνοες ακροδεξιοί αποδίδουν τον χαρακτηρισμό «τουρκόφιλος» ή «τουρκολάγνος» σε οποιονδήποτε επιχειρεί να προσεγγίσει την Ιστορία με στοιχειώδη αντικειμενικότητα. Αρκεί να αναφερθεί κανείς σε λάθη της ελληνοκυπριακής πλευράς ή στις τραυματικές εμπειρίες των Τουρκοκυπρίων για να βρεθεί αντιμέτωπος με κατηγορίες περί «υιοθέτησης» της τουρκικής αφήγησης. Αλίμονο αν η αναγνώριση των γεγονότων συνιστούσε φιλοτουρκισμό. Η ιστορική αλήθεια δεν αλλάζει ανάλογα με την εθνικότητα εκείνου που την επικαλείται. Το ότι έγινε πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου είναι γεγονός. Το ότι υπήρξαν διακοινοτικές συγκρούσεις και θύματα και στις δύο κοινότητες την περίοδο 1963-73 είναι γεγονός. Το ότι Ε/Κ και Τ/Κ ήταν θύματα θηριωδιών το 1974 είναι και αυτό εξίσου γεγονός. Ο έντιμος πολίτης αναγνωρίζει όλα τα γεγονότα, όχι μόνο εκείνα που τον βολεύουν. Η αυτοκριτική είναι γνώρισμα ώριμου πατριωτισμού. Κανείς δεν αποκαλεί «γερμανόφιλο» έναν ιστορικό που μελετά τα εγκλήματα των Συμμάχων στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ούτε «ανθέλληνα» κάποιον που ασκεί κριτική στη δικτατορία των συνταγματαρχών. Διαφορετικά θα έπρεπε να θεωρούνται απάτριδες ο Γιώργος Σεφέρης, ο Μίκης Θεοδωράκης, η Μελίνα Μερκούρη κ.ά. Άρα, η αναγνώριση των λαθών και εγκλημάτων από Ελληνοκυπρίους δεν συνιστά με κανέναν τρόπο υιοθέτηση της τουρκικής αφήγησης. Συνιστά προσπάθεια κατανόησης της Ιστορίας.

Αυτό που έχω να πω σε όσους με αποκαλούν «τουρκόφιλο» είναι το εξής: «Η αναγνώριση των λαθών της δικής μου πλευράς δεν με κάνει τουρκόφιλο. Όπως η καταδίκη της χούντας δεν κάνει κάποιον ανθέλληνα. Η ιστορική αλήθεια δεν έχει εθνικότητα. Αν αυτό που λέω είναι ανακριβές αποδείξτε το. Αν είναι ακριβές, τότε το πρόβλημα δεν είναι τα γεγονότα αλλά η αδυναμία σας να τα αντιμετωπίσετε. Υποψιάζομαι, είναι ακριβώς αυτή η αδυναμία σας που ενισχύει την ανωμαλία που περιγράφω».

*Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας