Εγκλωβισμός στην ατέρμονη διαδικασία των εντυπώσεων - Η καλλιέργεια ψευδαισθήσεων για τη συνάντηση Φιντάν-Φίτο και το γενικόλογο αφήγημα της ε/κ πλευράς

Header Image

Αυτή η διαρκής ανακύκλωση της «αναμονής» λειτουργεί ως πολιτικό σωσίβιο ενόψει της προεκλογικής περιόδου. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποδείξει ότι η στρατηγική της αποδίδει καρπούς και ότι η Λευκωσία κρατά την πρωτοβουλία των κινήσεων, αποφεύγοντας όμως να αναμετρηθεί με τις πραγματικές απαιτήσεις μιας τέτοιας διαδικασίας.

Η διπλωματική διαχείριση του Κυπριακού είχε ως αξίωμα την έντονη επικοινωνιακή εικόνα που συχνά-πυκνά επιχειρεί να οικοδομήσει ο σημερινός Πρόεδρος, από τη μια, και τη σκληρή πραγματικότητα των συσχετισμών, από την άλλη.

Στο επίκεντρο αυτής της προσέγγισης βρίσκεται η αγωνία του Νίκου Χριστοδουλίδη και της ελληνοκυπριακής πλευράς να προβάλλει διαρκώς «σημεία προόδου» ή την προσδοκία μιας επικείμενης κινητικότητας. Πρόκειται για μια τακτική που υπαγορεύεται πρωτίστως από εσωτερικούς επικοινωνιακούς και προεκλογικούς υπολογισμούς, επιτρέποντάς του να συντηρεί ένα γενικόλογο αφήγημα «ετοιμότητας για λύση», ενώ στην ουσία η διαχείρισή του, όπως εξάλλου και εκείνη της τ/κ πλευράς, εγκλωβίζεται σε ένα επίπεδο ευχολογίων που δεν παράγει απτό αποτέλεσμα επειδή δεν υπάρχει καμία διαφοροποίηση των δεδομένων που παράγει η στάση της Τουρκίας.

Η συστηματική προσπάθεια του Προεδρικού Μεγάρου να παρουσιάζει κάθε διπλωματική επαφή ως προάγγελο ουσιαστικών εξελίξεων αποτυπώθηκε ανάγλυφα με αφορμή τη μετάβαση του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ειδικού αντιπροσώπου της ΕΕ για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, στην Άγκυρα.

Πριν από τη συνάντησή του με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, η Λευκωσία, τόσο μέσω διαρροών σε φιλικά προσκείμενα μέσα ενημέρωσης όσο και με τις δηλώσεις που ακολούθησαν του ίδιου του Προέδρου και των συνεργατών του, η εικονική πραγματικότητα είχε μετατραπεί αίφνης σε «πραγματικότητα» γιατί βολεύει αυτό το αφήγημα της σημερινής Προεδρίας. Εν ολίγοις καλλιεργήθηκε η εντύπωση ότι ο κ. Χριστοδουλίδης λειτουργεί ως κεντρικός συνομιλητής και σχεδόν ως εκπρόσωπος της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Αντόνιο Γκουτέρες αφού επικαλείται αναφορές των διεθνών πρωταγωνιστών τις οποίες εκφράζουν προς τον ίδιο, χωρίς ωστόσο καμία επιβεβαίωση.

 

Ανταλλάγματα και ψευδαισθήσεις

Με αυτόν τον τρόπο, ο Πρόεδρος και οι συνεργάτες του, και διά της βοήθειας ορισμένων πρόθυμων ΜΜΕ, επιχείρησαν να περάσουν στο εσωτερικό ακροατήριο το μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μεταβαίνει διά του Ραφαέλε Φίτο στην Άγκυρα με μια συγκεκριμένη πρόταση η οποία έχει να κάνει με την έναρξη των διακοπέντων συζητήσεων για την τελωνειακή ένωση ΕΕ – Τουρκίας, με αντάλλαγμα την επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό.

