Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Η μάχη για τη Γερουσία θα καθορίσει την ισχύ του Τραμπ - Οι Δημοκρατικοί βλέπουν νίκη στη Βουλή

Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι προσέρχονται στις κάλπες σήμερα για τις ενδιάμεσες εκλογές (midterms), οι οποίες θα καθορίσουν εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα περάσει τα τελευταία δύο χρόνια της προεδρίας του με ένα Κογκρέσο που θα στηρίζει τις επιλογές του ή με ένα νομοθετικό σώμα ικανό να διερευνά τις ενέργειές του, να μπλοκάρει τους διορισμούς του και να εμποδίζει την ατζέντα του.

Στις εκλογές ανανεώνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, οι 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας, καθώς και οι κυβερνήτες 36 πολιτειών, ενώ παράλληλα διεξάγονται χιλιάδες πολιτειακές εκλογικές αναμετρήσεις και δημοψηφίσματα.

Δημοσκοπήσεις και ανεξάρτητοι αναλυτές εκτιμούν ότι οι Δημοκρατικοί έχουν σαφές προβάδισμα για να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής από τους Ρεπουμπλικανούς. Αντίθετα, η μάχη για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη και αναμένεται να κριθεί σε λίγες καθοριστικές αναμετρήσεις, κυρίως σε πολιτείες όπου ο Τραμπ επικράτησε με άνεση πριν από δύο χρόνια.

Οι εκλογές ως δημοψήφισμα για τον Τραμπ

Οι ενδιάμεσες εκλογές διεξάγονται στο μέσο της τετραετούς προεδρικής θητείας και παραδοσιακά λειτουργούν ως πολιτική αξιολόγηση του εκάστοτε προέδρου. Η ιστορία δεν ευνοεί τον Τραμπ. Από το 1934 και μετά, το κόμμα του προέδρου χάνει κατά μέσο όρο 27 έδρες στη Βουλή στις ενδιάμεσες εκλογές, ενώ μόλις τρεις φορές κατάφερε να αυξήσει την κοινοβουλευτική του δύναμη. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει ενισχύσει αυτή τη διάσταση, καλώντας επανειλημμένα τους υποστηρικτές του να ψηφίσουν σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος. Όταν ξεκίνησε η δεύτερη θητεία του, η δημοτικότητά του ξεπερνούσε οριακά το 50%. Σήμερα κινείται γύρω στο 38%, ποσοστό χαμηλότερο ακόμη και από εκείνο που κατέγραφε στο αντίστοιχο σημείο της πρώτης του προεδρίας.

Η μεγαλύτερη πτώση σημειώθηκε μετά τις αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε συντονισμό με το Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου. Η σύγκρουση προκάλεσε αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές της Μέσης Ανατολής και εκτόξευσε την τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ κοντά στα τέσσερα δολάρια το γαλόνι, λίγες μόλις ημέρες αφότου ο Τραμπ είχε δηλώσει στο διάγγελμά του ότι οι τιμές είχαν πέσει κάτω από τα 2,30 δολάρια στις περισσότερες πολιτείες.

Το κόστος ζωής αποτελεί τη βασικότερη ανησυχία των ψηφοφόρων, οι οποίοι εμφανίζονται επικριτικοί απέναντι στη διαχείριση της οικονομίας από τον πρόεδρο. Οι εκτεταμένοι δασμοί που επέβαλε και η πολιτική του απέναντι στο Ιράν συνέβαλαν στην αύξηση των τιμών, ενώ πολλοί Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι δυσκολεύονται να αποστασιοποιηθούν από έναν πρόεδρο που απαιτεί δημόσια πίστη και σπάνια παραδέχεται τα λάθη του.

Η μάχη για τη Βουλή των Αντιπροσώπων

Η Βουλή, το κατώτερο σώμα του Κογκρέσου, εκλέγεται εξ ολοκλήρου κάθε δύο χρόνια. Η Ρεπουμπλικανική πλειοψηφία είναι εξαιρετικά οριακή: το κόμμα διαθέτει 218 έδρες, ακριβώς όσες χρειάζονται για τον έλεγχο του σώματος, ενώ έχει και τη στήριξη ενός ανεξάρτητου βουλευτή. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος μόλις τεσσάρων εδρών για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία.

