Το φαινόμενο Ελ Νίνιο απειλεί το πρωινό μας – Έρχονται εκρηκτικές ανατιμήσεις σε καφέ, ζάχαρη, κακάο

Ακριβότερος κινδυνεύει να γίνει ο πρωινός καφές, αλλά και αρκετά από τα προϊόντα που καταναλώνουμε καθημερινά, καθώς ένα ιδιαίτερα ισχυρό Ελ Νίνιο δημιουργεί νέους κινδύνους για την παγκόσμια αγροτική παραγωγή.

Το φαινόμενο, το οποίο επηρεάζει τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε πολλές περιοχές του πλανήτη, ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές ανατροπές στις καλλιέργειες καφέ, ζαχαροκάλαμου και κακάο.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του MarketWatch, οι ανησυχίες εντείνονται επειδή οι παραγωγοί βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με σημαντικές αυξήσεις στο κόστος καυσίμων, λιπασμάτων και μεταφορών. Εάν οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες περιορίσουν και την παραγωγή, οι πιέσεις στις τιμές θα μπορούσαν να ενισχυθούν ακόμη περισσότερο.

Οι μετεωρολόγοι χρησιμοποιούν ανεπίσημα τον όρο «σούπερ Ελ Νίνιο» για να περιγράψουν ένα φαινόμενο εξαιρετικά μεγάλης έντασης, το οποίο μπορεί να επηρεάσει τις καιρικές συνθήκες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν για δύσκολο χειμώνα

Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο δεν είναι ίδιες σε όλες τις χώρες. Σε ορισμένες περιοχές προκαλεί παρατεταμένη ξηρασία και υψηλές θερμοκρασίες, ενώ σε άλλες μπορεί να φέρει καταρρακτώδεις βροχές και πλημμύρες.

Αυτό σημαίνει ότι η ίδια κλιματική διαταραχή μπορεί να καταστρέψει καλλιέργειες σε μια χώρα και να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για την παραγωγή σε κάποια άλλη.

Η Ρουκάγια Ιμπραΐμ, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της BCA Research, επισημαίνει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τη μείωση των διαθέσιμων ποσοτήτων αγροτικών προϊόντων.

Η περίοδος από τον Νοέμβριο μέχρι τον Ιανουάριο θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς τότε συνήθως κορυφώνεται η ένταση του Ελ Νίνιο.

Ωστόσο, οι συνέπειες στην αγορά τροφίμων δεν εμφανίζονται απαραίτητα αμέσως. Ανάλογα με την καλλιέργεια και την εποχή συγκομιδής, μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες μέχρι να αποτυπωθούν οι απώλειες στην παραγωγή και στις τιμές.

Ο καφές κινδυνεύει να γίνει ακόμη πιο ακριβός

Ένα από τα προϊόντα που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι ο καφές.

Η Βραζιλία, η οποία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς παγκοσμίως, ενδέχεται να αντιμετωπίσει περιόδους ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών και περιορισμένων βροχοπτώσεων σε συγκεκριμένες καλλιεργητικές περιοχές.

Για τα καφεόδεντρα, η επάρκεια νερού κατά την ανθοφορία είναι καθοριστικής σημασίας. Εάν επικρατήσει παρατεταμένη ξηρασία, οι αποδόσεις μπορεί να μειωθούν, περιορίζοντας τις ποσότητες που θα φτάσουν στη διεθνή αγορά.

Ο αναλυτής αγορών Τζιμ Ρόμερ επισημαίνει, πάντως, ότι η εξέλιξη των τιμών θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές καιρικές συνθήκες. Εάν σημειωθούν βροχοπτώσεις την κατάλληλη περίοδο, η παραγωγή θα μπορούσε να διατηρηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα.

Παρά το γεγονός ότι τα προθεσμιακά συμβόλαια καφέ είχαν υποχωρήσει σχεδόν 11% από τις αρχές του 2026, αυτή η μείωση δεν έχει γίνει απαραίτητα αισθητή στους καταναλωτές.

Επιχειρηματίες του κλάδου υποστηρίζουν ότι εξακολουθούν να αγοράζουν κόκκους καφέ σε υψηλές τιμές, καθώς οι προμηθευτές συνεχίζουν να μετακυλίουν προηγούμενες αυξήσεις του κόστους.

Μάλιστα, σε έρευνα του περιοδικού Fresh Cup, περισσότεροι από τους μισούς καβουρδιστές που συμμετείχαν δήλωσαν ότι σχεδιάζουν ανατιμήσεις μέσα στο 2027.

