Χάκερ μπορούν να «χτυπήσουν» και τις συσκευές του σπιτιού μας - 10 τρόποι να προστατεύσουμε τηλεοράσεις, κάμερες και «έξυπνα» ψυγεία

Οι κυβερνοεπιθέσεις σε επαγγελματικά ψυγεία ευρωπαϊκών υπεραγορών ανέδειξαν μια διάσταση της κυβερνοασφάλειας που συχνά περνά απαρατήρητη: οι χάκερ δεν στοχεύουν αποκλειστικά σε υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα και τραπεζικούς λογαριασμούς, αλλά μπορούν να εκμεταλλευτούν κενά ασφαλείας και σε συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

Μια σύγχρονη τηλεόραση, μια κάμερα ασφαλείας, ένα έξυπνο κουδούνι, ένας θερμοστάτης ή ακόμη και ένα οικιακό ψυγείο με δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο μπορούν να αποτελέσουν δυνητικούς στόχους κυβερνοεπιθέσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι συσκευές είναι ευάλωτες ή ότι κάποιος μπορεί να αναλάβει τον έλεγχό τους με ευκολία. Ο κίνδυνος εξαρτάται από τον εξοπλισμό, τον τρόπο σύνδεσης, τις διαθέσιμες λειτουργίες και τα μέτρα ασφαλείας που εφαρμόζονται.

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Κυβερνοασφάλειας (ENISA), η προστασία των προσωπικών δεδομένων και των συνδεδεμένων συσκευών μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά μέσα από ορισμένες βασικές πρακτικές.

1. Ασφαλίζουμε πρώτα το Wi-Fi του σπιτιού

Το πρώτο σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι ο δρομολογητής (router), μέσω του οποίου συνδέονται στο διαδίκτυο οι περισσότερες οικιακές συσκευές.

Ο χρήστης πρέπει να διαθέτει έναν ισχυρό, μοναδικό κωδικό πρόσβασης στο Wi-Fi, αλλά και διαφορετικό κωδικό για τη διαχείριση των ρυθμίσεων του router.

Είναι επίσης σημαντικό να χρησιμοποιείται κρυπτογράφηση WPA3 ή, εφόσον δεν υποστηρίζεται, WPA2. Παλαιότερα πρότυπα, όπως το WEP, θεωρούνται πλέον ανεπαρκή.

Για όσους χρησιμοποιούν router που παρέχεται από εταιρεία τηλεπικοινωνιών, η επικοινωνία με τον πάροχο μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των ρυθμίσεων και των διαθέσιμων ενημερώσεων ασφαλείας.

2. Αλλάζουμε τους εργοστασιακούς κωδικούς

Ορισμένες έξυπνες συσκευές, ιδιαίτερα παλαιότερες, διαθέτουν προεπιλεγμένους κωδικούς, οι οποίοι ενδέχεται να είναι εύκολα προβλέψιμοι.

Κωδικοί όπως «admin» ή «123456» δεν παρέχουν επαρκή προστασία, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται σε συστήματα που επιτρέπουν απομακρυσμένη πρόσβαση.

Για κάθε λογαριασμό ή συσκευή πρέπει να χρησιμοποιείται διαφορετικός, ισχυρός κωδικός. Ένας αξιόπιστος διαχειριστής κωδικών (password manager) μπορεί να διευκολύνει τη δημιουργία και αποθήκευσή τους.

3. Ενεργοποιούμε την επαλήθευση δύο παραγόντων

Πολλές συσκευές ελέγχονται μέσω εφαρμογών στο κινητό τηλέφωνο, οι οποίες απαιτούν τη δημιουργία λογαριασμού.

Όπου υπάρχει η δυνατότητα, ενεργοποιούμε την επαλήθευση δύο παραγόντων (2FA), ώστε η είσοδος στον λογαριασμό να μην εξαρτάται αποκλειστικά από έναν κωδικό πρόσβασης.

Ακόμη και εάν ένας επιτήδειος αποκτήσει τον κωδικό μας, θα χρειαστεί πρόσθετη επιβεβαίωση για να συνδεθεί. Οι εφαρμογές επαλήθευσης και τα passkeys παρέχουν ισχυρότερες επιλογές προστασίας από την απλή χρήση κωδικών μέσω SMS.

4. Δεν αγνοούμε τις ενημερώσεις λογισμικού

Οι αναβαθμίσεις δεν προσθέτουν μόνο νέες δυνατότητες στις συσκευές. Συχνά διορθώνουν κενά ασφαλείας τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από κυβερνοεγκληματίες.

Ελέγχουμε, επομένως, ότι τα κινητά, οι υπολογιστές, οι έξυπνες τηλεοράσεις, οι κάμερες και οι υπόλοιπες συνδεδεμένες συσκευές χρησιμοποιούν ενημερωμένο λογισμικό.

Όπου υποστηρίζονται αυτόματες ενημερώσεις, είναι προτιμότερο να παραμένουν ενεργοποιημένες.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις παλαιότερες συσκευές που δεν υποστηρίζονται πλέον από τον κατασκευαστή και συνεπώς ενδέχεται να μη λαμβάνουν διορθώσεις ασφαλείας.

5. Περιορίζουμε την απομακρυσμένη πρόσβαση

Η δυνατότητα να ανοίγουμε τον κλιματισμό, να ελέγχουμε μια κάμερα ή να αλλάζουμε τις ρυθμίσεις μιας οικιακής συσκευής από το κινητό μας, ακόμη και όταν βρισκόμαστε εκτός σπιτιού, αποτελεί σημαντική ευκολία.

