Σημαντικούς περιορισμούς αντιμετωπίζει η έρευνα που που διατάχθηκε από το ΓΕΕΦ σε σχέση με τα όσα συνέβησαν την περασμένη εβδομάδα στο πεδίο βολής Καλού Χωριού στη Λάρνακα και την εκδήλωση πυρκαγιάς, με αποτέλεσμα να κινδυνεύσουν κοινότητες της περιοχής. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναμένονται εντός της εβδομάδας.
Αυτό που ωστόσο αποτελεί αντικείμενο συζήτησης σε στρατιωτικούς κύκλους και όχι μόνο, είναι η απόφαση από την ηγεσία της Εθνικής Φρουράς να αναθέσει σε ταξίαρχο τη διενέργεια της έρευνας. Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Άμυνας, «στο πλαίσιο της διακρίβωσης των αιτιών και των συνθηκών πρόκλησης της πυρκαγιάς στην περιοχή του πεδίου βολής Καλού Χωριού, καθώς και της διερεύνησης τυχόν πειθαρχικών και ποινικών ευθυνών, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς έχει ορίσει ως ποινικό ανακριτή τον ταξίαρχο Σάββα Στεφάνου. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής αποτελεί ουσιαστικό και αναγκαίο βήμα για την αντικειμενική, πλήρη και τεκμηριωμένη καταγραφή των γεγονότων, καθώς και την εξακρίβωση των συνθηκών υπό τις οποίες εκδηλώθηκε το περιστατικό».
Με βάση λοιπόν αυτή την απόφαση, αυτόματα εξαιρούνται από οποιεσδήποτε ευθύνες οι ανώτεροι του ποινικού ανακριτή. Δηλαδή, η ηγεσία του ΓΕΕΦ, αρχηγός, υπαρχηγός και επιτελάρχης, οι οποίοι φέρουν το βαθμό του αντιστράτηγου (οι δύο πρώτοι) και του υποστράτηγου (ο τελευταίος). Σε περιπτώσεις διενέργειας ερευνών στο στρατό, είτε πρόκειται για ποινικές, είτε για πειθαρχικές, ο ερευνών αξιωματικός δύναται να ερευνήσει ομόβαθμους (όχι αρχαιότερους με ίδιο βαθμό) και αξιωματικούς με χαμηλότερο βαθμό. Ως εκ τούτου, δεν θα μπορεί να ερευνήσει εάν προκύπτουν πειθαρχικά ή ποινικά αδικήματα για την ηγεσία της Εθνικής Φρουράς.
Η «μουρμούρα» για την επιλογή ταξίαρχου (σ.σ. οι φωνές δεν αφορούν το πρόσωπο, αλλά τον βαθμό) έγιναν πολύ πιο έντονες μετά την έμμεση ανάληψη ευθύνης του αρχηγού της Εθνικής Φρουράς, αντιστράτηγου Εμμανουήλ Θεοδώρου, και την απολογία του σε δημόσιες δηλώσεις που έκανε, για την εκπαιδευτική δραστηριότητα στο πεδίο βολής Καλού Χωριού στη Λάρνακα, με εκρήξεις για καταστροφή πυρομαχικών και τη μεγάλη πυρκαγιά που ακολούθησε.
Αρμόδια στρατιωτική πηγή ανέφερε στον «Π» ότι σε περιπτώσεις που είναι σε εξέλιξη οποιαδήποτε έρευνα εντός του στρατεύματος για οποιαδήποτε υπόθεση, και ο ερευνών αξιωματικός διαπιστώσει ότι ενδέχεται να απαιτηθεί επέκταση της έρευνας και σε ανώτερούς του αξιωματικούς, τότε δύναται να παραιτηθεί και η έρευνα να ανατεθεί σε ανώτερο ή τουλάχιστον ομόβαθμο, από τους ερευνώμενους αξιωματικούς. Υπάρχει και η επιλογή, εάν απαιτηθεί, η έρευνα να γίνει από ανεξάρτητο ανακριτή, χωρίς να προκύπτει το κώλυμα για τους βαθμούς των ερευνωμένων.
Αυτά που δεν απάντησε
Μια άλλη σημαντική πτυχή, που επίσης σχολιάζεται έντονα, είναι η προσπάθεια του αρχηγού της Εθνικής Φρουράς να μεταφέρει το βάρος της ευθύνης στους στρατιωτικούς, επιχειρώντας να βγάλει εκτός από οποιαδήποτε συζήτηση ενδεχόμενες ευθύνες της πολιτικής ηγεσίας, κυρίως μετά τις αρχικές δηλώσεις του υπουργού Άμυνας. Ο αντιστράτηγος Ε. Θεοδώρου, μεταξύ άλλων, είχε δηλώσει ότι «επρόκειτο για μία προγραμματισμένη, όπως άλλωστε ήταν γνωστό και σε όλες τις κοινότητες, εκπαίδευση επαγγελματιών, ανθρώπων που ασχολούνται με την εξουδετέρωση εκρηκτικών, σε συνεργασία με σύμμαχη χώρα, η οποία ήταν προγραμματισμένη καιρό πριν». Διαβεβαίωσε, επίσης, ότι «η Εθνική Φρουρά είχε εκδώσει ανακοίνωση έγκαιρα πάνω σε αυτή τη δραστηριότητα, όπως κάνει για κάθε άλλη δραστηριότητα, η οποία αφορά ασκήσεις με πραγματικά πυρά σε μια συγκεκριμένη περιοχή».