Η ζάχαρη έχει ήδη πάρει την ανηφόρα

Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στη διεθνή αγορά ζάχαρης, όπου οι τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων έχουν καταγράψει άνοδο σχεδόν 37% από την αρχή του έτους.

Η ανησυχία επικεντρώνεται κυρίως στη Βραζιλία και στην Ινδία, δύο χώρες με καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια παραγωγή.

Στη Βραζιλία, οι υπερβολικές βροχοπτώσεις μπορούν να καθυστερήσουν τη συγκομιδή και την επεξεργασία του ζαχαροκάλαμου, περιορίζοντας τις διαθέσιμες ποσότητες στην αγορά.

Αντίθετα, στην Ινδία ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά την ξηρασία, η οποία μπορεί να μειώσει την παραγωγικότητα των καλλιεργειών.

Οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν όχι μόνο την τιμή της ζάχαρης, αλλά και το κόστος παραγωγής σε γλυκίσματα, αναψυκτικά και άλλα συσκευασμένα τρόφιμα.

Ανησυχία και για τη σοκολάτα

Στο επίκεντρο βρίσκεται επίσης η παραγωγή κακάο στη Δυτική Αφρική.

Η Ακτή Ελεφαντοστού και η Γκάνα αποτελούν βασικούς προμηθευτές της παγκόσμιας αγοράς, με τις καλλιέργειές τους να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις βροχοπτώσεις.

Εάν οι βροχές περιοριστούν σημαντικά κατά την ξηρή περίοδο, υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί αρνητικά η ανάπτυξη των καρπών και να μειωθούν οι αποδόσεις.

Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει νέες πιέσεις στις τιμές του κακάο, επηρεάζοντας στη συνέχεια και το κόστος παραγωγής της σοκολάτας.

Παρότι οι διεθνείς τιμές του κακάο είχαν παρουσιάσει υποχώρηση άνω του 4% από τις αρχές του έτους, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι καιρικές εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν την εικόνα.

Καύσιμα και λιπάσματα επιβαρύνουν την κατάσταση

Το πρόβλημα για τους παραγωγούς δεν περιορίζεται στις πιθανές καταστροφές από την ξηρασία ή τις πλημμύρες.

Όπως αναφέρει το MarketWatch, το κόστος του ντίζελ έχει αυξηθεί σχεδόν 75% σε ετήσια βάση, ενώ οι τιμές των λιπασμάτων καταγράφουν άνοδο περίπου 20%.

Οι αυξήσεις αυτές επιβαρύνουν την παραγωγή, ακόμη και όταν οι καιρικές συνθήκες είναι ευνοϊκές.

Ο Ντάριν Νιούσομ, αναλυτής της Barchart, σημειώνει ότι πολλοί αγρότες δεν έχουν καταφέρει να αντισταθμίσουν τις επιπλέον δαπάνες μέσω υψηλότερων τιμών πώλησης των προϊόντων τους.

Εάν προστεθεί και μια κακή συγκομιδή, οι οικονομικές πιέσεις ενδέχεται να γίνουν ακόμη μεγαλύτερες.

Στην αβεβαιότητα συμβάλλουν επίσης οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι συνέπειες των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, που επηρεάζουν την ενέργεια, τις μεταφορές και την προμήθεια αγροτικών εφοδίων.

Πότε θα φανούν οι ανατιμήσεις

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο δεν συνεπάγεται αυτομάτως αύξηση των τιμών σε όλα τα προϊόντα.

Η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από την ένταση των φαινομένων, τις χώρες που θα πληγούν, τις διαθέσιμες ποσότητες και την κατάσταση της διεθνούς αγοράς.

Επιπλέον, οι αυξήσεις στις πρώτες ύλες δεν περνούν πάντοτε αμέσως στο ράφι. Μεσολαβούν τα συμβόλαια προμήθειας, η επεξεργασία, οι μεταφορές και οι εμπορικές αποφάσεις των επιχειρήσεων.

Το βέβαιο είναι ότι η παγκόσμια αγορά τροφίμων βρίσκεται μπροστά σε μια ακόμη περίοδο αβεβαιότητας, με τον καφέ, τη ζάχαρη και τη σοκολάτα να συγκαταλέγονται στα προϊόντα που ενδέχεται να δεχθούν τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Και κάπως έτσι, ένα καιρικό φαινόμενο που εκδηλώνεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά θα μπορούσε τελικά να γίνει αισθητό στην πιο συνηθισμένη καθημερινή μας συνήθεια: στον πρωινό καφέ.