Γιατί δεν είναι «Νέα Γιάλτα» η αυριανή σύναξη Τραμπ, Σι και Πούτιν

Header Image

Η Ρωσία έχει απολέσει μεγάλο μέρος της επιρροής της στην Ευρώπη, ενώ η διεθνής της παρουσία έχει περιοριστεί σε αρκετά μέτωπα. Κυρίως, όμως, έχει βρεθεί σε μια αυξανόμενη οικονομική και διπλωματική εξάρτηση από την Κίνα, αναδεικνύοντας στην ουσία μια από τις σημαντικότερες αντιφάσεις της σημερινής ρωσικής πολιτικής

 

Η  συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Κίνα προκαλεί συζητήσεις ότι πρόκειται για μια ενδεχόμενη «Νέα Γιάλτα». Η ρωσική προπαγάνδα, αλλά και ορισμένα δυτικά Μέσα Ενημέρωσης, επιχειρούν να προσδώσουν στη συνάντηση ιστορικές διαστάσεις, παρουσιάζοντάς την ως μια νέα σύναξη των ηγετών που θα καθορίσουν τη γεωπολιτική τάξη στον πλανήτη. Πρόκειται, ωστόσο, για έναν ιστορικό παραλληλισμό που περισσότερο εξυπηρετεί πολιτικές και επικοινωνιακές σκοπιμότητες παρά ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Η Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945, ήταν η συνάντηση των ηγετών των τριών νικητριών δυνάμεων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Στάλιν, ο Ρούσβελτ και ο Τσόρτσιλ συναντήθηκαν σε μια ιστορική συγκυρία, κατά την οποία η στρατιωτική έκβαση του πολέμου είχε ουσιαστικά κριθεί. Ο Κόκκινος Στρατός είχε προελάσει μέχρι το Βερολίνο και η Σοβιετική Ένωση αναδεικνυόταν σε μία από τις δύο κυρίαρχες παγκόσμιες δυνάμεις. Ο Στάλιν βρισκόταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ως νικητής, με στρατιωτική ισχύ και εδαφικά τετελεσμένα που του επέτρεπαν να διεκδικεί και να επιβάλλει τη διαμόρφωση της μεταπολεμικής Ευρώπης.

Σήμερα, η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν βρίσκεται στη θέση του Στάλιν. Είναι ο ηγέτης μιας χώρας που έχει εμπλακεί σε έναν πόλεμο τον οποίο η ίδια προκάλεσε, με τεράστιο ανθρώπινο, οικονομικό και γεωπολιτικό κόστος. Ένας πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με τους αρχικούς σχεδιασμούς του Κρεμλίνου και που έχει καταντήσει εφιάλτης  για τον Ρώσο Πρόεδρο. Η Ρωσία έχει απολέσει μεγάλο μέρος της επιρροής της στην Ευρώπη, ενώ η διεθνής της παρουσία έχει περιοριστεί σε αρκετά μέτωπα. Κυρίως, όμως, έχει βρεθεί σε μια αυξανόμενη οικονομική και διπλωματική εξάρτηση από την Κίνα, αναδεικνύοντας στην ουσία μια από τις σημαντικότερες αντιφάσεις της σημερινής ρωσικής πολιτικής.

Η Κίνα του Σι Τζινπίνγκ μπορεί να εμφανίζεται ως ένας σύμμαχος που προσφέρει διπλωματική στήριξη στη Μόσχα. Είναι, όμως, μια ανερχόμενη παγκόσμια δύναμη με τεράστιες οικονομικές και στρατηγικές φιλοδοξίες, και η οποία γνωρίζει πολύ καλά ότι η αποδυνάμωση της Ρωσίας διευρύνει τη δική της επιρροή. Δεν χρειάζεται να προσαρτήσει εδάφη για να επεκτείνει την παρουσία της στη ρωσική Άπω Ανατολή και στη Σιβηρία. Της αρκεί να ενισχύει την οικονομική, εμπορική και ενεργειακή της διείσδυση σε μια Ρωσία που έχει ολοένα και λιγότερες εναλλακτικές επιλογές.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Βλαδιβοστόκ, το οποίο από το 2023 έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για την κινεζική διαμετακομιστική δραστηριότητα, καθώς η Κίνα μπορεί να χρησιμοποιεί το λιμάνι για τη μεταφορά εσωτερικών φορτίων. Αυτή είναι μια εξέλιξη που αποτυπώνει τη διεύρυνση της κινεζικής οικονομικής παρουσίας σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για τη Ρωσία.

