Ιμάμογλου: Στο ΕΔΑΔ η υπόθεση κράτησής του - Καταγγελίες για πολιτικές διώξεις στην Τουρκία

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξετάζει την προσφυγή του δημάρχου Κωνσταντινούπολης και πολιτικού της αντιπολίτευσης Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος υποστηρίζει ότι η κράτησή του παραβιάζει δικαιώματα που κατοχυρώνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Η υπόθεση αφορά, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια, τους περιορισμούς στη χρήση μέτρων που περιορίζουν δικαιώματα και το δικαίωμα σε ελεύθερες εκλογές.

Το Turkey Litigation Support Project, η Human Rights Watch και η Διεθνής Επιτροπή Νομικών κατέθεσαν παρέμβαση τρίτου μέρους στο Δικαστήριο, παρουσιάζοντας στοιχεία για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κατάχρηση του ποινικού δικαίου και αποδυνάμωση της δικαστικής ανεξαρτησίας στην Τουρκία. Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι τουρκικές αρχές καταχρώνται τις εξουσίες κράτησης και δίωξης σε βάρος πολιτικών της αντιπολίτευσης, με σκοπό να τους εμποδίσουν να συμμετέχουν ουσιαστικά στις εκλογές και στην πολιτική ζωή.

«Η κράτηση πολιτικών αντιπάλων και φωνών διαφωνίας για να απομακρυνθούν από την πολιτική ζωή και να φιμωθούν έχει γίνει ένα οικείο εγχειρίδιο στην Τουρκία», δήλωσε η Αισέ Μπινγκόλ Ντεμίρ του Turkey Litigation Support Project. Πρόσθεσε ότι η υπόθεση Ιμάμογλου θέτει ζητήματα που έχουν αναδειχθεί και σε προηγούμενες υποθέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου.

Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν τον Ιμάμογλου στις 19 Μαρτίου 2025 και δικαστήριο διέταξε την προσωρινή κράτησή του την ίδια ημέρα που το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) τον όρισε υποψήφιο για τις μελλοντικές προεδρικές εκλογές. Παραμένει υπό κράτηση και έχει τεθεί σε αναστολή από τα καθήκοντά του ως δημάρχου κατά τη διάρκεια της δίκης του. Αντιμετωπίζει κατηγορίες, μεταξύ άλλων, για «σύσταση και ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης», «αποδοχή δωροδοκιών» και «παρέμβαση σε δημόσιους διαγωνισμούς».

Η υπόθεσή του εντάσσεται, σύμφωνα με τις οργανώσεις, σε ευρύτερο κύμα συλλήψεων, κρατήσεων και διώξεων που ξεκίνησε το 2025 και στοχεύει το CHP, το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στην Τουρκία κατά τη σύλληψή του. Από τον Μάρτιο του 2025 έως τον Αύγουστο του 2026, 43 δήμοι υπό τη διοίκηση του κόμματος φέρεται να βρέθηκαν αντιμέτωποι με δικαστικές διαδικασίες και 31 δήμαρχοι του CHP συνελήφθησαν.

Τον Μάιο του 2026, το περιφερειακό εφετείο της Άγκυρας εξέδωσε αμφιλεγόμενη απόφαση για την απομάκρυνση του Οζγκιούρ Οζέλ από τη θέση του εκλεγμένου επικεφαλής του CHP. Υπό την ηγεσία του Οζέλ είχε ανακοινωθεί η υποψηφιότητα του Ιμάμογλου. Μετά την απομάκρυνσή του, η ηγεσία του κόμματος διασπάστηκε και η πλειοψηφία των μελών του κοινοβουλίου επέλεξε να ιδρύσει και να ενταχθεί στο Νέο Κόμμα (Yeni Party), τον Ιούλιο του 2026.

Οι οργανώσεις συνέκριναν την κράτηση του Ιμάμογλου και άλλων εκλεγμένων αξιωματούχων με τις συλλήψεις, το 2016-17, της ηγεσίας και μελών του κοινοβουλίου του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Δημοκρατικού Κόμματος (HDP). Το ΕΔΔΑ είχε κρίνει ότι η κράτηση των συμπροέδρων του HDP, Σελαχατίν Ντεμιρτάς και Φιγκέν Γιουκσελντάγ Σενόγλου, καθώς και άλλων 15 μελών του κοινοβουλίου και πολιτικών του κόμματος, αποσκοπούσε «να καταπνίξει τον πλουραλισμό και να περιορίσει την ελευθερία του πολιτικού διαλόγου, που αποτελεί τον πυρήνα της έννοιας της δημοκρατικής κοινωνίας».

