Σχεδόν μία εβδομάδα μετά τον διορισμό του ως ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει άφαντος και ο λαός δεν τον έχει δει ούτε έχει ακούσει τη φωνή του. Μόνο μία δήλωση του υπάρχει, η οποία μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση και αποδίδεται στον ίδιο.
Αξιόπιστη πηγή ανέφερε στο CNN πως ο Μοτζτάμπα υπέστη κάταγμα στο πόδι, φέρει μώλωπες στο αριστερό μάτι και κοψίματα στο πρόσωπο από τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ κατά την πρώτη ήμερα έναρξης του πολέμου, από τις οποίες σκοτώθηκε και ο πατέρας του.
Ο γιος του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και σύμβουλος της κυβέρνησης επιβεβαίωσε πως ο νέος ανώτατος ηγέτης τραυματίστηκε, σημειώνοντας πως είναι καλά και σε ασφαλές μέρος.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε πως «πιθανότατα έχει παραμορφωθεί», ενώ το Ισραήλ έχει τονίσει στο παρελθόν ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης είναι στόχος.
Αν και παραμένει στη σκιά, η απουσία του δεν φαίνεται να έχει μειώσει τον ενθουσιασμό των πιστών του καθεστώτος, με χιλιάδες ανθρώπους να βγαίνουν στους δρόμους και να δηλώνουν υποταγή στον Μοτζτάμπα.
Αλλά η ηχηρή απουσία του γεννά εύλογα το ερώτημα ποιος κυβερνά πραγματικά το Ιράν εν μέσω πολέμου.
Ένας ηγέτης στη σκιά
Θρησκευτικοί ηγέτες έχουν χρησιμοποιήσει την εξουσία τους για να παροτρύνουν τους πιστούς να δηλώσουν την υποταγή τους, ενώ ο επιφανής κληρικός Μαχμούντ Καρίμι έφτασε στο σημείο να δηλώσει πως «το γεγονός ότι κανείς δεν τον έχει δει ποτέ λέει αρκετά για τον χαρακτήρα του», παρουσιάζοντας την αόρατη φύση του Χαμενεΐ όχι ως αδυναμία, αλλά ως αρετή.
Αλλά οι επικριτές του καθεστώτος χλευάζουν έντονα την απουσία του νέου ηγέτη και τα social media έχουν γεμίσει με memes που δείχνουν στη θέση της εξουσίας μια χάρτινη φιγούρα του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Επίσης, υπάρχουν πολλά AI βίντεο που δείχνουν τον ανώτατο ηγέτη να εκφωνεί ομιλίες μπροστά σε μεγάλα πλήθη και να στέκεται δίπλα στον πατέρα του σε κρίσιμες στιγμές. Άλλες εικόνες που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη δείχνουν τον Χαμενεΐ να παραδίδει το σκήπτρο της επανάστασης στον γιο του, Μοτζτάμπα, και να αγκαλιάζει τον δολοφονημένο Ιρανό στρατηγό Κασέμ Σολεϊμανί.
«Τον αποκαλούν τον ανώτατο ηγέτη της τεχνητής νοημοσύνης», λένε ειρωνικά από την Τεχεράνη.
Μια πολιτική κουλτούρα που διαμορφώνεται από τον μύθο και την ιστορία
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει περάσει χρόνια στο παρασκήνιο όσο διοικούσε ο πατέρας του και σπάνια κάνει τις τελευταίες δεκαετίες δημόσιες εμφανίσεις. Η ξαφνική ανάδειξή του ως ανώτατου ηγέτη εν καιρώ πολέμου, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα σχετικά με την τύχη του, φέρνει στο νου των Ιρανών εικόνες βαθιά ριζωμένες στη μυθολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και στη σιιτική θεολογία στην οποία αυτή βασίζεται.
Ο ιστορικός Αράς Αζίζι αναφέρει ότι η «εμβληματική δολοφονία» του εκλιπόντος Χαμενεΐ έχει προσφέρει χρήσιμες σιιτικές εικόνες στο καθεστώς.
«Φυσικά θα προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν τα ίδια θέματα γύρω από τον Μοτζτάμπα, του οποίου η ιδιότητα ως γιος ενός “μάρτυρα ιμάμη” που τραυματίστηκε, είναι παρόμοια με εκείνη των σιιτικών αγίων από τη Μάχη της Καρμπάλα», δήλωσε ο Αζίζι, ο οποίος είναι λέκτορας και ιστορικός στο Πανεπιστήμιο Γέιλ.
Η πολιτική κουλτούρα του Ιράν έχει επίσης διαμορφωθεί από δεκαετίες πολέμου και κρίσεων. Μόλις έναν χρόνο μετά την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979, ο Σαντάμ Χουσεΐν εισέβαλε στο Ιράν, ξεκινώντας μια βίαιη σύγκρουση οκτώ ετών που στοίχισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και αναδιαμόρφωσε την πολιτική σκηνή της χώρας.
Μέχρι στιγμής, οι υποστηρικτές του καθεστώτος δεν έχουν δείξει δημοσίως ιδιαίτερη ανησυχία για την απουσία του νέου ηγέτη και περιμένουν με ανυπομονησία την εμφάνισή του, κατανοώντας τους περιορισμούς που επιβάλλει ο πόλεμος.
Το σύστημα πίσω από τον θρόνο
«Το καθεστώς μπορεί να αντέξει για κάποιο διάστημα χωρίς δημόσιες εμφανίσεις» αναφέρει η Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο κέντρο μελετών Chatham House του Λονδίνου.
«Η απουσία του δεν υπονομεύει απαραίτητα τη νομιμότητά του βραχυπρόθεσμα, ειδικά αν οι κύριοι θεσμοί συνεχίσουν να λειτουργούν και οι αποφάσεις φαίνονται συντονισμένες», πρόσθεσε.
Κάποιοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία στην Τεχεράνη αυτή τη στιγμή δεν είναι η παρουσία του ανώτατου ηγέτη, αλλά η συνοχή των θεσμών που βρίσκονται υπό την ηγεσία του.
Ισχυροί φορείς ασφαλείας, όπως το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), είναι αυτοί που ορίζουν τη στρατηγική, ανεξάρτητα από την παρουσία του Μοτζτάμπα.
Ο διορισμός του στην κορυφή της πολιτικής ιεραρχίας ενδέχεται να αρκεί για να προσφέρει την πολιτική νομιμοποίηση που απαιτείται, ώστε να δοθεί στη στρατιωτική ηγεσία η πολιτική κάλυψη που χρειάζεται για να συνεχίσει τον «Πόλεμο του Ραμαζανιού», όπως τον αποκαλεί το καθεστώς.
«Αυτοί (οι Φρουροί της Επανάστασης) πιθανότατα κατέχουν την πραγματική εξουσία στο Ιράν και όχι ο Μοτζτάμπα», λέει ο ιστορικός Αζίζι.
Έτσι, παρ’ ότι βρίσκεται στην αφάνεια, ο Μοτζτάμπα εξυπηρετεί τους σκοπούς του καθεστώτος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα γίνει μετά το τέλος του πολέμου.
«Μετά τον πόλεμο η πολιτική ελίτ, και όχι μόνο το κοινό, θα χρειαστούν σαφέστερα μηνύματα πως ο Μοτζτάμπα είναι σε θέση να ασκήσει εξουσία», λέει η Βακίλ.
Προς το παρόν, η τοποθεσία του παραμένει μυστική και λίγοι αναρωτιούνται γιατί. Ξέρουν πως ο νέος ανώτατος ηγέτης είναι στόχος των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Πηγή: skai.gr
