Τις προκλήσεις και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η κυπριακή οικονομία παρουσίασε στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Ανδρέας Χαραλάμπους, κατά τη συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού. Στη συνεδρία παρευρέθηκε και το μέλος του Συμβουλίου, Μάριος Κληρίδης. Στο επίκεντρο βρέθηκαν το συνταξιοδοτικό, οι δημόσιες δαπάνες και η χαμηλή υλοποίηση αναπτυξιακών έργων.
Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Συντάξεις, δαπάνες και αναπτυξιακά έργα οι προκλήσεις της οικονομίας
Τους κινδύνους για την οικονομία παρουσίασε στη Βουλή ο Ανδρέας Χαραλάμπους, ζητώντας μεταξύ άλλων σταδιακή εισαγωγή δεύτερου συνταξιοδοτικού πυλώνα και επισημαίνοντας τη χαμηλή εκτέλεση των δημόσιων επενδύσεων.
Φορολογική μεταρρύθμιση και εισπραξιμότητα
Ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι οι επιπτώσεις της φορολογικής μεταρρύθμισης αναμένεται να είναι μικρότερες από εκείνες που είχαν αρχικά υπολογιστεί από το Πανεπιστήμιο Κύπρου. Εξήγησε ότι, παρότι οι δημόσιοι υπάλληλοι επωφελήθηκαν από μειώσεις, υπήρξαν παράλληλα αυξήσεις στους μισθούς του δημόσιου τομέα, οι οποίες διεύρυναν τη φορολογική βάση. Ως αποτέλεσμα, η συνολική επίπτωση της μεταρρύθμισης ήταν μικρότερη από την αναμενόμενη.
Το Συμβούλιο εντοπίζει, παράλληλα, ζητήματα φορολογικής συμμόρφωσης. Απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών, ο πρόεδρός του είπε ότι, αν και έχουν ληφθεί μέτρα, μέχρι στιγμής αυτά δεν αποτυπώνονται σε αποτελέσματα, όπως μείωση των ανείσπρακτων φόρων και βελτίωση της εισπραξιμότητας.
Συνταξιοδοτικό, εισφορές και δημογραφικό
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ). Οι κοινωνικές εισφορές έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ένας από τους δύο λόγους, σύμφωνα με τον κ. Χαραλάμπους, είναι ότι εργοδοτούνται πολλοί αλλοδαποί με καλές απολαβές, γεγονός που έχει ενισχύσει το Ταμείο, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση.
Για το 2029 αναμένεται μεγάλη αύξηση στις κοινωνικές εισφορές, καθώς τότε ενσωματώνεται η αύξηση που έχει συμφωνηθεί και προβλέπεται στη νομοθεσία. Ο κ. Χαραλάμπους τόνισε ότι χωρίς αυτές τις αυξήσεις θα ήταν δύσκολη η βιωσιμότητα των κοινωνικών ασφαλίσεων.
Ο πρόεδρος του Συμβουλίου χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την εισαγωγή δεύτερου πυλώνα στο συνταξιοδοτικό. Όπως είπε, μακροπρόθεσμα δεν θα είναι βιώσιμες οι συντάξεις χωρίς αυτόν. Η εφαρμογή του θα πρέπει να γίνει σταδιακά, ώστε να μπορέσουν να την απορροφήσουν και οι επιχειρήσεις, και, όπως σημείωσε, η διαδικασία πρέπει να αρχίσει τώρα.
Αναφερόμενος στο δημογραφικό, προειδοποίησε ότι οι μελλοντικές ανάγκες θα είναι μεγάλες και ότι, παρά το διαθέσιμο απόθεμα, η δημογραφική εξέλιξη θα δυσκολέψει τη βιωσιμότητα των συντάξεων για τις επόμενες γενιές. Πρόσθεσε ότι το χαμηλό δημόσιο χρέος είναι θετικό, καθώς μπορεί να δώσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης συντάξεων όταν αλλάξουν τα δημογραφικά δεδομένα. Σήμερα, τέσσερις εργαζόμενοι χρηματοδοτούν έναν συνταξιούχο, ενώ στο μέλλον η αναλογία αναμένεται να είναι δύο προς έναν, εξέλιξη που θέτει υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα των Ταμείων όπως λειτουργούν σήμερα. «Γι’ αυτό λέμε χρειάζεται δεύτερος πυλώνας», ανέφερε.
Ο κ. Χαραλάμπους σημείωσε επίσης ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση δεν περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό και υπογράμμισε ότι πρέπει να ενταχθεί, ώστε οι βουλευτές και το κοινό να έχουν ολοκληρωμένη εικόνα για τα δημόσια οικονομικά.
Δημόσιο χρέος και δαπάνες
Η πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους αναμένεται να συνεχιστεί, κάτι που, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συμβουλίου, είναι θετικό. Όπως ανέφερε, αυτό δείχνει ότι υπάρχουν περιθώρια για δαπάνες που θα διαδραματίσουν ρόλο στο μέλλον και τις οποίες μέχρι τώρα δεν έχει αντιμετωπίσει επαρκώς η πολιτεία. Η καλή δημοσιονομική κατάσταση, διευκρίνισε, δεν σημαίνει ότι υπάρχουν περιθώρια για σπατάλες, αλλά για δαπάνες που θα έχουν μελλοντικό όφελος.
