Σε νέα φάση εισέρχεται η συζήτηση για το μέλλον του συστήματος διορισμών στην εκπαίδευση, μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων διορισίμων 2025, τα οποία επαναφέρουν με ένταση το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να προχωρήσει η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η στελέχωση των σχολείων. Την ώρα που στο Υπουργείο Παιδείας βρίσκεται σε εξέλιξη διαβούλευση με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις, τα δεδομένα που προκύπτουν από τις εξετάσεις ενισχύουν τον προβληματισμό και κρατούν το ζήτημα ανοικτό.
Χαμηλά ποσοστά επιτυχίας
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων διορισίμων για το 2025 επιβεβαιώνουν, για ακόμη μία χρονιά, μια τάση που καταγράφεται σταθερά από το 2017. Xαμηλά ποσοστά επιτυχίας σε βασικές ειδικότητες και περιορισμένος αριθμός υποψηφίων που εξασφαλίζουν θέση στους καταλόγους διορισίμων. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, από τους 6.023 υποψηφίους που παρακάθισαν στις εξετάσεις, μόλις 2.335 πέτυχαν, ποσοστό επιτυχίας 38,7% . Με απλά λόγια, λιγότεροι από τέσσερις στους δέκα κατάφεραν να ενταχθούν στους καταλόγους. Η συνολική αυτή εικόνα αποκτά μεγαλύτερη σημασία, όταν αναλυθεί ανά ειδικότητα. Σε βασικά γνωστικά αντικείμενα της Μέσης Εκπαίδευσης, τα ποσοστά επιτυχίας παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλά. Στα Φιλολογικά, για παράδειγμα, μόλις 23 από τους 339 υποψηφίους πέτυχαν (6,7%), ενώ στα Μαθηματικά 46 από τους 306 (15%). Αντίστοιχα, στη Φυσική το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 18,5% και στη Χημεία στο 23,4%. Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση του 2025. Αντίθετα, επαναλαμβάνει ένα μοτίβο, που καταγράφεται σε όλες τις εξεταστικές περιόδους της τελευταίας οκταετίας. Σε ειδικότητες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της Μέσης Εκπαίδευσης, τα ποσοστά επιτυχίας κινούνται σταθερά σε χαμηλά επίπεδα, χωρίς να παρατηρείται ουσιαστική βελτίωση.
Ανισορροπία ειδικοτήτων
Την ίδια στιγμή, σε άλλες ειδικότητες καταγράφεται υπερπροσφορά επιτυχόντων. Στη Βιολογία, για παράδειγμα, το ποσοστό επιτυχίας ξεπερνά το 83%, ενώ στα Αγγλικά φτάνει το 81,1%. Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά εμφανίζονται και σε άλλες κατευθύνσεις, δημιουργώντας μια εμφανή ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και αναγκών του εκπαιδευτικού συστήματος. Η ανισορροπία αυτή δεν αφορά μόνο τα ποσοστά επιτυχίας, αλλά και τον αριθμό των υποψηφίων που επιλέγουν να συμμετάσχουν στις εξετάσεις. Σε σύγκριση με το 2017, καταγράφεται μείωση των παρόντων σε βασικές ειδικότητες. Στα Φιλολογικά, οι υποψήφιοι μειώθηκαν από 799 σε 339, ενώ στα Μαθηματικά από 536 σε 306. Η τάση αυτή αποδίδεται, σε μεγάλο βαθμό, στην αποθάρρυνση που προκαλούν τα χαμηλά ποσοστά επιτυχίας και η αβεβαιότητα που συνοδεύει το σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι ένα διπλό πρόβλημα, λιγότεροι υποψήφιοι και λιγότεροι επιτυχόντες σε ειδικότητες, όπου καταγράφονται και οι μεγαλύτερες ανάγκες διορισμών.
Κενά και ανάγκες
Η συζήτηση για το μέλλον του συστήματος διορισμών επανέρχεται στο προσκήνιο, με επίκεντρο το ενδεχόμενο κατάργησης του καταλόγου διοριστέων. Πρόκειται για τον κατάλογο, που μέχρι σήμερα λειτουργεί ως μεταβατικός μηχανισμός, διασφαλίζοντας, ότι υπάρχουν διαθέσιμοι εκπαιδευτικοί για στελέχωση των σχολείων. Με τα σημερινά δεδομένα, το ερώτημα που τίθεται, είναι κατά πόσο μια τέτοια κατάργηση μπορεί να εφαρμοστεί, χωρίς να προκύψουν σοβαρά κενά. Τα στοιχεία δείχνουν, ότι σε συγκεκριμένες ειδικότητες ο αριθμός των επιτυχόντων δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες διορισμών. Στα Φιλολογικά, για παράδειγμα, οι ανάγκες για τη σχολική χρονιά 2025–2026 ανέρχονται σε εκατοντάδες θέσεις, ενώ οι διαθέσιμοι στον κατάλογο διορισίμων είναι μόλις μερικές δεκάδες. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στα Μαθηματικά. Ακόμη και σε ειδικότητες όπου οι αριθμοί φαίνονται πιο ισορροπημένοι, η εικόνα αλλάζει όταν ληφθούν υπόψη οι ανάγκες για αντικαταστάσεις και έκτακτες τοποθετήσεις, οι οποίες δεν αποτυπώνονται πλήρως στους ετήσιους διορισμούς. Την ίδια ώρα, υπάρχουν ειδικότητες για τις οποίες δεν έχουν διεξαχθεί ποτέ εξετάσεις διορισίμων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν καν κατάλογοι επιτυχόντων. Αυτό σημαίνει, ότι το σύστημα δεν διαθέτει εναλλακτικές δεξαμενές υποψηφίων για την κάλυψη αναγκών.
Διαβούλευση σε εξέλιξη
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του καταλόγου διοριστέων καθίσταται κρίσιμος. Για χρόνια, αποτέλεσε το βασικό «δίχτυ ασφαλείας» του συστήματος, επιτρέποντας την κάλυψη θέσεων, που δεν μπορούσαν να καλυφθούν από τους επιτυχόντες των εξετάσεων. Η προοπτική κατάργησής του, χωρίς προηγούμενη εξασφάλιση επάρκειας μέσω του νέου συστήματος, δημιουργεί έντονο προβληματισμό, για το κατά πόσο θα μπορούν τα σχολεία να στελεχωθούν επαρκώς από το 2027 και μετά. Το ζήτημα βρίσκεται ήδη υπό εξέταση στο Υπουργείο Παιδείας, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία διαβούλευσης με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις. Όπως έχει γίνει γνωστό, έχει προηγηθεί «διάγνωση» του προβλήματος και στο παρόν στάδιο εξετάζονται διαφορετικά σενάρια για τη διαχείρισή του. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση, για το αν θα προχωρήσει ή όχι η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων. Πιο ξεκάθαρη εικόνα αναμένεται να διαμορφωθεί στα τέλη Μαΐου, οπότε και προβλέπεται να ολοκληρωθεί η διαβούλευση. Στο υπουργείο δεν προκάλεσαν έκπληξη τα φετινά αποτελέσματα των εξετάσεων. Αντιθέτως, θεωρούν, ότι επιβεβαιώνουν τις διαπιστώσεις, που έχουν ήδη γίνει για τις αδυναμίες του συστήματος. Όπως σημειώνεται, οι αλλαγές που εξετάζονται δεν αφορούν την «ευκολότερη» διεξαγωγή των εξετάσεων, αλλά τη διόρθωση στρεβλώσεων, που επηρεάζουν τόσο την απόδοση των υποψηφίων, όσο και την ελκυστικότητα του συστήματος.
