Τη δημιουργία της πρώτης Εθνικής Τράπεζας Μητρικού Γάλακτος βάζει στον σχεδιασμό του 2027 το Υπουργείο Υγείας, με τον νέο κρατικό Προϋπολογισμό να περιλαμβάνει σειρά προβλέψεων για τη λειτουργία της. Πρόκειται για μια δομή που απευθύνεται πρωτίστως σε πρόωρα και χαμηλού βάρους νεογνά, όταν το γάλα της μητέρας τους δεν είναι διαθέσιμο ή δεν επαρκεί. Στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Υγείας προβλέπονται €240.000 για αγορά ιατρικού και άλλου εξοπλισμού, κονδύλι το οποίο καλύπτει, μεταξύ άλλων αναγκών του Υπουργείου, και τη δημιουργία της Εθνικής Τράπεζας Μητρικού Γάλακτος. Παράλληλα, εγγράφονται €45.000 ειδικά για τη διαμόρφωση χώρου για την Τράπεζα.
Ασπίδα για τα νεογνά
Πίσω από τις αριθμητικές προβλέψεις βρίσκεται μια υπηρεσία με ιδιαίτερη σημασία για τις Μονάδες Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει τη χρήση γάλακτος από δότρια για πρόωρα ή χαμηλού βάρους βρέφη όταν δεν υπάρχει διαθέσιμο γάλα από τη μητέρα τους. Η σύσταση αφορά και πολύ πρόωρα νεογνά, κάτω των 32 εβδομάδων κύησης, καθώς και βρέφη με βάρος γέννησης κάτω του 1,5 κιλού.
Το γάλα της ίδιας της μητέρας παραμένει η πρώτη επιλογή. Όταν όμως αυτό δεν είναι δυνατό ή δεν επαρκεί, το γάλα από ελεγμένες δότριες αποτελεί σημαντική εναλλακτική. Η διαφορά είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα πρόωρα βρέφη, τα οποία είναι περισσότερο ευάλωτα σε λοιμώξεις και επιπλοκές και μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία από τη νεκρωτική εντεροκολίτιδα, μια σοβαρή νόσο του εντέρου που εμφανίζεται κυρίως σε πρόωρα νεογνά. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η χρήση γάλακτος δότριας αντί φόρμουλας συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Τον Ιούλιο του 2026 ο Οργανισμός εξέδωσε, μάλιστα, τα πρώτα παγκόσμια πρότυπα για τις Τράπεζες Ανθρώπινου Γάλακτος, με στόχο την ασφαλή και ποιοτική λειτουργία τους.
Ένα στα δέκα νεογνά
Η σημασία μιας τέτοιας δομής γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εάν ληφθούν υπόψη τα δεδομένα για την προωρότητα στην Κύπρο. Σύμφωνα με στοιχεία της Μονάδας Παρακολούθησης Υγείας του Υπουργείου Υγείας, περίπου το 11.3% των νεογνών στη χώρα γεννιούνται πρόωρα, με την Κύπρο να κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις στην Ευρώπη όσον αφορά την προωρότητα και τις πολύδυμες κυήσεις. Με σχεδόν ένα στα δέκα νεογνά να έρχεται στον κόσμο πριν από την ολοκλήρωση της 37ης εβδομάδας κύησης, η πρόσβαση σε μητρικό γάλα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μια καθόλου μικρή ομάδα βρεφών.
Αρχή με Μακάρειο και ΓΝ Λεμεσού
Η Τράπεζα δεν αποτελεί απλώς έναν χώρο στον οποίο αποθηκεύεται μητρικό γάλα. Προϋποθέτει οργανωμένη διαδικασία από τη στιγμή της δωρεάς μέχρι τη χορήγησή του. Οι υποψήφιες δότριες ελέγχονται βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, ενώ το γάλα συλλέγεται και μεταφέρεται υπό καθορισμένες συνθήκες. Ακολουθούν επεξεργασία, έλεγχοι, ασφαλής αποθήκευση και καταγραφή, ώστε να υπάρχει ιχνηλασιμότητα από τη δότρια μέχρι το νεογνό που θα το λάβει. Επι της ουσίας, δημιουργείται ένα ελεγχόμενο σύστημα μέσω του οποίου οι Μονάδες Νεογνών μπορούν να έχουν πρόσβαση σε γάλα δότριας όταν υπάρχει ιατρική ανάγκη.
Με βάση τον σχεδιασμό του Υπουργείου Υγείας, η Τράπεζα θα λειτουργήσει στο Μακάρειο Νοσοκομείο και σε πρώτη φάση θα καλύπτει τις ανάγκες των Μονάδων Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών στο Μακάρειο και στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Σε μεταγενέστερο στάδιο και ανάλογα με τη διαθεσιμότητα γάλακτος, προβλέπεται να μπορούν να εξυπηρετούνται και άλλα δημόσια ή ιδιωτικά νοσηλευτήρια. Οι μητέρες θα μπορούν να δωρίζουν το πλεόνασμα του γάλακτός τους, αφού πρώτα καλύπτουν τις ανάγκες του δικού τους παιδιού.
