Το ΑΙ μπαίνει στην Ελεγκτική Υπηρεσία: Το νέο εργαλείο που θα βρίσκει τα red flags - Έρχονται 50 εκθέσεις έως το τέλος του χρόνου

Η τεχνητή νοημοσύνη θα αξιοποιηθεί για να επιταχυνθεί το έργο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας (ΕΥ) και να έχουν οι ελεγκτές περισσότερο χρόνο για επιτόπιους ελέγχους, δήλωσε την Παρασκευή ο Γενικός Ελεγκτής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής.

Ο κ. Παπακωνσταντίνου παρουσίασε τον προϋπολογισμό της Υπηρεσίας για το 2027, ο οποίος κατατίθεται για πρώτη φορά απευθείας στη Βουλή. Το ύψος του είναι €12,06 εκατ., εντός του ανώτατου ορίου δαπανών που καθόρισε το Υπουργείο Οικονομικών. Για το 2026 ο προϋπολογισμός ήταν περίπου €11,26 εκατ., επομένως η αύξηση ανέρχεται σε περίπου €0,81 εκατ. ή 7,2%. Το 82% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 7,5% συμβουλευτικές υπηρεσίες και το 5% αγορά λογισμικού.

Όπως αναφέρθηκε, έχουν υποβληθεί μέχρι στιγμής 31 εκθέσεις και πέντε υπομνήματα, ενώ 23 εκθέσεις βρίσκονται σε εξέλιξη. Στόχος είναι να εκδοθούν συνολικά 45-50 εκθέσεις έως το τέλος του 2026, με τη δυνατότητα δημοσίευσης ακόμη και δύο εκθέσεων την εβδομάδα.

Σύμφωνα με το σημείωμα που κατατέθηκε στη Βουλή, οι απαιτήσεις από την ΕΥ αυξάνονται σε ένα σύγχρονο και διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Για να ανταποκριθεί, χρειάζεται να βελτιώνει συνεχώς τον τρόπο εργασίας της, να αξιοποιεί την εμπειρία της και να υιοθετεί σύγχρονες πρακτικές.

Ο Γενικός Ελεγκτής είπε ότι ο προϋπολογισμός εστιάζει σε τέσσερις πυλώνες: στη βελτίωση της λειτουργίας της Υπηρεσίας, στην ενίσχυση της συνεργασίας, στην καλύτερη αξιοποίηση των γνώσεων και της εμπειρίας του προσωπικού και στην ποιοτικότερη και ταχύτερη ολοκλήρωση των ελέγχων. Στο πλαίσιο αυτό, η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τη διεκπεραίωση των ελέγχων και την ετοιμασία εκθέσεων.

Ο κ. Παπακωνσταντίνου ανέφερε στους βουλευτές ότι προγραμματίζεται ένα μεγάλο, συγχρηματοδοτούμενο έργο για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, με την ονομασία AudifAI. Στόχος είναι να γίνεται μια πρώτη αντικειμενική αξιολόγηση από την τεχνητή νοημοσύνη και να εντοπίζονται τα λεγόμενα «red flags». Όπως εξήγησε, τα εργαλεία αυτά θα επιταχύνουν τη διαδικασία.

Το σημείωμα τονίζει ότι η τεχνολογική αναβάθμιση δεν αρκεί από μόνη της. Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει πιστώσεις για την εκπαίδευση και επιμόρφωση του προσωπικού στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Στόχος είναι οι έλεγχοι να εντοπίζουν έγκαιρα σημαντικούς κινδύνους, να συμβάλλουν στη διόρθωση αδυναμιών, να ενισχύουν τη λογοδοσία και να οδηγούν σε καλύτερη και αποδοτικότερη διαχείριση των δημόσιων πόρων.

Οι ερωτήσεις των βουλευτών και οι απαντήσεις της ΕΥ

Η Σάβια Ορφανίδου του ΔΗΣΥ έθεσε θέμα για τις θέσεις μηχανικών που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό. Με βάση τις πρόνοιες, σε ορίζοντα πέντε ετών οι υπάλληλοι θα μεταπηδούν από την κλίμακα Α9 στην Α11. Είπε ότι η προσέγγιση στην υπόλοιπη δημόσια υπηρεσία είναι διαφορετική και προειδοποίησε ότι «ενδεχομένως να ανοίγουμε τον Ασκό του Αιώλου και να δημιουργούνται προηγούμενα για όλες τις θέσεις στο δημόσιο τομέα».

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Κουκουμάς είπε ότι θα ήταν προτιμότερο να δημιουργηθούν πρόσθετες μόνιμες οργανικές θέσεις αντί να αγοράζονται υπηρεσίες. Ρώτησε επίσης αν και κατά πόσο αυξήθηκαν οι επιτόπιοι έλεγχοι για τον εντοπισμό αδυναμιών σε υπηρεσίες που λειτουργούν σε 24ωρη βάση.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου του ΔΗΚΟ, ρώτησε αν το 5% για την αναβάθμιση και την αγορά νέου λογισμικού είναι δυσανάλογα μικρό σε σχέση με τις ανάγκες και τις διαδικασίες ελέγχου, καθώς και αν υπάρχουν τομείς στους οποίους μπορούν να γίνουν εξοικονομήσεις.

Ο Ανδρέας Παπαχαραλάμπους του ΕΛΑΜ ρώτησε για τους ελέγχους στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) και στις νέες δομές που προέκυψαν από τη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και αν χρειάζεται να ανακατανεμηθούν υπηρεσίες της ΕΥ για να ανταποκριθεί.