«Εξετάζοντας τη νομιμότητα της κράτησης του Εκρέμ Ιμάμογλου, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θα εξετάσει μια υπόθεση με πολλές ομοιότητες με τις κρατήσεις του Κούρδου πολιτικού Σελαχατίν Ντεμιρτάς και άλλων, τις οποίες έχει ήδη εκδικάσει», δήλωσε η Άισλινγκ Ρέιντι, ανώτερη νομική σύμβουλος της Human Rights Watch. Σε εκείνες τις υποθέσεις, ανέφερε, το Δικαστήριο διέταξε την άμεση απελευθέρωσή τους και έκρινε ότι οι τουρκικές αρχές ευθύνονταν για πολιτικά υποκινούμενες κρατήσεις με στόχο την απομάκρυνση αιρετών αξιωματούχων από την πολιτική ζωή. Η Ρέιντι χαρακτήρισε τις κρατήσεις θεμελιώδη παραβίαση των δικαιωμάτων των αξιωματούχων, των ψηφοφόρων και της δημοκρατικής διαδικασίας.

Στην παρέμβασή τους, οι οργανώσεις υπενθυμίζουν τις εγγυήσεις που προβλέπονται από το δίκαιο και τα πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τη δίωξη και την κράτηση πολιτικών της αντιπολίτευσης. Υποστηρίζουν ότι οι τουρκικές αρχές επιδεικνύουν συστηματική αδιαφορία για αυτές και εφαρμόζουν καταχρηστικά το ποινικό δίκαιο, χρησιμοποιώντας κατηγορίες για «τρομοκρατία», «οργανωμένο έγκλημα» και άλλα σοβαρά αδικήματα εναντίον αιρετών αξιωματούχων των κύριων κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Οι οργανώσεις σημειώνουν επίσης ότι η κατάχρηση των διαταγμάτων κράτησης και η επιβολή ψευδών ποινικών κατηγοριών είναι πιθανό να περιορίσουν τον πλουραλισμό. Αυτό, σύμφωνα με την παρέμβαση, μπορεί να επηρεάσει το δικαίωμα υποψηφιότητας και κατοχής αιρετού αξιώματος, καθώς και το δικαίωμα των ψηφοφόρων να εκπροσωπούνται από τους εκλεγμένους αντιπροσώπους τους.

Το Δικαστήριο θα εξετάσει ακόμη εάν οι τουρκικές αρχές παραβίασαν το άρθρο 18 της Σύμβασης, το οποίο απαγορεύει τον περιορισμό δικαιωμάτων για απώτερους σκοπούς. Σε υποθέσεις κατά της Γεωργίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Ουκρανίας, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι κυβερνητικές αρχές χρησιμοποίησαν ποινικές κατηγορίες, όπως «κατάχρηση εξουσίας» και «υπεξαίρεση», εναντίον της πολιτικής αντιπολίτευσης ή προσώπων της κοινωνίας των πολιτών για να εξυπηρετήσουν απώτερα κίνητρα. Από το 2019, το Δικαστήριο έχει εκδώσει οκτώ αποφάσεις για πολιτικούς του HDP και τον υπερασπιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων Οσμάν Καβαλά, διαπιστώνοντας παραβίαση του άρθρου 18 από την Τουρκία.

Το υπόμνημα παρέμβασης των οργανώσεων επισημαίνει επίσης ότι η διάβρωση της δικαστικής ανεξαρτησίας στην Τουρκία, μεταξύ άλλων με την παράλειψη κατώτερων δικαστηρίων να συμμορφωθούν με αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, στερεί από πολιτικούς της αντιπολίτευσης ουσιαστική προστασία σε εθνικό επίπεδο.

«Όπως υποστηρίζεται στην παρέμβαση, εδώ και πάνω από μία δεκαετία, η διάβρωση του κράτους δικαίου και της δικαστικής ανεξαρτησίας στην Τουρκία έχει πλήξει τον δημοκρατικό πλουραλισμό και το δικαίωμα σε ελεύθερες εκλογές», δήλωσε ο Τεμούρ Σακίροβ, διευθυντής του Προγράμματος για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία στη Διεθνή Επιτροπή Νομικών. Πρόσθεσε ότι αναμένει από το ΕΔΔΑ να συνεχίσει να εξετάζει με τη μέγιστη αυστηρότητα τις διώξεις και τις κρατήσεις πολιτικών της αντιπολίτευσης στην Τουρκία.

Πηγή: ΚΥΠΕ