Με βάση αυτή την τοποθέτηση, ο αρχηγός δεν ανέφερε κουβέντα για την παραβίαση της πάγιας διαταγής του ΓΕΕΦ, η οποία απαγορεύει οποιαδήποτε δραστηριότητα στο πεδίο βολής τους καλοκαιρινούς μήνες. Εξάλλου, η αναφορά του ότι επρόκειτο για προγραμματισμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα και ότι εκδόθηκε σχετική ανακοίνωση για ενημέρωση των επηρεαζόμενων κοινοτήτων, σημαίνει επίσης ότι άπαντες στο ΓΕΕΦ είχαν γνώση ότι εν μέσω τέτοιων θερμοκρασιών θα γινόταν καταστροφή βλημάτων.
Ερωτήματα προκύπτουν, επίσης, και από το γεγονός ότι η πρώτη ενημέρωση από τον υπουργό Άμυνας, δεν έκανε λόγο για εκπαιδευτική δραστηριότητα με μονάδα του αμερικανικού στρατού. Μάλιστα, ο Βασίλης Πάλμας προχώρησε και στην έκδοση πορίσματος λίγες ώρες μετά την πυρκαγιά, δηλώνοντας ότι οι ευθύνες έχουν όνομα και επίθετο, φορτώνοντας την ευθύνη στο 70 Τάγμα Μηχανικού. Χαρακτηριστικά είχε δηλώσει ότι, «παρά την απαγόρευση που υπάρχει, το 70 Τάγμα Μηχανικού προχώρησε στην καταστροφή των συγκεκριμένων βλημάτων, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί η πυρκαγιά, η οποία έθεσε σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και προκάλεσε ζημιές σε ακίνητα».
Το σημαντικό ερώτημα που προκύπτει, είναι πώς είναι δυνατό να φέρει ευθύνη το τάγμα που εκτέλεσε μιαν απόφαση, αλλά η ευθύνη να μην βαραίνει όσους προγραμμάτισαν αυτή την εκπαιδευτική δραστηριότητα;
Μπορούσε να γίνει αργότερα;
Ένα άλλο κεφάλαιο που απασχολεί από την περασμένη βδομάδα, είναι το κατά πόσο η συγκεκριμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα έπρεπε να γίνει κατακαλόκαιρα με τέτοιες θερμοκρασίες, ή εάν μπορούσε να μετατεθεί αργότερα το φθινόπωρο, ή κάποια άλλη περίοδο. Στρατιωτικοί κύκλοι επεσήμαναν στον «Π» ότι για να δεσμευτεί το πεδίο βολής Καλού Χωριού, το οποίο είναι το μοναδικό που πληροί τις προδιαγραφές για τέτοιου είδους ασκήσεις, απαιτεί έγκαιρο προγραμματισμό και ολοκλήρωση των σχετικών διαδικασιών που προβλέπονται από το ΓΕΕΦ. Με δεδομένο ότι επρόκειτο για άσκηση με μονάδα από τον αμερικανικό στρατό, προηγήθηκε ο προβλεπόμενος προγραμματισμός και έτυχαν ενημέρωσης όλα τα εμπλεκόμενα τμήματα του ΓΕΕΦ. Γιατί, όμως, ουδείς δεν έβαλε φρένο σε μιαν άσκηση με αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς. Πληροφορίες του «Π» αναφέρουν ότι η άσκηση δεν είχε τη μορφή του επείγοντος. Δηλαδή, δεν έπρεπε άμεσα να καταστραφούν τα πυρομαχικά. Άρα δεν υπήρχε η πίεση του χρόνου, και οι εκρήξεις για καταστροφή των βλημάτων μπορούσαν να γίνουν άλλη περίοδο.
Πόρισμα αυτή τη βδομάδα
Ανεξαρτήτως των πιο πάνω, η έρευνα του ΓΕΕΦ για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκε η πυρκαγιά στο πεδίο βολής Καλού Χωριού αναμένεται να ολοκληρωθεί περί τα τέλη της εβδομάδας. Δεν διευκρινίστηκε, ωστόσο, από το Υπουργείο Άμυνας και από το ΓΕΕΦ εάν θα προκύψουν ανακοινώσεις σε σχέση τα ευρήματα της έρευνας. Με το συγκεκριμένο συμβάν αναμένεται να ασχοληθεί και η Βουλή με την επανέναρξη των εργασιών της.