Ωστόσο, κάθε δυνατότητα απομακρυσμένης πρόσβασης χρειάζεται κατάλληλη προστασία.

Εάν δεν χρησιμοποιούμε μια τέτοια λειτουργία, είναι προτιμότερο να την απενεργοποιούμε, όπου αυτό είναι εφικτό. Το ίδιο ισχύει και για περιττές λειτουργίες απομακρυσμένης διαχείρισης του router.

6. Δημιουργούμε ξεχωριστό δίκτυο για τις έξυπνες συσκευές

Μια πρόσθετη επιλογή προστασίας είναι η χρήση ξεχωριστού δικτύου Wi-Fi για τις συσκευές του έξυπνου σπιτιού.

Για παράδειγμα, οι κάμερες ασφαλείας, οι έξυπνες πρίζες και άλλες συνδεδεμένες οικιακές συσκευές μπορούν, εφόσον το router το υποστηρίζει, να συνδέονται σε δίκτυο διαφορετικό από εκείνο που χρησιμοποιούμε για τον προσωπικό μας υπολογιστή.

Η πρακτική αυτή μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα μιας παραβιασμένης συσκευής να επικοινωνήσει με άλλες συσκευές του σπιτιού, εφόσον έχει ρυθμιστεί σωστά η απομόνωση μεταξύ των δικτύων.

7. Προστατεύουμε ιδιαίτερα κάμερες και έξυπνα κουδούνια

Οι κάμερες ασφαλείας και τα έξυπνα κουδούνια απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μια πιθανή παραβίαση μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ιδιωτική ζωή.

Οι χρήστες καλούνται να ελέγχουν ποιοι λογαριασμοί έχουν πρόσβαση στις εικόνες, εάν είναι ενεργοποιημένη η απομακρυσμένη παρακολούθηση και για πόσο χρόνο αποθηκεύονται τα βίντεο.

Καλό είναι επίσης να ελέγχουν τα δικαιώματα πρόσβασης που έχουν παραχωρήσει σε εφαρμογές και άλλους χρήστες.

8. Προσέχουμε τις εφαρμογές που εγκαθιστούμε

Η ασφάλεια μιας έξυπνης συσκευής συνδέεται συχνά με την εφαρμογή μέσω της οποίας ελέγχεται.

Εγκαθιστούμε εφαρμογές από επίσημες πηγές, εξετάζουμε τα δικαιώματα που ζητούν και αποφεύγουμε άγνωστους συνδέσμους που υπόσχονται δήθεν αναβαθμίσεις.

Παράλληλα, διατηρούμε ενημερωμένο το κινητό τηλέφωνο μέσω του οποίου διαχειριζόμαστε τις συσκευές μας, ενεργοποιούμε το κλείδωμα οθόνης και δεν εγκρίνουμε αιτήματα σύνδεσης που δεν έχουμε πραγματοποιήσει οι ίδιοι.

9. Ελέγχουμε ποιες συσκευές είναι συνδεδεμένες στο δίκτυό μας

Μέσα από τις ρυθμίσεις του router μπορούμε συνήθως να δούμε μια λίστα με τις συσκευές που είναι συνδεδεμένες στο οικιακό μας δίκτυο.

Είναι χρήσιμο να πραγματοποιούμε περιοδικά αυτόν τον έλεγχο, ώστε να γνωρίζουμε ποιος εξοπλισμός χρησιμοποιεί τη σύνδεσή μας.

Η εμφάνιση μιας άγνωστης ονομασίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει εισβολέας, καθώς αρκετές συσκευές εμφανίζονται με τεχνικά ονόματα. Ωστόσο, συσκευές που δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.

10. Ελέγχουμε την ασφάλεια πριν αγοράσουμε νέα συσκευή

Η κυβερνοασφάλεια πρέπει να αποτελεί κριτήριο και κατά την αγορά μιας νέας συσκευής.

Πριν αποκτήσουμε μια έξυπνη κάμερα, τηλεόραση ή άλλη συνδεδεμένη συσκευή, είναι χρήσιμο να εξετάζουμε εάν ο κατασκευαστής παρέχει τακτικές ενημερώσεις ασφαλείας, για πόσο χρόνο δεσμεύεται να υποστηρίζει το προϊόν και εάν προσφέρει δυνατότητες προστασίας του λογαριασμού.

Μια συσκευή που δεν λαμβάνει πλέον ενημερώσεις μπορεί να εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραμένει επαρκώς προστατευμένη από νέες κυβερνοαπειλές.

Τι κάνουμε εάν υποψιαστούμε παραβίαση;

Εάν μια συσκευή εμφανίζει ανεξήγητες αλλαγές στις ρυθμίσεις της, ειδοποιήσεις για άγνωστες συνδέσεις ή συμπεριφορά που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε, χρειάζεται έλεγχος.

Τέτοιες ενδείξεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους κυβερνοεπίθεση, καθώς μπορεί να οφείλονται και σε τεχνικά προβλήματα.

Εάν υπάρχουν σοβαρές υποψίες μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης, μπορούμε να αποσυνδέσουμε προσωρινά τη συσκευή από το δίκτυο, να αλλάξουμε τους κωδικούς του σχετικού λογαριασμού από ασφαλή συσκευή και να επικοινωνήσουμε με την τεχνική υποστήριξη του κατασκευαστή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτηθεί επαναφορά στις εργοστασιακές ρυθμίσεις, ακολουθούμενη από νέα ασφαλή παραμετροποίηση. Εάν υπάρχουν ενδείξεις εγκληματικής ενέργειας, είναι σημαντικό να διατηρήσουμε όσα στοιχεία διαθέτουμε και να απευθυνθούμε στις αρμόδιες αρχές.