Τη δεύτερη έκθεσή της σχετικά με τα 731 «πιο επικίνδυνα εγκληματικά δίκτυα» (MTCNs) που δραστηριοποιούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε η Europol στις Βρυξέλλες, μειωμένα σε σχέση με τα 821 που είχαν εντοπιστεί στην πρώτη έκθεση, το 2024. Στην έκθεση περιλαμβάνονται και δέκα από την Κύπρο, με τον Αρχηγό της Αστυνομίας Θεμιστό Αρναούτη να αναφέρει ότι οκτώ από αυτά τα δίκτυα εμπλέκονται κυρίως σε διακίνηση ναρκωτικών, ενώ τα υπόλοιπα συνδέονται με εκβιασμό, παράνομο τζόγο, ξέπλυμα χρήματος και άλλες σοβαρές εγκληματικές δραστηριότητες.
Την παρουσίαση πραγματοποίησαν ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ, ο Αναπληρωτής Εκτελεστικός Διευθυντής της Europol Γίργκεν Έμπνερ, και ο Αρχηγός της Αστυνομίας Κύπρου Θεμιστός Αρναούτης, εκ μέρους της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Επίτροπος Μπρούνερ: «Οι εγκληματικές ομάδες λειτουργούν ως πολυεθνικές εταιρείες»
Ο Επίτροπος Μπρούνερ σημείωσε ότι η ασφάλεια της Ευρώπης «οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εξαιρετική δουλειά που κάνουν οι αρχές επιβολής του νόμου», ενώ προειδοποίησε ότι «τα εγκληματικά δίκτυα είναι πολύ ευέλικτα. Μετατοπίζονται, συγχωνεύονται, επανεφευρίσκουν συνεχώς τον εαυτό τους, γεγονός που τα κάνει πιο δύσκολο να εντοπιστούν αφενός, αλλά και να διαλυθούν».
Όπως εκτίμησε ο Επίτροπος, με 85% των εγκληματικών ομάδων να χρησιμοποιεί νόμιμες επιχειρηματικές μεθόδους, «οι οικονομίες μας παραμένουν βαθιά εκτεθειμένες στη διείσδυση του οργανωμένου εγκλήματος». Όπως παρατήρησε:
«Αυτά δεν είναι συμμορίες του δρόμου, είναι, στην πραγματικότητα, εταιρείες του εγκλήματος», πολυεθνικές εταιρείες και εγκληματικά δίκτυα «που συγκεντρώνονται στις πιο κερδοφόρες αγορές», όπως η διακίνηση ναρκωτικών με κέρδος 31 δισ. ευρώ, η ψηφιακή απάτη, και η διακίνηση μεταναστών.
Europol: Παγκόσμιες επιχειρήσεις με ισχυρή ανθεκτικότητα
Από πλευράς Europol o κ. Έμπνερ, χαρακτήρισε την έκθεση ως σφυγμομέτρηση του εγκλήματος. Σχετικά με τα δίκτυα που παραμένουν ενεργά από το 2024, αυτά «είναι ιεραρχικά δομημένα, συχνά οικογενειακά, βασισμένα σε κλανς, είναι διεθνώς καλά συνδεδεμένα. Τα κύτταρά τους είναι παγκοσμίως ενεργά. Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει, ας πούμε, για παγκόσμιες επιχειρήσεις», πρόσθεσε.
«Έχουν εξαιρετικά ισχυρό χρηματοοικονομικό υπόβαθρο και χρησιμοποιούν νόμιμες επιχειρηματικές δομές, και χρησιμοποιούν πολλά αντίμετρα. Διαφθορά και εκφοβισμό. Όταν ο βασικός ηγέτης τους συλλαμβάνεται, αντικαθίστανται αμέσως από κάποιον άλλο, και σε αυτό δείχνουν τη σταθερότητά τους», σημείωσε.
Η επιτυχία της αστυνομικής δράσης και το «σχέδιο εγκληματικού οπορτουνισμού»
Για το ποσοστό διάλυσης δικτύων, ανέφερε ότι «μπορούμε να πούμε ότι περίπου το 80% των εγκληματικών ομάδων που είχαμε παρουσιάσει πριν δύο χρόνια, είτε εξαφανίστηκαν, είτε διαλύθηκαν, είτε διασπάστηκαν. Και αυτό μπορεί να θεωρηθεί επίσης επιτυχία της αστυνομικής δράσης. Αυτό αποδεικνύει ότι η δράση επιβολής του νόμου λειτουργεί και ότι οι συλλογικές μας προσπάθειες αποδίδουν αποτελέσματα».
