Όταν ο ορθολογισμός αντιστέκεται

Γεννήθηκα στο Βαρώσι. Εκεί μεγάλωσα, εκεί έζησα τα πιο ξέγνοιαστα χρόνια της ζωής μου. Η Αμμόχωστος δεν είναι για μένα απλώς η χαμένη πατρίδα. Είναι μια ζωή που διακόπηκε βίαια, ένας τόπος που εξακολουθώ να κουβαλώ μέσα μου.

Ξέρω πως, ακόμη κι αν επιστρέψω αύριο, τα χρόνια που θα έχω μπροστά μου για να χαρώ την πόλη μου θα είναι πολύ λιγότερα από εκείνα που μου στερήθηκαν. Θέλω όμως αυτή τη χαρά που θυμάμαι να τη γνωρίσουν άλλοι. Τα ανίψια μου, τα βαφτιστήρια μου, τα παιδιά των φίλων μου. Να δημιουργήσουν τις δικές τους αναμνήσεις, να ζήσουν τη δική τους ζωή.

Το προφανές θα ήταν να υποδέχομαι με ενθουσιασμό κάθε νέα πρωτοβουλία για την επιστροφή της περίκλειστης Αμμοχώστου. Δεν μου το επιτρέπει, όμως, πάντα ο ορθολογισμός μου.

Για δεκαετίες υποστήριζα ότι η Αμμόχωστος μπορεί και πρέπει να επιστραφεί πριν από τη συνολική λύση. Το πιστεύω ακόμη. Όχι ως αποτέλεσμα συναλλαγής, αλλά ως έμπρακτο Μέτρο Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Η Τουρκία, που κρατά την πόλη κλειστή επί μισό και πλέον αιώνα, θα μπορούσε να την επιστρέψει χωρίς ανταλλάγματα, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα στις δύο κοινότητες και στη διεθνή κοινότητα. Γιατί τα ΜΟΕ δεν είναι παζάρια ισόποσων ανταλλαγμάτων. Είναι πράξεις που οικοδομούν εμπιστοσύνη.

Κι όμως, παρά τις κατά καιρούς πρωτοβουλίες, η δυνατότητα επιστροφής της Αμμοχώστου πριν από τη συνολική λύση δεν αξιοποιήθηκε με μια συνεκτική στρατηγική που θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δυναμική στο Κυπριακό. Σήμερα ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επαναφέρει την πρόταση για επιστροφή της περίκλειστης Αμμοχώστου με ταυτόχρονη λειτουργία του λιμανιού υπό ευρωπαϊκή εποπτεία. Αλλά με ποια στρατηγική και με ποιον συγκεκριμένο στόχο; Την έθεσε στον Τουρκοκύπριο ηγέτη, παρότι η επιστροφή της πόλης προϋποθέτει απόφαση της Άγκυρας, αφού η περιοχή τελεί υπό τον έλεγχο του τουρκικού στρατού. Ο Έρχιουρμαν, άλλωστε, έχει ήδη αμφισβητήσει κατά πόσον η προτεινόμενη λειτουργία του λιμανιού ικανοποιεί τις εμπορικές επιδιώξεις της τουρκοκυπριακής πλευράς.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, ποια πραγματική προοπτική έχει αυτή η πρόταση. Κυρίως, όμως, με προβληματίζει το γεγονός ότι φαίνεται να παραγνωρίζουμε σε ποιο στάδιο βρισκόμαστε. Δεν διεξάγουμε αυτή τη στιγμή διαπραγματεύσεις για επιμέρους πτυχές του Κυπριακού. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για τη σύγκληση μιας νέας πενταμερούς, με στόχο την επανέναρξη των ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, αξιοποιώντας όσα είχαν επιτευχθεί στο Κραν Μοντανά.

Εκεί φτάσαμε πολύ κοντά σε μια συνολική συμφωνία. Δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει υποδείξει μια συγκεκριμένη πορεία προετοιμασίας: πρόοδο στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία και στην ουσία. Τα μέτρα στα οποία αναφέρθηκε ήταν πρακτικά: νέα οδοφράγματα, αποναρκοθέτηση, συνεργασία σε ζητήματα της καθημερινότητας. Δεν έθεσε ως προϋπόθεση για τη σύγκληση της πενταμερούς την επιστροφή της Αμμοχώστου.

Κι ενώ δυσκολευόμαστε να συμφωνήσουμε ακόμη και στη διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων, επαναφέρουμε στην προπαρασκευαστική διαδικασία ένα πολύ πιο σύνθετο ζήτημα, για το οποίο απαιτείται απόφαση της ίδιας της Άγκυρας. Δεν κινδυνεύουμε έτσι να εγκλωβιστούμε σε μια νέα διαπραγμάτευση, προκειμένου να φτάσουμε στην πραγματική διαπραγμάτευση;

Δεν θέλω να περιμένει η Αμμόχωστος. Ακριβώς επειδή δεν θέλω να περιμένει άλλο, θεωρώ επείγον να επιστρέψουμε στο τραπέζι όπου θα βρίσκεται και η Τουρκία, για να διαπραγματευτούμε τη λύση ολόκληρου του Κυπριακού. Χωρίς, βεβαίως, να εγκαταλείψουμε την απαίτηση εφαρμογής των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας για την περίκλειστη πόλη.

Δεν ζητώ πια μόνο να μου επιστραφεί το παρελθόν μου. Ζητώ να επιστραφεί στην Αμμόχωστο το μέλλον της.