Αυτή η διαρκής ανακύκλωση της «αναμονής» λειτουργεί ως πολιτικό σωσίβιο ενόψει της προεκλογικής περιόδου. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποδείξει ότι η στρατηγική της αποδίδει καρπούς και ότι η Λευκωσία κρατά την πρωτοβουλία των κινήσεων, αποφεύγοντας όμως να αναμετρηθεί με τις πραγματικές απαιτήσεις μιας τέτοιας διαδικασίας.

Ωστόσο, αυτή η επικοινωνιακή κατασκευή προσκρούει στα θεσμικά δεδομένα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως προκύπτει από την επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο εκσυγχρονισμός της Τελωνειακής Ένωσης παραμένει πολιτικά παγωμένος, καθώς το Συμβούλιο της ΕΕ -δηλαδή τα 27 κράτη μέλη σε διακυβερνητικό επίπεδο- δεν έχει εγκρίνει τις διαπραγματευτικές οδηγίες που εκκρεμούν από το 2016. Συνεπώς, ούτε η πρόεδρος της Επιτροπής ούτε ο κ. Φίτο είχαν τη θεσμική εξουσιοδότηση να προσφέρουν στην Άγκυρα ένα τέτοιο αντάλλαγμα. Η εμφάνιση μιας τέτοιας προοπτικής ως «κλειδωμένης» διπλωματικής κίνησης αποκαλύπτει την προτεραιότητα που δίνεται στη δημιουργία εντυπώσεων έναντι της ουσίας.

 

Συγκλίνουσα ακινησία και ρητορικές

Η έκβαση της συνάντησης Φίτο–Φιντάν στην Άγκυρα επιβεβαίωσε το κενό περιεχομένου αυτής της ρητορικής. Η ανακοίνωση του εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιορίστηκε στις συνήθεις γενικόλογες διατυπώσεις περί «διατήρησης του διαλόγου» και στην επανάληψη της πάγιας εκτίμησης ότι η πρόοδος στο Κυπριακό θα δημιουργούσε ένα θετικότερο περιβάλλον για τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Καμία φόρμουλα άμεσης διασύνδεσης δεν επιβεβαιώθηκε.

Από την πλευρά της, η Άγκυρα, ακολουθώντας τη δική της ατζέντα, έσπευσε να κλείσει κάθε τέτοιο παράθυρο. Όπως σημείωνε και χθεσινό ρεπορτάζ του «Π» του Στέφανου Ευριπίδου:

- Ο Χακάν Φιντάν απέρριψε ρητά τη σύνδεση της Τελωνειακής Ένωσης με το Κυπριακό, δηλώνοντας ότι οι σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ δεν μπορούν να «κρατούνται όμηροι» από την Κυπριακή Δημοκρατία.

- Τόσο η τουρκική κυβέρνηση όσο και η τουρκοκυπριακή ηγεσία αρνούνται καν να αναγνωρίσουν τον Ραφαέλε Φίτο ως ειδικό αντιπρόσωπο για το Κυπριακό, συνομιλώντας μαζί του αποκλειστικά υπό την ιδιότητά του ως αντιπροέδρου της Επιτροπής.

- Η Τουρκία προτάσσει τέσσερις συγκεκριμένες απαιτήσεις (εκσυγχρονισμό Τελωνειακής Ένωσης, συμμετοχή στην πρωτοβουλία «Made in EU», απελευθέρωση θεωρήσεων εισόδου παρά τη μη εκπλήρωση έξι βασικών κριτηρίων, και ένταξη στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς άμυνας), επιδιώκοντας οφέλη χωρίς πολιτικό κόστος στο Κυπριακό.

 

Η σύμπτωση της αδράνειας

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ουσιαστική σύμπτωση των δύο πλευρών με άξονα την αδράνεια. Από τη μια, η Άγκυρα επιδιώκει την πλήρη αποσύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων από το Κυπριακό, όπως εξάλλου δήλωσε την Παρασκευή ο Χακάν Φιντάν, για να αποκομίσει οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη χωρίς υποχωρήσεις, η δε Λευκωσία επικαλείται μια «εικονική» διασύνδεση χωρίς να έχει προετοιμάσει το έδαφος, αρκούμενη στη διαχείριση της εικόνας της.