Καθώς οι περισσότερες εκλογικές περιφέρειες θεωρούνται ασφαλείς για το ένα ή το άλλο κόμμα, η πραγματική μάχη δίνεται σε περιορισμένο αριθμό αμφίρροπων περιφερειών. Η ανάλυση του Cook Political Report κατατάσσει 18 περιφέρειες στην κατηγορία των «αμφίρροπων», εκ των οποίων οι 14 ελέγχονται σήμερα από Ρεπουμπλικανούς.

Μάλιστα, οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να αποκτήσουν τον έλεγχο της Βουλής ακόμη και χωρίς να κερδίσουν καμία από αυτές τις εξαιρετικά αμφίρροπες έδρες, εφόσον επικρατήσουν στις περιφέρειες που θεωρούνται ότι «γέρνουν» υπέρ τους. Οι εκτιμήσεις του Cook κάνουν λόγο για καθαρό κέρδος από 12 έως 25 έδρες.

Οι Ρεπουμπλικανοί επιχείρησαν να θωρακιστούν μέσω αναχαράξεων των εκλογικών χαρτών στη μέση της δεκαετίας, μια ασυνήθιστη πρακτική καθώς τα όρια των περιφερειών συνήθως επανακαθορίζονται μόνο μετά από κάθε απογραφή. Πρωταγωνίστησε το Τέξας, όπου υιοθετήθηκε χάρτης με τη στήριξη του Τραμπ, σχεδιασμένος να προσθέσει πέντε ακόμη ρεπουμπλικανικές έδρες.

Ωστόσο, η Καλιφόρνια αντέδρασε εγκρίνοντας αντίστοιχη ανακατανομή που ευνοεί τους Δημοκρατικούς, ενώ και άλλες πολιτείες ακολούθησαν παρόμοιες πρακτικές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι συνολικές ωφέλειες των Ρεπουμπλικανών από τους νέους χάρτες πιθανότατα δεν θα ξεπεράσουν τις τρεις ή τέσσερις έδρες.

Έξι πολιτείες θα κρίνουν τη Γερουσία

Η πραγματική αγωνία της βραδιάς αφορά τη Γερουσία, όπου οι γερουσιαστές εκλέγονται για εξαετείς θητείες και περίπου το ένα τρίτο των εδρών ανανεώνεται κάθε δύο χρόνια. Σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν 53 έδρες, οι Δημοκρατικοί 45, ενώ δύο ανεξάρτητοι συντάσσονται μαζί τους. Για να αποκτήσουν τον έλεγχο του σώματος, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών και συνολικά 51 γερουσιαστές, καθώς σε περίπτωση ισοπαλίας 50-50 η αποφασιστική ψήφος ανήκει στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς.

Στις τελικές του αξιολογήσεις, το Cook Political Report χαρακτηρίζει έξι αναμετρήσεις ως απολύτως αμφίρροπες: στο Μέιν, την Αλάσκα, το Τέξας, το Οχάιο, το Κάνσας και την Αϊόβα. Και οι έξι έδρες βρίσκονται σήμερα στα χέρια Ρεπουμπλικανών.

Για να εξασφαλίσουν πλειοψηφία, οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να διατηρήσουν την έδρα τους στο Μίσιγκαν, να κερδίσουν τη Βόρεια Καρολίνα, όπου προηγείται ο πρώην κυβερνήτης Ρόι Κούπερ, να επικρατήσουν στο Μέιν και να αποσπάσουν τουλάχιστον ακόμη δύο νίκες σε πολιτείες που ο Τραμπ είχε κερδίσει με διψήφιες διαφορές το 2024.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί είτε προηγούνται οριακά είτε βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής σε όλες αυτές τις αναμετρήσεις, αν και πολλές από τις διαφορές παραμένουν εντός του στατιστικού περιθωρίου λάθους.

Οι κρίσιμες αναμετρήσεις

Στο Μίσιγκαν, ο προοδευτικός Δημοκρατικός Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ εμφανίζεται να προηγείται σημαντικά του Ρεπουμπλικανού Μάικ Ρότζερς. Εάν εκλεγεί, θα γίνει ο πρώτος μουσουλμάνος γερουσιαστής στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στο Μέιν, η Ρεπουμπλικανή Σούζαν Κόλινς διεκδικεί έκτη θητεία απέναντι στον Δημοκρατικό Τρόι Τζάκσον, ο οποίος εμφανίζεται να διατηρεί προβάδισμα. Ακόμη πιο δύσκολες για τους Δημοκρατικούς θεωρούνται οι προσπάθειες στο Τέξας, το Κάνσας και το Οχάιο.

