Η Κύπρος επιλέγει να είναι παρούσα: Μια στρατηγική κίνηση με διεθνή προοπτική

Σε μια εποχή κατά την οποία οι διεθνείς ισορροπίες μεταβάλλονται με γρήγορη ταχύτητα, η εξωτερική πολιτική ενός μικρού κράτους δεν μπορεί να παραμένει στην παρακολούθηση των εξελίξεων. Οφείλει να τις διαβάζει έγκαιρα, να διαμορφώνει συμμαχίες και, όπου είναι δυνατόν, να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους.

Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση της Κυπριακής Δημοκρατίας να στηρίξει την υποψηφιότητα της Λάνα Ζάκι Νουσεϊμπέ, εκπροσώπου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, για τη θέση της επόμενης Γενικής Γραμματέως των Ηνωμένων Εθνών, αποτελεί μια σημαντική και πολιτικά διορατική διπλωματική πρωτοβουλία.

Πρόκειται για μια επιλογή που αξίζει να αξιολογηθεί όχι μέσα από τη στενή λογική των πρόσκαιρων εντυπώσεων, αλλά υπό το πρίσμα των μακροπρόθεσμων συμφερόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Μια προσωπικότητα με διεθνές κύρος

Η Λάνα Νουσεϊμπέ δεν αποτελεί μια τυχαία υποψηφιότητα. Είναι μια καταξιωμένη διπλωμάτης, με βαθιά γνώση των μηχανισμών των Ηνωμένων Εθνών και ουσιαστική εμπειρία στη διαχείριση σύνθετων διεθνών ζητημάτων.

Υπηρέτησε ως Μόνιμη Αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στον ΟΗΕ από το 2013 έως το 2024, συμμετέχοντας ενεργά στις σημαντικότερες διεθνείς διπλωματικές διεργασίες. Κατά τη θητεία των Εμιράτων στο Συμβούλιο Ασφαλείας την περίοδο 2022–2023, βρέθηκε στο επίκεντρο κρίσιμων διαβουλεύσεων για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια.

Έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων, Πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του UN Women, ενώ η διπλωματική της παρουσία συνδέθηκε με ζητήματα πρόληψης συγκρούσεων, ανθρωπιστικής δράσης, διεθνούς συνεργασίας και μεταρρύθμισης των πολυμερών θεσμών.

Η προσωπικότητά της χαρακτηρίζεται, όπως προκύπτει από τη δημόσια διπλωματική της πορεία, από πραγματισμό, μεθοδικότητα και προσήλωση στον διάλογο. Αντιπροσωπεύει μια σχολή διπλωματίας που επιδιώκει να οικοδομεί γέφυρες αντί να εμβαθύνει αντιπαραθέσεις.

Η υποψηφιότητά της αποκτά και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Η εκλογή της θα μπορούσε να αναδείξει, για πρώτη φορά στην ιστορία του ΟΗΕ, μια γυναίκα στην κορυφαία διοικητική και διπλωματική θέση του Οργανισμού. Θα ήταν μια εξέλιξη με ουσιαστική σημασία για τη γυναικεία εκπροσώπηση στη διεθνή ηγεσία.

Η στρατηγική σημασία για την Κύπρο

Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

Πρώτον, ενισχύει τη στρατηγική σχέση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μια χώρα που έχει αναδειχθεί σε σημαντικό πολιτικό, οικονομικό και διπλωματικό παράγοντα της ευρύτερης περιοχής.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν ισχυρή διεθνή παρουσία, σημαντικές επενδυτικές δυνατότητες και ένα εκτεταμένο δίκτυο σχέσεων τόσο με τις δυτικές δυνάμεις όσο και με τον αραβικό και ασιατικό κόσμο.

Η Κύπρος, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρα της Ανατολικής Μεσογείου, έχει κάθε συμφέρον να εμβαθύνει αυτές τις σχέσεις. Η συνεργασία μπορεί να επεκταθεί στην ενέργεια, στις υποδομές, στις επενδύσεις, στην τεχνολογία, στην ασφάλεια και στην περιφερειακή σταθερότητα.

Δεύτερον, η Λευκωσία επιβεβαιώνει ότι δεν αντιμετωπίζει τη διπλωματία ως μια διαδικασία παθητικής αναμονής. Αντίθετα, επιλέγει να τοποθετηθεί εγκαίρως σε μια διεθνή διαδικασία υψηλής σημασίας.

Στη διεθνή πολιτική, η αξιοπιστία οικοδομείται και μέσα από την προθυμία ενός κράτους να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να διατυπώνει καθαρές θέσεις. Οι σχέσεις εμπιστοσύνης δεν δημιουργούνται την επομένη μιας εκλογής. Καλλιεργούνται πολύ νωρίτερα.

