Κινδυνεύουν οι προεδρικές εκλογές του 2028 από εκλογική χειραγώγηση μέσω AI; – Καμπανάκι από τις Βρυξέλλες για ξένες παρεμβάσεις και deepfakes

Αποστολή στο Δουβλίνο: Φίλιππος Πόλο

Οι προεδρικές εκλογές του 2028 στην Κύπρο δεν μένουν, σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», έξω από το κάδρο των ευρωπαϊκών ανησυχιών για τον κίνδυνο ξένων παρεμβάσεων και εκλογικής χειραγώγησης μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η δυνατότητα δημιουργίας και μαζικής διάδοσης παραποιημένων βίντεο, εικόνων και ηχητικών μηνυμάτων δημιουργεί νέα δεδομένα για την ασφάλεια των εκλογικών διαδικασιών, καθώς μπορεί να αξιοποιηθεί για την παραπλάνηση των ψηφοφόρων και τον επηρεασμό της κοινής γνώμης. Οι προειδοποιήσεις από τις Βρυξέλλες είναι σαφείς: καμία χώρα δεν είναι απρόσβλητη από τέτοιου είδους απειλές, με την Κύπρο να βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με αυτή την πρόκληση.

Όπως υποστηρίζεται, οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται στη διάδοση ψευδών ειδήσεων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει πλέον τη δημιουργία πλαστών βίντεο, ηχητικών μηνυμάτων και εικόνων που μπορούν να εμφανίζονται ως αυθεντικά, να διαδίδονται μαζικά και να επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Μια οργανωμένη εκστρατεία μπορεί να πλήξει την αξιοπιστία υποψηφίων, να προκαλέσει σύγχυση στους ψηφοφόρους και να καθορίσει κατά το δοκούν την προεκλογική συζήτηση και ατζέντα.

Το ζήτημα τέθηκε με ιδιαίτερη έμφαση στην άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Δουβλίνο, στις 13 Νοεμβρίου, όπου για πρώτη φορά οι Ευρωπαίοι ηγέτες αφιέρωσαν ειδική συζήτηση στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η κακόβουλη αξιοποίηση της τεχνολογίας για επηρεασμό εκλογικών διαδικασιών αποτελεί απειλή για όλες τις χώρες της ΕΕ. Και ξεκαθάρισε ότι η απάντηση δεν μπορεί να δίνεται αφού εκδηλωθεί μια παρέμβαση, αλλά πρέπει να υπάρχει εγκαίρως το κατάλληλο πλαίσιο πρόληψης και προστασίας.

«Καμία χώρα δεν είναι απρόσβλητη»

Ο Κύπριος Πρόεδρος, στο περιθώριο της παρουσίας του στο Δουβλίνο, εξέφρασε την ανησυχία του για τη δυνατότητα αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης με στόχο την επηρεασμό εκλογικών διαδικασιών και αποτελεσμάτων. Αναφέρθηκε σε πρόσφατα περιστατικά που αφορούσαν σχολεία, αλλά και στις εξελίξεις γύρω από τις εκλογικές διαδικασίες στη Ρουμανία και σε άλλες χώρες, επισημαίνοντας ότι η απειλή αφορά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ερωτηθείς κατά πόσο οι κίνδυνοι αυτοί αγγίζουν και την Κύπρο, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι από τη στιγμή που τέτοια φαινόμενα καταγράφονται σε άλλα κράτη μέλη, όλες οι χώρες είναι ευάλωτες. Μάλιστα, υπέδειξε ότι το 2027 θα είναι χρονιά εκλογικών αναμετρήσεων για την Ευρώπη, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ενημέρωση των πολιτών και τη λήψη προληπτικών μέτρων από τις κυβερνήσεις. Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει και των προεδρικών εκλογών του 2028 στην Κύπρο.

«Δεν πρέπει απλά να αναλύουμε μετά που βλέπουμε τέτοιες κακόβουλες ενέργειες, αλλά να έχουμε το πλαίσιο έτσι ώστε να μην μπορούν να εκδηλωθούν τέτοιου είδους κακόβουλες ενέργειες», ανέφερε ο Πρόεδρος, υπογραμμίζοντας την ευθύνη των αρχών να ενημερώνουν τους πολίτες και να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα.

Οι δυνατότητες που διαθέτει πλέον ένα κράτος ή ένας οργανωμένος φορέας να αξιοποιήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη για τη διάδοση παραπλανητικού περιεχομένου και τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης, ακόμη και με στόχο τον επηρεασμό του εκλογικού αποτελέσματος, βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Ακριβώς γι’ αυτό, η συζήτηση στο Δουβλίνο δεν περιορίστηκε στις οικονομικές προοπτικές της νέας τεχνολογίας, αλλά επεκτάθηκε στις επιπτώσεις της στην ασφάλεια.