Στο Τέξας, ο Τζέιμς Ταλαρίκο επιδιώκει να γίνει ο πρώτος Δημοκρατικός που θα κερδίσει έδρα στη Γερουσία από το 1988. Αντίπαλός του είναι ο γενικός εισαγγελέας της πολιτείας, Κεν Πάξτον, ο οποίος παρά τις αλλεπάλληλες controversies της πολιτικής του πορείας έχει επωφεληθεί από τεράστια οικονομική στήριξη του Έλον Μασκ. Στο Κάνσας, ο πάστορας Άνταμ Χάμιλτον διατηρεί μικρό προβάδισμα απέναντι στον γερουσιαστή Ρότζερ Μάρσαλ, ενώ στο Οχάιο ο πρώην γερουσιαστής Σέροντ Μπράουν επιχειρεί την επιστροφή του απέναντι στον Ρεπουμπλικανό Τζον Χάστεντ.

Η πλέον ασυνήθιστη εκλογική μάχη καταγράφεται στην Αλάσκα, όπου η εκστρατεία της Δημοκρατικής Μέρι Πελτόλα κατηγορήθηκε ότι βοήθησε στην κάθοδο υποψηφίου που φέρει ακριβώς το ίδιο όνομα με τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Νταν Σάλιβαν, γεγονός που προκάλεσε δικαστικές προσφυγές και ομοσπονδιακή έρευνα. Παρ' όλα αυτά, η Πελτόλα εμφανίζεται να προηγείται οριακά.

Τι σημαίνει μια νίκη των Δημοκρατικών

Εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο έστω και ενός από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, θα αποκτήσουν ισχυρά εργαλεία κοινοβουλευτικού ελέγχου που ο Τραμπ δεν μπορεί να παρακάμψει μέσω προεδρικών διαταγμάτων. Στη Βουλή έχουν ήδη γίνει συζητήσεις για τη διενέργεια ακροάσεων, την έκδοση κλητεύσεων και την απαίτηση εγγράφων προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο ο πρόεδρος χρησιμοποίησε το αξίωμά του προς όφελος του ίδιου, των συμμάχων ή των υποστηρικτών του.

Παράλληλα, μια Δημοκρατική Γερουσία θα μπορούσε να μπλοκάρει δικαστικούς και κυβερνητικούς διορισμούς, ακόμη και πιθανή επιλογή δικαστή για το Ανώτατο Δικαστήριο. Θεωρητικά, μια Δημοκρατική Βουλή θα μπορούσε επίσης να κινήσει ξανά διαδικασία παραπομπής του προέδρου. Ωστόσο, για την καθαίρεσή του θα απαιτούνταν 67 ψήφοι στη Γερουσία, αριθμός που βρίσκεται πολύ μακριά ακόμη και από τα πιο αισιόδοξα σενάρια των Δημοκρατικών.

Παρά ταύτα, ο Τραμπ θα διατηρούσε το προεδρικό βέτο και οι Δημοκρατικοί δύσκολα θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες πλειοψηφίες δύο τρίτων για να το παρακάμψουν.

Ο ίδιος έχει ήδη δηλώσει ότι, εάν χρειαστεί, θα κυβερνήσει ακόμη πιο επιθετικά μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων. Σύμφωνα με πληροφορίες, ανώτερα στελέχη του Λευκού Οίκου εργάζονται εδώ και μήνες πάνω σε πακέτο μέτρων που δεν θα απαιτούν έγκριση του Κογκρέσου, περιλαμβάνοντας νέους δασμούς σε στρατηγικά προϊόντα, αυστηρότερους κανόνες για φοιτητικές και εργασιακές βίζες, καθώς και διαφορετική αξιοποίηση κονδυλίων που έχουν ήδη εγκριθεί από το νομοθετικό σώμα.

Όπως εκτιμούν τόσο Αμερικανοί αναλυτές όσο και Ευρωπαίοι διπλωμάτες, ακόμη και μια νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές δύσκολα θα περιορίσει ουσιαστικά την απρόβλεπτη πολιτική συμπεριφορά του Τραμπ. Αντίθετα, είναι πιθανό να τον ωθήσει σε ακόμη μεγαλύτερη χρήση των προεδρικών εξουσιών για την προώθηση της ατζέντας του.