Τρίτον, η κίνηση αυτή ενισχύει τη δυνατότητα της Κύπρου να αναπτύσσει διπλωματικές γέφυρες πέρα από τα παραδοσιακά ευρωπαϊκά της ερείσματα.

Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια να περιορίζει τη διεθνή της επιρροή αποκλειστικά στο γεωγραφικό ή πληθυσμιακό της μέγεθος. Η πραγματική της δύναμη βρίσκεται στη γεωστρατηγική της θέση, στη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στις περιφερειακές συνεργασίες και στην ικανότητά της να συνομιλεί με διαφορετικά κέντρα ισχύος.

Το Κυπριακό και ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών

Η σημασία της επιλογής γίνεται ακόμη μεγαλύτερη εάν εξεταστεί υπό το πρίσμα του Κυπριακού.

Για μια χώρα που εξακολουθεί να βιώνει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών δεν αποτελεί έναν μακρινό διεθνή θεσμό. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των προσπαθειών για επίλυση του εθνικού μας προβλήματος.

Ο εκάστοτε Γενικός Γραμματέας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της διεθνούς κινητοποίησης, στην προώθηση των διαπραγματευτικών διαδικασιών και στην άσκηση των καλών του υπηρεσιών.

Η Κύπρος έχει συνεπώς κάθε λόγο να επιδιώκει την ανάδειξη μιας προσωπικότητας με γνώση της περιοχής, διπλωματική εμπειρία, ικανότητα διαμεσολάβησης και σεβασμό στις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Αυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι οποιοσδήποτε Γενικός Γραμματέας μπορεί ή πρέπει να λειτουργεί υπέρ των συμφερόντων ενός συγκεκριμένου κράτους. Η ανεξαρτησία και η αμεροληψία του θεσμού είναι αδιαπραγμάτευτες.

Σημαίνει όμως ότι η ύπαρξη μιας ηγεσίας με βαθιά κατανόηση των περιφερειακών πραγματικοτήτων, των σύνθετων ισορροπιών και της ανάγκης για ουσιαστική διαπραγμάτευση μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για την ενεργότερη εμπλοκή των Ηνωμένων Εθνών.

Η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να αξιοποιεί κάθε νόμιμο διπλωματικό μέσο για να διατηρεί το Κυπριακό ψηλά στη διεθνή ατζέντα, με σταθερή προσήλωση στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και στο συμφωνημένο πλαίσιο λύσης.

Μια επιλογή με προοπτική, ανεξαρτήτως αποτελέσματος

Η διεθνής διπλωματία δεν αξιολογείται αποκλειστικά από το τελικό αποτέλεσμα μιας εκλογικής διαδικασίας.

Ακόμη και εάν η Λάνα Νουσεϊμπέ δεν αναδειχθεί στη θέση της Γενικής Γραμματέως, η απόφαση της Λευκωσίας μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντική επένδυση πολιτικής εμπιστοσύνης και διμερούς συνεργασίας.

Η έγκαιρη υποστήριξη μιας διεθνώς αναγνωρισμένης προσωπικότητας αποτελεί μια σαφή ένδειξη της βούλησης της Κυπριακής Δημοκρατίας να ενισχύσει τον ρόλο της στις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις.

Ασφαλώς, κάθε τέτοια επιλογή εμπεριέχει διπλωματικό ρίσκο. Η επιτυχία της θα κριθεί από τη συνέπεια, τη συνέχεια και τη δυνατότητα της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής να μετατρέψει την πρωτοβουλία σε ουσιαστικό διπλωματικό κεφάλαιο.

Ωστόσο, τα μικρά κράτη δεν αποκτούν διεθνή επιρροή παραμένοντας διαρκώς ουδέτεροι παρατηρητές. Την αποκτούν όταν διαθέτουν στρατηγική αντίληψη, αξιοπιστία, συνέπεια και το θάρρος να αναλαμβάνουν υπολογισμένες πρωτοβουλίες.

Η απόφαση της Κυπριακής Δημοκρατίας να στηρίξει τη Λάνα Νουσεϊμπέ κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.

Γιατί στην εξωτερική πολιτική το μέγεθος ενός κράτους δεν καθορίζει υποχρεωτικά και το μέγεθος της επιρροής του. Εκείνο που το καθορίζει είναι η διορατικότητα των επιλογών του, η ποιότητα των συμμαχιών του και η ικανότητά του να βρίσκεται παρόν εκεί όπου λαμβάνονται οι σημαντικές αποφάσεις.

Και η Κύπρος οφείλει να είναι παρούσα.

Του Κωνσταντίνου Καρσερά