Στη Νέα Υόρκη το Κυπριακό, εδώ το βιολί του 2028: Στον προεκλογικό πυρετό από πολύ νωρίς, με όχημα το Κυπριακό

Η πρόωρη προεδρολογία ενόψει του 2028 αποτελεί σημείο αναφοράς καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγχρονης πολιτικής ζωής της Κυπριακής Δημοκρατίας. Βρισκόμαστε, ωστόσο, ενώπιον μιας ιδιότυπης προεκλογικής περιόδου, κατά την οποία οι πρωταγωνιστές επιχειρούν ήδη να προσδώσουν στόχους και πολιτική προοπτική στις δυνητικές τους υποψηφιότητες, διαμορφώνοντας παράλληλα το πεδίο πάνω στο οποίο θα δοθεί η μάχη. Αυτό, δε, γίνεται την ίδια στιγμή κατά την οποία κύλησε πολύ νερό στα αυλάκι για τις πιθανότητες να υπάρξουν οι όποιες εξελίξεις, ή έστω μια κίνηση μπροστά, στο Κυπριακό.

Εν ολίγοις, 17 μήνες πριν τις εκλογές του ’28, αυτή η πρόωρη προεδρολογία έχει ήδη γίνει μέρος της καθημερινής πολιτικής ατζέντας. Το παράδοξο, ωστόσο, είναι ότι ο πρώτος που φαίνεται να κινείται μέσα σε αυτό το περιβάλλον είναι ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, παρότι εξακολουθεί δημοσίως να δηλώνει ότι δεν έχει λάβει τελική απόφαση για το 2028 και ότι το ζήτημα θα τον απασχολήσει το 2027. Δεν μπορούσε να πει κάτι διαφορετικό. Για τον απλούστατο λόγο πως δεν θα φάνταζε συνεπής με τις διακηρύξεις του περί ειλικρινών προσπαθειών στο Κυπριακό. Ωστόσο, φαίνεται πως ενώ υπερμεγεθύνει τις προσδοκίες για πιθανές εξελίξεις, στην ουσία είναι αιχμάλωτος του επικοινωνιακού του οίστρου που έχει σχέση με την προσπάθεια επανεκλογής του.

Σε άλλους δρόμους 

Η πολιτική εξίσωση του Νίκου Χριστοδουλίδη είναι διαφορετική από εκείνη των κομμάτων. Ως εν ενεργεία Πρόεδρος έχει ήδη το πλεονέκτημα της θεσμικής παρουσίας αλλά ταυτόχρονα έχει να διαχειριστεί ένα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον στο οποίο ήδη καταγράφει σχεδόν 3,5 χρόνια Προεδρίας και εντός αυτού του πλαισίου θα πρέπει να πείσει ότι η δεύτερη θητεία του είναι αναγκαία για να ολοκληρώσει τους στόχους του.

Οι κινήσεις του τελευταίου διαστήματος δείχνουν ότι το Προεδρικό επιδιώκει να έχει ανοιχτούς διαύλους με περισσότερους του ενός πολιτικούς χώρους. 

- Κρατά το ΔΗΚΟ σε εγρήγορση και μάλιστα φρόντισε να το διεμβολίσει επισήμως σε σημείο που στελέχη του κόμματος, τα οποία συμμετέχουν στη κυβέρνηση, να εμφανίζονται κάθετα ότι το κόμμα έχει υποψήφιο, δηλαδή τον Χριστοδουλίδη. Σε αντίθεση με μια άλλη ομάδα στελεχών και τον πρόεδρο του κόμματος, οι οποίοι δηλώνουν ότι τις αποφάσεις θα πάρουν τα συντεταγμένα όργανα του  ΔΗΚΟ. Ωστόσο δεν θα πρέπει να αγνοηθεί το γεγονός πως από τη στιγμή κατά την οποία το μισό σχεδόν Υπουργικό Συμβούλιο έχει μέλη προερχόμενα από το ΔΗΚΟ, τότε, υποστηρίζουν πολλοί στο κόμμα, η συνεργασία παραμένει ενεργή και ότι το 2028 βρίσκεται, έστω στο βάθος, στην πολιτική εξίσωση. Ωστόσο είναι εξίσου ξεκάθαρο ότι δέσμευση υποστήριξης εκ νέου του σημερινού Προέδρου σαφώς δεν υφίσταται.