Απαντώντας σε βουλευτές, χαρακτήρισε πολύ θετική τη μείωση του δημόσιου χρέους. Εξήγησε ότι η απόφαση της πολιτείας να μην δανείζεται πλέον τα πλεονάσματα του ΤΚΑ θα μετατρέψει από μόνη της τους προϋπολογισμούς, οι οποίοι σήμερα είναι πλεονασματικοί, σε ισοσκελισμένους.
Για τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες είπε ότι τα πρώτα δύο χρόνια καταγράφεται απόκλιση, καθώς οι στόχοι έχουν υπερβεί κατά πολύ. Πρόσθεσε ότι αυτό είναι το μόνο σημείο για το οποίο υπάρχει αυστηρή σύσταση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Για το μισθολόγιο, ανέφερε ότι η μικρή αύξηση που προβλέπεται για το 2027 είναι πρόσκαιρη, επειδή μειώνεται η αναδρομική συνεισφορά στο επαγγελματικό σχέδιο των δημοσίων υπαλλήλων. Αυτό, όπως σημείωσε, δεν σημαίνει ότι έχει συγκρατηθεί η μόνιμη βάση του μισθολογίου.
Οι κοινωνικές δαπάνες είναι ως επί το πλείστον αστόχευτες, είπε, με εξαίρεση το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. Όταν οι κοινωνικές δαπάνες δεν έχουν όρια, πρόσθεσε, η επίδρασή τους στην καταπολέμηση των κοινωνικών ανισοτήτων είναι περιορισμένη.
Υγεία και Εκπαίδευση
Ο πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου αναφέρθηκε στην κρατική στήριξη προς τον ΟΚΥπΥ. Είπε ότι είχε προβλεφθεί φθίνουσα πορεία της επιδότησης και της κρατικής χορηγίας προς τον οργανισμό, ωστόσο το 2026 η σχετική πρόνοια εξακολουθεί να υπάρχει.
Για την απασχόληση, σημείωσε ότι στον προϋπολογισμό παρουσιάζεται μείωση, ενώ αναφέρθηκε και στις αυξημένες δαπάνες που προβλέπονται για την εκπαίδευση. «Αντιλαμβανόμαστε πλήρως την αξία της εκπαίδευσης, αλλά νομίζω είναι ένα θέμα που πρέπει κάποιος να δει με κριτικό φακό», είπε.
Χαμηλή εκτέλεση αναπτυξιακών έργων
Στα επενδυτικά έργα, ο κ. Χαραλάμπους έκανε λόγο για διαχρονικά χαμηλή εκτέλεση του δημόσιου προϋπολογισμού, η οποία βρίσκεται στο 50%. Αυτό, όπως είπε, μπορεί να σημαίνει είτε ότι εντάσσονται έργα που δεν είναι ώριμα και δεν μπορούν να υλοποιηθούν, είτε ότι υπάρχουν διοικητικά προβλήματα στην υλοποίησή τους.
Επισήμανε επίσης ότι οι αναπτυξιακές δαπάνες αποτελούν χαμηλό ποσοστό του συνόλου. Η σύγκριση με τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είπε, δείχνει πρόβλημα στην ποιότητα των δαπανών, καθώς μικρό μέρος τους κατευθύνεται σε αναπτυξιακά έργα.
Ολοκλήρωση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
Ο κ. Χαραλάμπους αναφέρθηκε στις διαπιστώσεις του Συμβουλίου για την ολοκλήρωση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Όπως είπε, μειώνεται το ποσοστό των δαπανών σε σημαντικούς τομείς για το μέλλον της οικονομίας, όπως η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση. Τα ποσά είχαν ενταχθεί στο Σχέδιο, αλλά ζητούμενο είναι οι τομείς αυτοί να παραμείνουν προτεραιότητα μετά την ολοκλήρωσή του. Στους προϋπολογισμούς, πρόσθεσε, η έμφαση δίνεται σε δρόμους και έργα υποδομής.
Για την ενεργειακή μετάβαση υποστήριξε ότι οι στόχοι πρέπει να γίνουν πιο φιλόδοξοι. Η Κύπρος υστερεί, όπως είπε, στους στόχους, στα έργα που θα τους μετατρέψουν σε αποτελέσματα και στην υλοποίηση των προγραμμάτων — σε στόχους, προγραμματισμό και υλοποίηση.
Ποσοτικοποίηση μακροοικονομικών κινδύνων
Για την καταγραφή των κινδύνων που αντιμετωπίζει η οικονομία, ο κ. Χαραλάμπους είπε ότι το Υπουργείο Οικονομικών ορθώς τους καταγράφει, αλλά χρειάζεται σταδιακά να επιχειρηθεί η ποσοτικοποίησή τους. Όπως εξήγησε, πρέπει να προσδιοριστεί ποσοτικά τι θα σημαίνει η υλοποίηση κάθε κινδύνου. Χαρακτήρισε την καταγραφή θετικό βήμα και την ποσοτικοποίηση ακόμη καλύτερο, αναγνωρίζοντας ότι δεν είναι εύκολη, αλλά τονίζοντας ότι πρέπει να γίνει προσπάθεια.
Πηγή: ΚΥΠΕ
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