Ο βουλευτής του Άλματος Οδυσσέας Μιχαηλίδης ανέφερε ότι προβλέπονται επτά θέσεις μόνιμου προσωπικού και χαρακτήρισε μεγάλη την αύξηση στις συμβουλευτικές υπηρεσίες. Ρώτησε γιατί χρειάζεται θέση διευθυντή ενώ υπάρχει Βοηθός Γενικός Ελεγκτής, ο οποίος, όπως είπε, «αμείβεται με 100.000 ευρώ το χρόνο και είναι χωρίς καθήκοντα». Υπενθύμισε επίσης ότι στην ΕΥ έχει αποσπαστεί η Μαρία Παπά, πρώην διοικήτρια Πολιτικής Άμυνας, με κλίμακα Α16, και ρώτησε γιατί δεν της ανατίθενται καθήκοντα.

Για τις θέσεις στις κλίμακες Α9-11, η Διεύθυνση Προσωπικού του Υπουργείου Οικονομικών ανέφερε ότι το Υπουργείο έχει συμπεριλάβει σχετική σημείωση, η οποία στάλθηκε στη Βουλή. Ο Γενικός Ελεγκτής είπε ότι υπήρξε προβληματισμός για τις θέσεις και για το τι ισχύει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Συνυπολογίστηκε, πρόσθεσε, ότι οι ελεγκτές έχουν πτυχίο chartered accountant και ο χρόνος που απαιτείται για την απόκτησή του μαζί με το πτυχίο τους. «Θεωρήσαμε ότι δεν πρέπει να υπάρχει αδικία, εξισώσαμε δηλαδή τη χρονική συνιστώσα (component)», είπε.

Ανέφερε ότι το ίδιο ισχύει και στον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Ενέργειας, προσθέτοντας: «Ας μην είμαστε υπερβολικοί, είναι ελεγκτές και αυτό είναι το σκεπτικό». Για τις πιθανές εξοικονομήσεις, είπε ότι το 80% του προϋπολογισμού αφορά δαπάνες προσωπικού και επομένως δεν αναμένεται εξοικονόμηση από εκεί. Ωστόσο, εκτίμησε ότι τον επόμενο χρόνο θα υπάρξει εξοικονόμηση, καθώς θα ολοκληρωθεί η ενεργειακή αναβάθμιση της ΕΥ.

Για την αγορά υπηρεσιών, είπε ότι και η ΕΥ επιθυμεί να διαθέτει την τεχνογνωσία εντός της Υπηρεσίας, αλλά υπάρχουν εξειδικευμένοι τομείς, όπως τα συστήματα του ΓεΣΥ ή ο ΙΠΠΟΔΑΜΟΣ, για τους οποίους απαιτούνται εξειδίκευση και τεχνογνωσία από το εξωτερικό.

Απαντώντας για τους επιτόπιους ελέγχους, ο κ. Παπακωνσταντίνου είπε ότι όσο περισσότεροι γίνονται τόσο καλύτερα. Πρόσθεσε ότι οι έλεγχοι αυτοί βελτιώνουν και την απόδοση του προσωπικού, επειδή αποκτά άμεση εικόνα, και ότι ο έλεγχος «κυλά καλύτερα και το βιώνουμε».

Για τους ελέγχους σε δήμους και ΕΟΑ, είπε ότι υπάρχει ανησυχία για τις νέες μορφές που προέκυψαν μετά τη μεταρρύθμιση. Ανέφερε ότι αφιερώθηκε αρκετός χρόνος στον Δήμο Πάφου και στα ζητήματα που προέκυψαν με τον τελούντα σε αργία δήμαρχο. Οι γενικές ενδείξεις, πρόσθεσε, είναι ενθαρρυντικές, αλλά υπάρχουν και ζητήματα που απασχολούν την Υπηρεσία και θα εξεταστούν.

Απαντώντας στην παρατήρηση για την αξιοποίηση της Μαρίας Παπά, είπε ότι συζήτησε το θέμα μαζί της και γι’ αυτό το αναφέρει δημοσίως. «Αν δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, θα το δούμε για να πάει πίσω», δήλωσε.

Για τον Βοηθό Γενικό Ελεγκτή, ο κ. Παπακωνσταντίνου είπε ότι συμμετέχει στη διευθυντική ομάδα και ότι γίνεται προσπάθεια να αξιοποιηθεί. «Δεν θα πω κάτι παραπάνω, σίγουρα πρέπει να εργάζεται, αλλά ας το αφήσουμε ως εδώ», ανέφερε. Απαντώντας στην επίμονη παρατήρηση του Οδυσσέα Μιχαηλίδη ότι ο Βοηθός δεν εργάζεται και ότι δεν μπορεί να ζητείται θέση διευθυντή ενώ ο Βοηθός «να κάθεται και να συμμετέχει απλά στις εκθέσεις και να μην έχει καθήκοντα και να πρέπει να προσληφθεί άλλος διευθυντής γιατί δεν κουμαντάρεται», ο Γενικός Ελεγκτής είπε ότι «δεν υιοθετεί τα όσα λέγονται». Πρόσθεσε ότι ο Βοηθός δεν μπορεί να ασκεί καθήκοντα διευθυντή, αλλά καθήκοντα Βοηθού Γενικού Ελεγκτή, ενώ η θέση που ζητείται αφορά εργασία διευθυντή και ο ρόλος του Βοηθού είναι διαφορετικός.

Πηγή: ΚΥΠΕ