Διευκρίνισε όμως ότι τα 731 σημερινά δίκτυα δεν σημαίνουν μείωση του οργανωμένου εγκλήματος. «Είναι αυτό μια ένδειξη ότι το οργανωμένο έγκλημα κάπως μειώθηκε; Όχι, δεν είναι. Είναι απλά μια αντανάκλαση του τι βλέπουν στην πραγματικότητα τα κράτη μέλη στις έρευνές τους, και αυτό αποτυπώνεται στην έκθεση», είπε.
Σχετικά με τους λόγους που το 20% από αυτά τα δίκτυα επιβιώνουν, «αυτά έχουν πολύ ισχυρή χρηματοοικονομική υποστήριξη, χρησιμοποιούν εξελιγμένα αντίμετρα, χρησιμοποιούν υψηλά επίπεδα διαφθοράς. Είναι παγκοσμίως, διεθνώς συνδεδεμένα κύτταρα σε όλη την ΕΕ και πέραν αυτής, άρα μια διεθνής επιχείρηση, και λειτουργούν σε ένα ρευστό εγκληματικό οικοσύστημα. Όταν βρίσκονται υπό πίεση από την αστυνομία, αναδιοργανώνονται, αναδιατάσσονται. Και μπορούν εύκολα να στήσουν νέες δομές. Μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν ανθρώπους».
Έτσι εξήγησε και το «σχέδιο εγκληματικού οπορτουνισμού» που τιτλοφορεί την έκθεση της Europol. «Εάν συλληφθεί ένας κορυφαίος εγκληματικός στόχος, η ζήτηση δεν εξαφανίζεται. Επειδή η ευκαιρία κέρδους παραμένει, οπότε κάποιος άλλος θα μπει στη θέση του, και αυτό το βλέπετε κάπως και στην έκθεση, ότι ναι, υπήρχαν 820 ομάδες πριν δύο χρόνια και τώρα έχουμε 730, οπότε κάποιος μπήκε στη θέση τους».
Το βασικό συμπέρασμα για τον επικεφαλής της Europol είναι ότι «η διεθνής αστυνομική συνεργασία λειτουργεί. Πολλά από τα εγκληματικά δίκτυα που είχαμε εντοπίσει διαλύθηκαν μέσω συντονισμένων δράσεων σε όλη την Ευρώπη και πέραν αυτής, με τους εταίρους μας, και σε αυτό η Europol είχε υποστηρικτικό ρόλο». Ο στόχος του μέλλοντος σύμφωνα με τον κ. Έμπνερ δεν πρέπει να παραμείνει στον εντοπισμό στόχων υψηλής αξίας, και την επίδραση σε αυτούς μέσω επιχειρησιακών ομάδων δράσης. «Πρέπει να αντιμετωπίσουμε το οικοσύστημα από πίσω, και αυτό είναι για το μέλλον».
Αρχηγός Αστυνομίας Κύπρου: «Κάλεσμα σε δράση» η έκθεση – Τα στοιχεία για την Κύπρο
Ο Αρχηγός της Αστυνομίας, μιλώντας εκ μέρους της Κυπριακής Προεδρίας, χαρακτήρισε την έκθεση «κάλεσμα σε δράση». Όπως τόνισε, το οργανωμένο έγκλημα συνεχίζει να εξελίσσεται ραγδαία, γινόμενο όλο και πιο εξελιγμένο, διακρατικό και ανθεκτικό».
Σχετικά με τα στοιχεία για την Κύπρο, ανέφερε:
«Από τα 59 εγκληματικά δίκτυα που έχουν εντοπιστεί ως ενεργά στην Κύπρο, 10 αξιολογήθηκαν ως από τα πιο επικίνδυνα και συμπεριλήφθηκαν στην εθνική μας συμβολή στην έκθεση. Οκτώ από αυτά τα δίκτυα εμπλέκονται κυρίως σε διακίνηση ναρκωτικών, ενώ τα υπόλοιπα συνδέονται με εκβιασμό, παράνομο τζόγο, ξέπλυμα χρήματος και άλλες σοβαρές εγκληματικές δραστηριότητες».
Όπως τόνισε, «καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της το οργανωμένο έγκλημα. Η δύναμη των εγκληματικών δικτύων έγκειται στην ικανότητά τους να λειτουργούν διασυνοριακά, να προσαρμόζονται ταχύτατα και να εκμεταλλεύονται αδυναμίες όπου αυτές υπάρχουν. Η δική μας δύναμη πρέπει να έγκειται στην ενότητά μας, στη συνεργασία μας και στην κοινή μας αποφασιστικότητα», υπογράμμισε ο κ. Αρναούτης. «Μαζί μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι το οργανωμένο έγκλημα δεν θα καθορίσει το μέλλον των κοινωνιών μας», πρόσθεσε.
