Η κρατική επιδότηση είναι ένα χρήσιμο εργαλείο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Όταν χρησιμοποιείται ορθολογικά, μπορεί να στηρίξει οικογένειες, επιχειρήσεις και πολιτικές όπως η πράσινη μετάβαση. Αρκεί να στηρίζεται σε σωστά κριτήρια, να μην δημιουργεί στρεβλώσεις ή ανισότητες και, κυρίως, να μην αποσκοπεί στην άγρα ψήφων. Για την επιτυχία, ωστόσο, ενός σχεδίου κρατικής επιχορήγησης υπάρχει άλλη μία σημαντική διάσταση. Πόσα από τα χρήματα της επιδότησης καταλήγουν πραγματικά στην τσέπη του πολίτη που τυγχάνει στήριξης και πόσα μεταφέρονται στον παροχέα υπηρεσιών ή στον προμηθευτή μέσω υψηλότερων τιμών;
Ποιος επωφελείται από τις επιδοτήσεις;
Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζονται διάφορα σχέδια επιχορηγήσεων. Από την προσχολική εκπαίδευση μέχρι τα φωτοβολταϊκά και την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών. Το ερώτημα είναι κατά πόσο το κράτος αρκείται στο «φαίνεσθαι», δηλαδή στις εντυπωσιακές και γενναιόδωρες εξαγγελίες και στην επικοινωνιακή προβολή των παροχών, ή αν προχωρεί και στην ουσιαστική αξιολόγηση του αποτελέσματος, διασφαλίζοντας ότι η χορηγία μεταφράζεται σε πραγματική οικονομική ελάφρυνση για τον πολίτη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Σχέδιο Επιδότησης Διδάκτρων Παιδιών, που εφαρμόζεται από το 2022. Αφορμή για προβληματισμό δίνει η πρόσφατη έρευνα του Συνδέσμου Ιδιωτικής Προσχολικής Εκπαίδευσης Κύπρου, στην οποία καταγράφονται προβλήματα βιωσιμότητας των ιδιωτικών σταθμών και διατυπώνεται αίτημα επέκτασης των επιδοτήσεων μέχρι την ηλικία των έξι ετών. Παράλληλα, σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων θεωρεί ότι αντιμετωπίζει αθέμιτο ανταγωνισμό από τα δημόσια νηπιαγωγεία.
Είναι θεμιτό οι ιδιωτικοί σταθμοί να διεκδικούν μεγαλύτερη στήριξη. Εξίσου θεμιτό, όμως, είναι το κράτος να εξετάζει κατά πόσο οι υφιστάμενες επιδοτήσεις πέτυχαν τον σκοπό τους, προτού αποφασίσει να τις επεκτείνει. Πόσο αυξήθηκαν τα δίδακτρα των ιδιωτικών νηπιαγωγείων από το 2022 μέχρι σήμερα; Πόσο από αυτή την αύξηση δικαιολογείται από το λειτουργικό κόστος και πόσο ενδεχομένως συνδέεται με την επιδότηση; Πόσα πλήρωναν οι γονείς πριν και πόσα πληρώνουν σήμερα, αφού αφαιρεθεί η κρατική ενίσχυση; Και σε ποιον βαθμό οι όποιες αυξήσεις διδάκτρων αντανακλώνται στις απολαβές των εργαζομένων οι οποίοι θεωρούνται χαμηλόμισθοι; Η ίδια η Πολιτεία φαίνεται να αναγνωρίζει τον κίνδυνο, καθώς στους όρους του σχεδίου προβλέπονται περιορισμοί για αυξήσεις διδάκτρων -με εξαιρέσεις.
Ανάλογα ερωτήματα προκύπτουν και στα φωτοβολταϊκά. Εάν μια εγκατάσταση κόστιζε €5.000 και, μετά την ανακοίνωση επιδότησης €1.500, η τιμή αυξανόταν στις €6.000, ο καταναλωτής θα εξοικονομούσε τελικά μόλις €500. Τα υπόλοιπα €1.000 της επιδότησης θα είχαν απορροφηθεί από την αύξηση της τιμής. Πρόκειται για υποθετικό παράδειγμα, που αναδεικνύει την ανάγκη παρακολούθησης της αγοράς.
Το ζητούμενο δεν είναι να ενοχοποιούνται οι επιχειρήσεις επειδή επιδιώκουν κέρδος. Είναι να διασφαλίζεται ότι οι επιδοτήσεις δεν δημιουργούν παρενέργειες στην αγορά και κυρίως ότι το όφελος καταλήγει στον πολίτη. Γι' αυτό και κάθε σχέδιο επιχορήγησης θα πρέπει να συνοδεύεται από παρακολούθηση των τιμών και ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του. Όχι μόνο πόσα χρήματα δόθηκαν και πόσοι επιδοτήθηκαν αλλά και πόσο πραγματικά ωφελήθηκαν οι πολίτες.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