Το Πεκίνο έχει κάθε λόγο να διατηρεί μια Ρωσία ισχυρή ώστε να μην καταρρεύσει, αλλά ταυτόχρονα αρκετά εξαρτημένη ώστε να μην μπορεί να αμφισβητήσει την κινεζική πρωτοκαθεδρία στην Ασία. Η σχέση των δύο χωρών δεν είναι πλέον μια σχέση ισότιμων δυνάμεων. Η οικονομική και γεωπολιτική ανισορροπία διευρύνεται και η Μόσχα γνωρίζει ότι οι επιλογές της περιορίζονται.

Από την άλλη πλευρά, ούτε ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε θέση να προσφέρει στον Πούτιν όσα ενδεχομένως προσδοκά το Κρεμλίνο. Ο Αμερικανός Πρόεδρος μπορεί να επιδιώξει προσωπικές συνεννοήσεις, να αλλάξει τη διπλωματική προσέγγιση της Ουάσιγκτον και να προωθήσει οικονομικές συμφωνίες. Δεν μπορεί, όμως, να αγνοεί επ' αόριστον τους θεσμικούς περιορισμούς του αμερικανικού πολιτικού συστήματος.  

Η απώλεια του ελέγχου της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας από τους Ρεπουμπλικανούς περιορίζει την πολιτική ευχέρεια του Τραμπ.

Επομένως, ακόμη και αν ο Αμερικανός Πρόεδρος επιθυμεί μια προσέγγιση με τη Μόσχα, δεν είναι αυτονόητο ότι μπορεί να της προσφέρει τα ουσιαστικά ανταλλάγματα που επιδιώκει ο Πούτιν. Η άρση των κυρώσεων, η αποκατάσταση των σχέσεων με τη Δύση και η αναγνώριση των ρωσικών επιδιώξεων στην Ουκρανία δεν αποτελούν προσωπικές αποφάσεις και δεν μπορούν να επιβληθούν,  κυρίως μετά τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές

Τι απομένει, λοιπόν, στον Ρώσο Πρόεδρο από αυτή τη συνάντηση;

Ασφαλώς, ένα σημαντικό επικοινωνιακό όφελος. Η εικόνα του Πούτιν δίπλα στον Τραμπ και τον Σι Τζινπίνγκ θα αξιοποιηθεί από το Κρεμλίνο για να παρουσιαστεί η Ρωσία ως χώρα που δεν απομονώνεται και εξακολουθεί να συμμετέχει στις κορυφαίες διεθνείς διεργασίες. Θα αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο της ρωσικής προπαγάνδας κυρίως προς το εσωτερικό ακροατήριο. 

Ωστόσο, η παρουσία στο ίδιο τραπέζι δεν συνεπάγεται ισότιμη θέση ισχύος. Οι δύο άλλοι ηγέτες γνωρίζουν τις στρατιωτικές, οικονομικές και γεωστρατηγικές αδυναμίες της σημερινής Ρωσίας. Μπορούν να συνομιλούν με τον Πούτιν, να αξιοποιούν αυτό το οποίο  εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι διατεθειμένοι ή ότι έχουν τη δυνατότητα να αναβαθμίσουν ουσιαστικά τη διεθνή θέση του.

Το πραγματικό γεωπολιτικό παράδοξο είναι ότι ο Πούτιν, στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει τη ρωσική αυτοκρατορική ισχύ, οδηγεί τη Ρωσία σε μια ολοένα και μεγαλύτερη εξάρτηση από την Κίνα. Ξεκίνησε έναν πόλεμο -φόβητρο για την Ευρώπη για να αποτρέψει την υποτιθέμενη περικύκλωση της Ρωσίας και να επαναφέρει τη χώρα του στο κέντρο των διεθνών εξελίξεων. Στην ουσία και εκ του αποτελέσματος, έχει καταστρέψει πλήρως τις στρατηγικές επιλογές της Μόσχας, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη θέση του Πεκίνου.

Γι' αυτό ο χαρακτηρισμός «Νέα Γιάλτα» είναι παραπλανητικός. Δεν έχουμε τρεις νικητές που συναντώνται για να μοιράσουν τον μεταπολεμικό κόσμο. Έχουμε τρεις ηγέτες με διαφορετικές επιδιώξεις, διαφορετικές δυνατότητες και, κυρίως, άνισα διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα.

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.