- Στον ίδιο σχεδιασμό μπορεί να ενταχθεί και η προσπάθεια διατήρησης επαφής με τον ευρύτερο κεντρώο χώρο. Η πρόσφατη αλλαγή ηγεσίας στην ΕΔΕΚ, με την εκλογή της 27χρονης Σοφίας Μακρή, ανοίγει μια νέα περίοδο διαβουλεύσεων και για τις μελλοντικές συνεργασίες του Κέντρου. ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ αλλά και ΔΗΠΑ έχουν ήδη συμφωνήσει να διατηρήσουν ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας τους.

Το κρίσιμο για τον Χριστοδουλίδη είναι επομένως να διατηρήσει μια πολιτική γεωγραφία στην οποία να μην εγκλωβιστεί αποκλειστικά σε έναν κομματικό χώρο. Και εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα της σχέσης του με τον ΔΗΣΥ.

Η δύσκολη εξίσωση στον ΔΗΣΥ 

Ο Δημοκρατικός Συναγερμός βρίσκεται μπροστά σε μια διαδικασία η οποία δεν αφορά μόνο το ποιος θα είναι υποψήφιος στις Προεδρικές. Αφορά και το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας του κόμματος μετά την κρίση που ακολούθησε τις εκλογές του 2023.

Η Αννίτα Δημητρίου φαίνεται να διαθέτει ισχυρό έρεισμα στη βάση του κόμματος. Σε πρόσφατη έρευνα της IMR για τον REPORTER, μεταξύ 700 μελών του ΔΗΣΥ με δικαίωμα ψήφου στις εσωκομματικές εκλογές, το 58% τάχθηκε υπέρ αυτόνομης κομματικής υποψηφιότητας. Στο υποθετικό εσωκομματικό σκηνικό η Δημητρίου καταγράφεται με 48%, ο Αβέρωφ Νεοφύτου με 36% και ο Γιώργος Παμπορίδης με 7%. Όταν όμως προστίθεται στο σενάριο ο Νίκος Χριστοδουλίδης, η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά, γεγονός που καταδεικνύει τη διείσδυση του Προέδρου στη δεξαμενή του ΔΗΣΥ.

Αν θα πρέπει με αυτά τα δεδομένα να σημειωθεί το μείζον πολιτικό ζήτημα εντός του ΔΗΣΥ και με βάση τις τελευταίες δηλώσεις του Αβέρωφ Νεοφύτου για τη δική του υποψηφιότητα, τότε η διαδικασία επιλογής υποψηφίου εντός του ΔΗΣΥ μπορεί να μετατραπεί από διαδικασία ανάδειξης υποψηφίου σε δοκιμασία συνοχής του κόμματος.

Σαν έτοιμος από καιρό

Είναι προφανές ότι ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ έχει αφήσει ανοικτό, αλλά ολοένα πιο ευδιάκριτο, το ενδεχόμενο δικής του υποψηφιότητας. Παράλληλα, έχει συνδέσει τις αποφάσεις του με την πορεία του Κυπριακού. Κυριολεκτικώς δεν γνωρίζουμε αν αυτή η προϋπόθεση θα ισχύει, όχι τις επόμενες ημέρες αλλά ίσως τις επόμενες ώρες. Αυτό δημιουργεί, όπως μας λέχθηκε από το κόμμα, μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση. Από τη μία, υπάρχει η κομματική διαδικασία και η πιθανότητα υποψηφιότητας της Αννίτας Δημητρίου. Από την άλλη, υπάρχει ένας πρώην Πρόεδρος του κόμματος που δεν έχει εγκαταλείψει τη δική του πολιτική διαδρομή, ο οποίος μάλιστα εμφανίζεται αποφασισμένος να τα παίξει όλα για όλα. Και στο βάθος υπάρχει ο Χριστοδουλίδης, ο οποίος εξακολουθεί να διαθέτει πρόσβαση σε τμήμα της βάσης του ΔΗΣΥ.

Το ζητούμενο για το κόμμα τους επόμενους μήνες θα είναι επομένως να εμμένει στη διαδικασία η οποία να εκλέξει υποψήφιο χωρίς να παραγάγει παράλληλα εσωτερική διάσπαση. Στο κόμμα, μετά και τις τελευταίες δηλώσεις του Αβέρωφ Νεοφύτου για τις προθέσεις του να κινηθεί ανεξαρτήτως των εσωτερικών διεργασιών, δημιουργεί τουλάχιστον αμηχανία επί του παρόντος.

Υπερισχύει το πολιτικό πλαίσιο 

Στο ΑΚΕΛ η λογική είναι διαφορετική. Το κόμμα δεν φαίνεται να βιάζεται να κλειδώσει πρόσωπο. Προτάσσει πρώτα το πολιτικό πλαίσιο και μετά τον υποψήφιο.