Ενώ ο κ. Χριστοδουλίδης διακηρύσσει σε κάθε ευκαιρία την ετοιμότητά του για επανέναρξη των συνομιλιών, στην πράξη αποφεύγει τις δύσκολες πολιτικές αποφάσεις, συντηρώντας ένα κλίμα προσδοκιών που λειτουργεί ως προεκλογικό αφήγημα, την ώρα που η διπλωματική διαδικασία διά της απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα εξαντλείται σε ατέρμονες συζητήσεις ακόμα και για δευτερεύοντα ζητήματα, όπως τα σημεία διέλευσης τα οποία όλο ανοίγουν και όλο σκοντάφτουν ακόμη και αυτά σε αντιφατικές κινήσεις των πλευρών.

 

Υπάρχει προηγούμενο

Η εμπειρία σχεδόν μιας δεκαετίας στασιμότητας αποδεικνύει ότι η «διπλωματία των διασυνδέσεων» δεν μπορεί να λειτουργήσει στο κενό ούτε να υποκατασταθεί από επικοινωνιακά πυροτεχνήματα. Η πρακτική αναδεικνύει ότι η διασύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό αποδίδει μόνο όταν εντάσσεται στη λεγόμενη κοινοτική μέθοδο, με βάση την οποία κινείται ο διάλογος και στηρίζεται σε δεσμευτικές, προσεκτικά σταθμισμένες αποφάσεις.

Για να υπάρξει πραγματική πρόοδος και όχι απλή ανακύκλωση ευχολογίων, απαιτείται μια σαφής, δεσμευτική φόρμουλα δύο παράλληλων και αλληλοϋποστηριζόμενων προσεγγίσεων. Κάτι που οδήγησε στο 2004 αλλά και στη σχεδόν συμφωνία του 2017 στο Κράν Μοντανά.

Το ένα αφορά το επίπεδο των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία σε συνεννόηση με την ΕΕ να ανακοινώσουν την επανέναρξη συνομιλιών για την ουσία του προβλήματος στη βάση και του πλαισίου των έξι σημείων του Γενικού Γραμματέα, με αποφυγή ατέρμονου διαλόγου αλλά με ημερομηνία λήξης και αφού προηγουμένως έχει διασφαλιστεί και επαληθευτεί η δέσμευση της Τουρκίας και των δύο ηγετών στην Κύπρο ως προς την ουσία και τη μεθοδολογία.

Το άλλο αφορά το επίπεδο της ΕΕ των 27 κρατών μελών με προηγούμενη συγκατάθεση τόσο της Κύπρου όσο και της Ελλάδας. Εν ολίγοις τα κράτη θα πρέπει να υιοθετήσουν κοινή διαπραγματευτική θέση, αίροντας τα υφιστάμενα βέτο και εξουσιοδοτώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις για την ενισχυμένη Τελωνειακή Ένωση με βάση το χρονοδιάγραμμα που θα οριστεί για τις συνομιλίες για το Κυπριακό.

Μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει πολιτικό θάρρος, ρεαλισμό και ξεκάθαρη αποτύπωση των αμοιβαίων ανταλλαγμάτων. Όσο όμως η στρατηγική παραμένει εγκλωβισμένη στην ανάγκη παραγωγής εσωτερικών εντυπώσεων με στόχο τα προεκλογικά κέρδη, οι διακηρύξεις περί ετοιμότητας θα παραμένουν κενό γράμμα, παγιώνοντας ένα επικίνδυνο στάτους κβο από το οποίο δεν θα υπάρξει απεγκλωβισμός αλλά και το οποίο θα δημιουργήσει μια επικίνδυνη και ρέουσα μονιμότητα στο νησί.

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.