Η νέα απειλή των κρυπτονομισμάτων και το "Follow the Money"
Απαντώντας σε ερώτηση του ΚΥΠΕ για το ξέπλυμα χρήματος και την υπόγεια τραπεζική μέσω "money mules" που χρησιμοποιούν αυξανόμενα κρυπτονομίσματα και απομακρύνονται από τις κινήσεις μετρητών, ως τάση στα κράτη μέλη με ισχυρό ρόλο ως χρηματοοικονομικά κέντρα όπως η Κύπρος, ο κ. Αρναούτης αναγνώρισε ότι η δουλειά των Αρχών δεν είναι εύκολη.
«Είναι ένα νέο modus operandi των εγκληματικών ομάδων, το ότι ανταλλάσσουν χρήματα με κρυπτονομίσματα, αλλά εμείς, τα κράτη μέλη, με τη στήριξη της Europol, είμαστε ευέλικτοι, πολύ καλά εκπαιδευμένοι και έχουμε την τεχνολογία για να εντοπίσουμε και να οδηγήσουμε ενώπιον του δικαστηρίου τους εγκληματίες, και επίσης να ιχνηλατήσουμε τα χρήματα, να ακολουθήσουμε τα χρήματα [to follow the money]. Αυτός είναι ο στόχος μας και τον πετυχαίνουμε με μεγάλη επιτυχία», είπε.
Στη συνέχεια, ο κ. Έμπνερ προσέθεσε ότι «η ιχνηλάτηση συναλλαγών κρυπτονομισμάτων είναι τυπικά ένα στοιχείο όπου πρέπει να φέρεις μαζί εμπειρογνώμονες χρηματοοικονομικών ερευνών και ταυτόχρονα εμπειρογνώμονες που εργάζονται στον τομέα του κυβερνοεγκλήματος», σημειώνοντας ότι αυτό είναι μια από τις ειδικότητες της Europol.
«Έχουμε δύο κέντρα που δουλεύουν σε αυτό και εκεί έχουμε εκπροσώπους από όλα τα 27 κράτη μέλη που φέρνουν επίσης τη γνώση τους μαζί, και θα έλεγα ότι εκεί μπορούμε σίγουρα να προσφέρουμε ένα πλεονέκτημα που βοηθά επίσης τα κράτη μέλη να προχωρήσουν σε αυτές τις πιο δύσκολες εγκληματολογικές έρευνες», πρόσθεσε.
Ο Επίτροπος Μπρούνερ συμφώνησε με τον επικεφαλής της Europol, τονίζοντας ότι αυτό είναι «ένα από τα βασικά στοιχεία της νέας εντολής της Europol», αναφερόμενος στον κόμβο καινοτομίας. Επίσης, «δουλέψαμε μαζί με τις άλλες αρχές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την AMLA, για παράδειγμα, την αρχή κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, αλλά και τις τελωνειακές αρχές και άλλους», για τη διαμόρφωση αυτής της νέας εντολής, την οποία ο ίδιος παρουσίασε στις Βρυξέλλες στην αρχή της εβδομάδας.
Επέκταση της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Λιμένων και σε μικρότερα λιμάνια
Σε σχετική ερώτηση προς τον Επίτροπο Μπρούνερ για την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Λιμένων, ο ίδιος απάντησε θετικά. «Η απάντηση είναι ναι, θα τη διευρύνουμε. Έχουμε δει ότι η Συμμαχία Λιμένων είναι στην πραγματικότητα πολύ επιτυχημένη», είπε, σημειώνοντας παράλληλα ότι η επικέντρωση θα είναι για επέκταση της στους μικρότερους λιμένες.
«Θα έχουμε μια συνάντηση για τη Συμμαχία Λιμένων την επόμενη εβδομάδα στο Δουβλίνο», όπου και «προσκαλούμε νέους λιμένες και νέα κράτη μέλη που θέλουν να συμμετάσχουν και προσφέρουμε επίσης τη δική μας τεχνογνωσία, ή την τεχνογνωσία της Συμμαχίας Λιμένων, σε τρίτες χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης», πρόσθεσε, δείχνοντας προς συνεργασία με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής μετά την πρόσφατη επίσκεψη του στην Κολομβία. Επί του παρόντος, λιμάνια στη Γερμανία, το Βέλγιο, την Αγγλία, τη Γαλλία, τη Δανία, την Ολλανδία και την Πολωνία αποτελούν μέρος της Συμμαχίας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