Ο Στέφανος Στεφάνου έχει καταστήσει σαφές ότι προτεραιότητα αποτελούν οι προγραμματικές συγκλίσεις και η δημιουργία ενός ευρύτερου προοδευτικού πόλου. Το Κυπριακό, η ακρίβεια, το στεγαστικό και γενικότερα ζητήματα που αφορούν την κοινωνική πολιτική αποτελούν βασικούς άξονες της στρατηγικής που περιγράφει η ηγεσία του κόμματος.

Σε σχέση με τον Ανδρέα Μαυρογιάννη και πιθανή εκ νέου στήριξή του, η ηγεσία του κόμματος θεωρεί ότι δεν είναι παραγωγικό να αποκλειστεί από τη διαδικασία, όπως και οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, στη λογική ότι το κόμμα δεν έχει προχωρήσει ακόμη σε τέτοιες αποφάσεις. Είναι σαφές ότι η στάση του κόμματος δεν θα εκπηγάζει μόνο ως εσωκομματική υπόθεση. Το ΑΚΕΛ αναζητεί πρόσωπο που να μπορεί να λειτουργήσει σαν γέφυρα προς άλλες δυνάμεις. Η αλλαγή της διαδικασίας επιλογής υποψηφίου, που το κόμμα έχει θεσμοθετήσει, δίνει μάλιστα στην ηγεσία μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε να αναζητήσει μια ευρύτερα αποδεκτή επιλογή. Το ζήτημα που προκύπτει σε αυτή την εξίσωση είναι πως το κόμμα, όπως ήδη έχει γραφτεί στον «Π», βρίσκεται σε μια έντονη άσκηση επί χάρτου.

Τρία επίπεδα 

Με βάση επομένως τη σημερινή εικόνα είναι ξεκάθαρο πως η μάχη του 2028 διαμορφώνεται σε τρία κύρια επίπεδα: 

- Ο Χριστοδουλίδης επιχειρεί να διατηρήσει και να διευρύνει τον χώρο που του επέτρεψε να κυβερνήσει ως υποψήφιος με στήριξη από διαφορετικές πολιτικές δεξαμενές. Το ΔΗΚΟ αποτελεί σήμερα σημαντικό κομμάτι αυτής της εξίσωσης, χωρίς όμως να έχει κλείσει οριστικά το κεφάλαιο της επιλογής.

- Ο ΔΗΣΥ καλείται να αποφασίσει αν θα επενδύσει σε καθαρά κομματική υποψηφιότητα, πώς θα διαχειριστεί τη συνύπαρξη Αννίτας Δημητρίου και Αβέρωφ Νεοφύτου και κυρίως την πιθανότητα ο τέως του πρόεδρος να ακολουθήσει τελεσιδίκως μοναχικό δρόμο.

- Και το ΑΚΕΛ προσπαθεί να μετατρέψει την εκλογική του ανάκαμψη στις πρόσφατες Βουλευτικές σε ευρύτερη πολιτική συμμαχία, αναζητώντας πρόσωπο που να μπορεί να υπερβεί τα στενά όρια του κόμματος.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι κανένα από τα τρία στρατόπεδα δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει την εξίσωση. Γι' αυτό και οι επόμενοι μήνες θα έχουν μεγαλύτερη σημασία για τη διαμόρφωση των στρατοπέδων παρά για την επίσημη έναρξη της προεκλογικής περιόδου.

Το πολιτικό αφήγημα

Το 2028, άλλωστε, δεν θα κριθεί μόνο από τα ονόματα. Θα κριθεί από το ποιος θα καταφέρει να δημιουργήσει την πιο λειτουργική πολιτική συμμαχία, ποιος θα μπορέσει να μετατρέψει τις εσωκομματικές ισορροπίες σε κοινωνική απήχηση και, κυρίως, ποιος θα καταφέρει να τοποθετήσει το Κυπριακό και τα ζητήματα της καθημερινότητας σε ένα πολιτικό αφήγημα που θα μπορεί να απευθυνθεί πέρα από τον παραδοσιακό κομματικό του χώρο.

Εδώ είναι ακριβώς η ερμηνεία αυτού που διαφαίνεται, ότι η προεκλογική περίοδος έχει ήδη αρχίσει αλλά με άξονα μια σημαντική παράμετρο η οποία ακόμη δεν έχει σχέση με μια μάχη υποψηφίων. Επί του παρόντος διεξάγεται μια μάχη στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο βεβαίως, για το ποιοι θα είναι οι υποψήφιοι, ποιοι θα είναι οι σύμμαχοί τους και ποιοι πολιτικοί χώροι θα μείνουν διαθέσιμοι μέχρι την τελική ευθεία.