Έντονος προβληματισμός επικρατεί στις Βρυξέλλες για τον κίνδυνο ξένων παρεμβάσεων στις εκλογικές διαδικασίες, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναζητεί τρόπους ενίσχυσης της προστασίας των εκλογικών διαδικασιών. Σε επίπεδο ΕΕ βρίσκεται σε εξέλιξη κινητοποίηση με στόχο τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης και της εκλογικής χειραγώγησης. Οι πρωτοβουλίες αυτές αναμένεται, ασφαλώς, να αφορούν και την Κύπρο.

Η Ευρώπη θέλει να κερδίσει την κούρσα

Πέρα από τους κινδύνους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν και τη θέση της ΕΕ στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Όπως υποστηρίχθηκε, η Ευρώπη διαθέτει ισχυρή ερευνητική βάση, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και δυναμικές νεοφυείς επιχειρήσεις, εξακολουθεί όμως να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μη ευρωπαϊκούς παρόχους για κρίσιμες τεχνολογίες, από τα προηγμένα μοντέλα και την υπολογιστική ισχύ μέχρι τα μικροκυκλώματα και τις υποδομές νέφους.

Το μήνυμα της Συνόδου ήταν ότι η Ένωση πρέπει να ενισχύσει τις δικές της τεχνολογικές δυνατότητες, να προσελκύσει επενδύσεις και να επιταχύνει την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες υπηρεσίες. Η τεχνολογική κυριαρχία, η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια αντιμετωπίζονται πλέον ως αλληλένδετοι στόχοι.

Στη συζήτηση συμμετείχαν δύο πρόσωπα με σχετική εμπειρία στον χώρο. Ο Arthur Mensch, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της γαλλικής Mistral AI, παρουσίασε τις προοπτικές της Τεχνητής Νοημοσύνης και τις δυνατότητες ανάπτυξης ενός ισχυρότερου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος. Στη συνέχεια, ο Geoffrey Hinton, ο οποίος τιμήθηκε με το Νόμπελ Φυσικής το 2024 για τη συμβολή του στα τεχνητά νευρωνικά δίκτυα, και θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους της Τεχνητής Νοημοσύνης, ανέδειξε τις ευρύτερες προκλήσεις που συνοδεύουν την εξέλιξή της.

Ο ρόλος της Κύπρου

Για την κυπριακή κυβέρνηση, η συγκυρία είναι σημαντική. Στις 10 Νοεμβρίου το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την πρώτη Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με ορίζοντα το 2032. Στόχος είναι, από κυβερνητικής πλευράς η Κύπρος να εξελιχθεί σε αξιόπιστο κόμβο Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσα από την ενίσχυση της παραγωγικότητας, των δεξιοτήτων και των εγχώριων τεχνολογικών δυνατοτήτων, όπως αναφέρεται σε επίπεδο διακηρύξεων.

Η στρατηγική προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη εθνικών υπολογιστικών υποδομών και την αξιοποίηση ευρωπαϊκών δυνατοτήτων, όπως τα EuroHPC, AI Factories και Pharos-CY. Η κυβέρνηση δίνει βάρος, παράλληλα, στην ανάπτυξη και εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την τεχνολογική κυριαρχία.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι ο τομέας της τεχνολογίας συνεισφέρει σήμερα περίπου στο 15% του κυπριακού ΑΕΠ. Προανήγγειλε, επίσης, επίσκεψή του στις Ηνωμένες Πολιτείες στο τέλος Νοεμβρίου, με στόχο την προσέλκυση νέων εταιρειών, κυρίως στον τομέα της τεχνολογίας, αλλά και την επιστροφή Κυπρίων επαγγελματιών και ταλέντων που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό.

Σημαντικό μέρος της στρατηγικής αφορά και την εκπαίδευση. Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Παιδείας, προωθεί τον εκσυγχρονισμό των Αναλυτικών Προγραμμάτων, με έμφαση στην ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και του γραμματισμού στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Literacy).

Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται, επίσης, η αναβάθμιση της Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, καθώς και η πιλοτική εφαρμογή του Τεχνικού Γυμνασίου και η εισαγωγή της Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής στη Δημοτική Εκπαίδευση. Παράλληλα, η Λευκωσία στηρίζει την πρόταση EU Kids Act και την ανάπτυξη κοινού ευρωπαϊκού συστήματος επαλήθευσης ηλικίας στο διαδίκτυο, με προτεινόμενο όριο τα 15 έτη, στο οποίο συμμετέχει μαζί με άλλα έξι κράτη μέλη.